Id-dejn Franċiż jiswa 94 punt bażi aktar

Il-primjum fuq is-self għal għaxar snin ta’ Franza meta mqabbel ma’ dak tal-Ġermanja għalaq fl-10 ta’ Settembru qrib 94 punt bażi, jiġifieri 0.94 punt perċentwali. Dan ifisser li l-investituri qed jitolbu rendiment annwali kważi punt perċentwali sħiħ ogħla biex isellfu lil Franza milli lill-Ġermanja għall-istess perjodu—l-akbar differenza mill-kriżi tad-dejn taż-żona tal-euro fl-2012 (Le Monde, DHnet).

Dakinhar, ir-rendimenti tal-bonds żdiedu madwar iż-żona tal-euro hekk kif is-swieq ipproċessaw żieda fir-rata tal-BĊE u l-prezz taż-żejt Brent qrib il-$100. Ir-rendiment tal-bonds Ġermaniżi għal għaxar snin żdied b’madwar 5.3 punti bażi. Dak ta’ Franza żdied b’9.8 punti bażi, skont data ta’ Reuters ippubblikata minn Boursorama. Ir-rendiment ta’ Franza żdied madwar 4.5 punti bażi aktar minn dak tal-Ġermanja. Għalhekk, id-differenza ma setgħetx tiġi spjegata biss mix-xokk komuni.

Għaliex Franza speċifikament?

Il-Kunsill Governattiv tal-BĊE għolla r-rata tal-faċilità tad-depożitu—ir-rata li l-banek jaqilgħu meta jżommu l-flus mil-lum għal għada fil-bank ċentrali—għal 2.50% (BĊE). Il-BĊE ma jistax jipproduċi żejt jew gass. Għolla r-rati biex iż-żieda fl-ispejjeż tal-enerġija ma tinfirixx fil-bqija tal-ekonomija, hekk kif il-ħaddiema jitolbu żidiet fil-pagi biex jagħmlu tajjeb għat-telf u d-ditti jkomplu jgħollu l-prezzijiet. Il-projezzjonijiet tiegħu ta’ Settembru poġġew l-inflazzjoni tal-enerġija fiż-żona tal-euro għal 14.3% f’Awwissu, minn 10.3% fix-xahar ta’ qabel (projezzjonijiet tal-BĊE).

Rati ogħla jgħollu l-ispejjeż kollha tas-self. Iżda Franza ġarrbet penali addizzjonali minħabba l-pożizzjoni fiskali tagħha. Il-Kummissjoni Ewropea bassret defiċit Franċiż ta’ 5.1% tal-PDG fl-2026 u ta’ 5.7% fl-2027 fin-nuqqas ta’ miżuri ġodda, bid-dejn jitla’ għal aktar minn 120% tal-PDG (Kummissjoni Ewropea). Id-defiċit mhux jonqos malajr biżżejjed, u l-investituri qed jitolbu ħlas ogħla minħabba f’hekk.

L-Italja tagħmel il-kuntrast aktar qawwi. Għandha aktar dejn, madwar 138.6% tal-PDG, iżda d-defiċit tagħha jinsab eqreb lejn 2.9% u qed jonqos (UPB). Franza issa tħallas ftit aktar mill-Italja biex tissellef għal għaxar snin, treġġigħ lura li deher lejn l-aħħar ta’ Awwissu (Euronews Italia). Dakinhar, id-differenza tal-Italja mal-Ġermanja żdiedet bi 3 punti bażi biss; dik ta’ Franza żdiedet b’madwar 4.5 (QuiFinanza). Iċ-ċaqliq relattiv kien ikkonċentrat fi Franza.

L-ispiża għall-baġit takkumula bil-mod

Franza ppjanat ħruġ rekord ta’ €310 biljun f’bonds għal żmien medju u twil fl-2026 (Agence France Trésor). Kull punt bażi ta’ rendiment ogħla jżid l-ispiża, iżda biss fuq bonds ġodda maħruġa biex jissostitwixxu dawk li jimmaturaw. Id-dejn pendenti ta’ Franza għandu maturità medja ta’ aktar minn tmien snin, għalhekk il-biċċa l-kbira tal-pagamenti eżistenti tal-imgħax huma ffissati bir-rati preċedenti u aktar baxxi (Senat Franċiż). Il-ħsara hija reali iżda gradwali: aġġustament mill-ġdid tal-prezzijiet li jiżvolġi tul snin ta’ rifinanzjament, mhux fi ftit ġimgħat.

L-investituri għadhom iridu d-dejn Franċiż. Irkant fit-3 ta’ Settembru ngħalaq b’rendiment ta’ 4.23%, minn 3.90% fix-xahar ta’ qabel, iżda ġibed offerti li jiswew 2.28 darbiet l-ammont mibjugħ (Agence France Trésor). Il-bejgħ irnexxa, iżda bi spiża ogħla. Din hija distinzjoni importanti: l-investituri qed jitolbu kumpens akbar, mhux jitilqu mis-suq.

Mhijiex kriżi, iżda mhijiex irħisa

Fl-2011 u l-2012, id-differenzi tal-Italja u Spanja laħqu bejn 500 u 650 punt bażi, l-investituri beżgħu li l-euro seta’ jisfaxxa u l-banek batew biex jiffinanzjaw lilhom infushom (Rapport Annwali tal-BĊE tal-2012). Id-differenza ta’ 94 punt bażi ta’ Franza hija fuq skala għalkollox differenti. Fl-10 ta’ Settembru, xejn ma indika li l-kapaċità ta’ Franza li tissellef kienet qed tikkrolla.

Franza qed tħallas primjum fiskali speċifiku, iżda s-suq tal-bonds tagħha qed jiffunzjona. L-ispiża immedjata hija rifinanzjament gradwali b’rati ogħla, mhux kriżi ta’ finanzjament. Għadu inċert jekk parlament frammentat jistax iwettaq tnaqqis fl-infiq jew żidiet fit-taxxi qabel ma dik l-ispiża gradwali tillimita l-ispazju għall-azzjoni. Ċaqliq ta’ ġurnata waħda ma jistax jipprova għaliex il-primjum żdied jew ibassar kemm se jdum. Iżda d-direzzjoni hija ċara: fost il-gvernijiet taż-żona tal-euro, Franza hija dik li qed tintalab tagħti rendikont tal-finanzi tagħha.