Franza tikseb it-tneħħija ta’ Usmanov mis-sanzjonijiet tal-EU

Fit-22 ta’ Settembru, il-gvernijiet tal-UE ġeddew is-sanzjonijiet kontra r-Russja għal tliet snin oħra, iżda neħħew lill-biljunarju Alisher Usmanov mil-lista (Kunsill). Franza għamlet pressjoni biex jitneħħa, iżda ma tat l-ebda raġuni pubblika speċifika għall-każ tiegħu. L-għada, l-Ażerbajġan ħafer lil ċittadin Franċiż li kien il-ħabs. Din il-koinċidenza tqajjem mistoqsija li l-evidenza disponibbli s’issa ma tistax twieġeb.

Kif theddida ta’ veto waħda ċaqalqet il-lista

Usmanov, negozjant Russu-Użbek, kien inkluż f’lista tal-UE. Din l-inklużjoni hija sanzjoni li tobbliga lill-banek u lill-kumpaniji f’kull stat membru jiffriżaw l-assi ta’ persuna. Il-Kunsill tal-UE, il-forum fejn il-gvernijiet nazzjonali jaqblu dwar is-sanzjonijiet, irid iġedded dawn l-inklużjonijiet f’intervalli regolari. Id-deċiżjonijiet hemmhekk jeħtieġu l-unanimità, jiġifieri gvern wieħed jista’ jimblokkahom.

Is-Slovakkja għamlet pressjoni għal xhur sħaħ biex jitneħħew Usmanov u l-biljunarju Mikhail Fridman, iżda mingħajr suċċess. Fil-11 ta’ Settembru, Franza ressqet it-talba tagħha stess, għal Usmanov biss (Euronews).

Issa li żewġ gvernijiet ma kinux qed jagħtu l-kunsens tagħhom, it-tiġdid waqaf. L-UE estendiet l-inklużjonijiet għal ġimgħa biss waqt li s-Slovakkja u Franza baqgħu ma jaqblux (STVR).

Il-pressjoni ħadmet. Id-deċiżjoni finali żżomm fis-seħħ sal-22 ta’ Settembru 2029 l-inklużjonijiet fil-lista ta’ kważi 3,000 persuna u entità (Kunsill). Neħħiet ukoll numru żgħir ta’ ismijiet, fosthom dawk ta’ Usmanov u Fridman (Le Monde).

Maħfra l-għada, u rabta li għadha ma ġietx ikkonfermata

Fit-23 ta’ Settembru, il-president tal-Ażerbajġan ħafer lil Martin Ryan, ċittadin Franċiż miżmum mill-2023 f’Diċembru (APA). Dik il-lejla, il-Ministeru għall-Affarijiet Barranin ta’ Franza qal li Ryan kien reġa’ ngħaqad mal-familja tiegħu. Laqa’ l-maħfra bħala ġest umanitarju, mingħajr ma semma lil Usmanov (TV5Monde).

Qabel id-deċiżjoni dwar is-sanzjonijiet, Euronews irrapporta li diplomatiċi ddeskrivew ftehim li permezz tiegħu l-Ażerbajġan kien se jaħfer lil żewġ ċittadini Franċiżi bi tpattija għat-tneħħija ta’ Usmanov (Euronews). Reuters ikkwota separatament tliet diplomatiċi Ewropej li qalu li Pariġi kienet akkużat privatament lil Baku li kien qed juża lil Usmanov biex jagħmel pressjoni fuq Franza minħabba żewġ ċittadini tagħha (France 24).

L-Ażerbajġan ċaħad dan ir-rakkont, u ebda wieħed miż-żewġ gvernijiet ma kkonferma li kien hemm skambju. Fl-24 ta’ Settembru, it-tieni Franċiż, in-negozjant Anass Derraz, kien għadu l-ħabs (BBC). Ma ġew ippubblikati l-ebda kundizzjonijiet, għalhekk il-fatt li għadu miżmum ma jipprova xejn la naħa u lanqas oħra.

L-ispjegazzjoni li Franza għandha tagħti lis-sħab tagħha

L-unika raġuni li Franza tat s’issa ġiet minn diplomatiku anonimu f’Pariġi. Id-diplomatiku semma kwistjoni speċifika ta’ sigurtà nazzjonali u qal li sħab internazzjonali kienu għamlu kuntatt ma’ Franza dwar Usmanov (Le Figaro).

Din l-ispjegazzjoni hija vaga meta mqabbla mar-rekord ġudizzjarju. Fi Frar 2024, il-Qorti Ġenerali tal-UE kkonfermat l-inklużjoni ta’ Usmanov fil-lista. Il-Qorti aċċettat li kien negozjant ewlieni f’setturi li jipprovdu dħul sostanzjali lir-Russja (EUR-Lex). Is-sentenza ma tfissirx li t-tneħħija tiegħu hija illegali, għax il-gvernijiet jistgħu jaqblu bejniethom biex ineħħu kwalunkwe isem. Iżda turi li l-każ oriġinali kontrih għadda mill-istħarriġ ġudizzjarju.

Il-Ministru għall-Affarijiet Barranin tal-Estonja, Margus Tsahkna, qal li Pariġi għamlet pressjoni qawwija mingħajr ma tat spjegazzjoni dettaljata. Huwa talab lil Franza tagħti r-raġunijiet tagħha (ERR).

Ix-xogħol biex tinżamm il-pressjoni fuq iż-żewġt irġiel issa jaqa’ fuq il-kapitali nazzjonali. L-Estonja u l-Latvja imponew ir-restrizzjonijiet tagħhom stess, u l-Litwanja qed tħejji miżuri (To Brief). Issa kull wieħed minn dawn il-gvernijiet irid jikteb u jinforza r-regoli tiegħu. Dawn ir-regoli japplikaw biss fil-fruntieri ta’ pajjiżhom, u l-banek fil-bqija tal-UE m’għadx għandhom obbligu skont il-liġi tal-UE li jiffriżaw l-assi taż-żewġt irġiel.

Il-parti ta’ din l-istorja li ġiet ivverifikata hija dwar is-setgħa. Franza użat deċiżjoni li kienet teħtieġ il-qbil tal-gvernijiet kollha biex tikseb eċċezzjoni minn lista ta’ sanzjonijiet li tapplika fl-UE kollha. Għadha ma spjegatx lill-gvernijiet l-oħra jew lill-pubbliku liema theddida kienet tiġġustifika dik l-eċċezzjoni. Għadu mhux ippruvat jekk il-maħfra ta’ Ryan kinitx marbuta ma’ dan. Il-Ministeru għall-Affarijiet Barranin ta’ Franza, li jiddeskrivi t-taħditiet tal-Kunsill bħala kunfidenzjali, huwa l-unika parti li tista’ ssolvi din il-kwistjoni.