Il-baġit Franċiż ta’ €54bn bla dettalji

Il-Prim Ministru ta’ Franza Sébastien Lecornu ħabbar “sforz baġitarju” ta’ €54 biljun għall-2027, kważi d-doppju tat-€30 biljun li l-gvern tiegħu kien qed jiddiskuti ftit jiem qabel (La Dépêche, To Brief). Iċ-ċifra tidher qisha bidla drammatika fil-politika. Iżda l-biċċa l-kbira taż-żieda tirrifletti stima ġdida ta’ kemm ikun kbir id-defiċit kieku l-gvern ma jagħmel xejn.

Tbassir rivedut, mhux tnaqqis doppju

Il-pjan preċedenti ta’ €30 biljun kien jassumi li d-defiċit tal-2027 mingħajr miżuri ġodda jkun madwar 5.7% tal-PDG. Il-Kummissjoni Ewropea kienet ipproġettat firxa f’dan il-livell (Kummissjoni Ewropea). Issa l-gvern jgħid li ċ-ċifra tkun taqbeż is-6.5% (L'Union, La Dépêche). Din ir-reviżjoni ta’ 0.8 punt, applikata għal PDG ta’ Franza ta’ madwar €3 triljun (Eurostat), tista’ tispjega bejn wieħed u ieħor iż-żieda kollha fiċ-ċifra ewlenija. Il-gvern għadu ma ppubblikax tqabbil formali, iżda l-aritmetika taqbel: l-istess mira, punt tat-tluq agħar.

Il-mira nnifisha hija 5% tal-PDG. Il-gvern jgħid li l-miżuri tiegħu jwasslu d-defiċit għal 4.8%, iżda €6.4 biljun f’nefqa addizzjonali għad-difiża jġibu r-riżultat lura għal 5% (Le Monde). Għalhekk, it-twebbis fiskali nett huwa eqreb lejn €48 biljun, għalkemm din l-istima tiddependi fuq jekk in-nefqa għad-difiża u l-iffrankar humiex imkejla fuq l-istess bażi kontabilistika.

It-tbassir tal-gvern jassumi tkabbir reali ta’ 1% u inflazzjoni ta’ 1.8% għall-2027 (Ministeru tal-Ekonomija ta’ Franza). Dawn iċ-ċifri għandhom rwol reali. Tkabbir aktar dgħajjef inaqqas id-dħul mit-taxxi u jżid in-nefqa fuq il-benefiċċji, u b’hekk ikabbar id-distakk li l-pakkett suppost jagħlaq.

Pensjonijiet iffriżati, taxxi korporattivi mnaqqsa

Fost il-miżuri żvelati, il-pensjonanti u l-ħaddiema fis-servizz pubbliku jġorru l-aktar spiża viżibbli. Il-pensjonijiet jiżdiedu aktar bil-mod mill-prezzijiet, u dan jiffranka lill-gvern inqas minn €6 biljun. Il-pagi fis-settur pubbliku jiġu ffriżati fil-punt tal-indiċi attwali tagħhom, u dan jiffranka madwar €2 biljun (La Dépêche). Jekk l-inflazzjoni tilħaq it-tbassir ta’ 1.8%, l-iffriżar tal-indiċi tal-pagi jnaqqas is-saħħa tal-akkwist tal-pagi marbuta miegħu.

Min-naħa l-oħra, kumpaniji kbar jingħataw tnaqqis fit-taxxa. Is-soprataxxa temporanja fuq il-kumpaniji bħalissa ġġib madwar €8 biljun. Il-gvern iżommha b’rata mnaqqsa, u b’hekk idaħħal madwar €5 biljun (Le Monde). Fil-kontijiet tal-gvern, iż-żamma ta’ €5 biljun titqies bħala ffrankar meta mqabbla ma’ li t-taxxa tispiċċa. F’termini ta’ flus kontanti, il-kumpaniji jħallsu inqas.

Dawn huma l-elementi identifikati. Il-biċċa l-kbira tal-€54 biljun għadha mhijiex dettaljata, u l-miżuri żvelati jikkoinċidu ma’ limiti usa’ fuq in-nefqa. Il-HCFP, l-għassies fiskali indipendenti ta’ Franza li jivverifika jekk it-tbassir tal-gvern huwiex konsistenti internament, kien mistenni jirċievi l-assunzjonijiet baġitarji din il-ġimgħa. Il-valutazzjoni tiegħu għadha mhijiex pubblika (HCFP, La Tribune).

Mingħajr maġġoranza, mingħajr alternattiva

Lecornu wiegħed li ma jużax l-Artikolu 49.3 tal-Kostituzzjoni Franċiża, li jippermetti lill-gvern idaħħal baġit fis-seħħ sakemm maġġoranza ma tivvotax biex twaqqa’ lill-kabinett. Dik il-wegħda hija politika, mhux legali. Din tħalli l-baġit espost għal Assemblea Nazzjonali fejn l-ebda partit m’għandu maġġoranza. Ix-xellug jopponi l-iffriżar tal-pensjonijiet u tal-pagi. Il-Front Nazzjonali jista’ jirtira t-tolleranza tiegħu fi kwalunkwe mument. Dawn il-blokok m’għandhomx għalfejn jaqblu fuq alternattiva; jeħtieġ biss jivvutaw kontra l-istess test.

Id-differenza bejn l-ispiża tas-self ta’ Franza u dik tal-Ġermanja laħqet madwar 96 punt bażi (0.96 punt perċentwali) f’nofs Settembru, qrib l-ogħla livell tagħha mill-2012 (Banque de France). Id-differenza tal-Italja kienet ta’ madwar 88–89 punt bażi fl-istess żmien (QuiFinanza). Għal ftit żmien, Franza ħallset aktar biex tissellef minn pajjiż li għandu proporzjon ta’ dejn mal-PDG ogħla (Eurostat). Franza għad għandha aċċess regolari għas-swieq, u l-maturità medja tad-dejn tagħha taqbeż it-tmien snin, għalhekk ir-rati ogħla jieħdu ż-żmien biex jgħaddu għad-dejn eżistenti (Agence France Trésor). Iżda l-primjum li qed jikber huwa konsistenti mat-tħassib tal-investituri dwar il-prospetti fiskali ta’ Franza u r-riskju parlamentari marbut mal-baġit.

Franza ħabbret mira ta’ €54 biljun. Għadha ma pproduċietx pakkett verifikat ta’ €54 biljun. Il-liġijiet konkreti u l-konklużjoni tal-HCFP jiddeterminaw jekk iċ-ċifra ewlenija żżommx.