L-Italja titlob €29 biljun aktar spazju għas-self

Il-gvern Taljan irid permess biex jissellef sa madwar €29 biljun aktar milli tippermetti l-mogħdija baġitarja miftiehma tiegħu għall-2027 u l-2028, għal proġetti tad-difiża u tal-enerġija (Teleborsa, ANSA). Għadu ma ntefaq xejn. Iridu jaqblu kemm il-Parlament kif ukoll il-ministri tal-finanzi tal-UE u, anki jekk jaqblu, Ruma xorta jkollha tissellef kull ewro u tħallas l-imgħax fuqu.

Fit-2 ta’ Ottubru, il-kabinett talab spazju li jiswa 0.3% tal-PDG (il-prodott domestiku gross, jiġifieri l-valur ta’ dak kollu li tipproduċi l-ekonomija f’sena) għall-enerġija u 0.3% oħra għad-difiża f’kull sena, b’total ta’ madwar €14-il biljun fis-sena (AGI). Il-Ministru tal-Finanzi Giancarlo Giorgetti għall-ewwel kien qed jaħseb f’madwar €36 biljun (Teleborsa).

It-tnaqqis kollu sar mill-parti għad-difiża. Giorgetti kien ippjana spazju għas-self ta’ 0.6% tal-PDG għad-difiża fl-2028, iżda t-talba tnaqqsu bin-nofs għal 0.3%, madwar €7 biljun inqas (Primapagina News). Huwa sejjaħ il-pjan tweġiba prudenti għal kuntest ekonomiku u internazzjonali kumpless (AGI). L-ebda dokument ippubblikat ma jgħid jekk id-deċiżjoni kinitx immexxija mill-politika tal-koalizzjoni, mill-ispejjeż tas-self jew minn Brussell. Din issegwi d-deċiżjoni ta’ Ruma f’Awwissu li titlob inqas mis-sehem sħiħ tagħha mis-self tal-UE għad-difiża (To Brief).

X’effett ikollu self addizzjonali fuq id-dejn

Id-dejn tal-Italja jitkejjel bħala sehem mill-PDG f’euro kurrenti. Għalhekk, il-proporzjon jiddependi minn kemm tikber malajr l-ekonomija f’termini nominali, inkluża l-inflazzjoni, kif ukoll mill-ispejjeż tal-imgħax u d-defiċit ta’ kull sena (id-differenza bejn in-nefqa u d-dħul). It-tbassir tal-gvern innifsu ftit juri tkabbir reali, jiġifieri ċ-ċifra wara li titnaqqas l-inflazzjoni: 1% fl-2026 u 0.8% fl-2027 (La Repubblica, ANSA).

Meta t-tkabbir ikun daqshekk baxx, isir diffiċli li l-ekonomija tikber biżżejjed biex tegħleb is-self il-ġdid. Ir-rapporti tal-istampa jvarjaw xi ftit dwar meta d-dejn jilħaq il-quċċata, u t-tabelli uffiċjali għadhom ma ġewx ippubblikati, iżda rapport wieħed jgħid li se jilħaq 138.4% tal-PDG fl-2027 (Sky TG24).

Min irid jagħti l-kunsens tiegħu

Il-kostituzzjoni tal-Italja titlob maġġoranza assoluta fiż-żewġ kmamar tal-Parlament qabel ma l-gvern ikun jista’ jissellef aktar mil-limiti normali tiegħu f’ċirkostanzi eċċezzjonali (Senato). Brussell tiddeċiedi separatament. Ir-regoli tal-UE jippermettu lil pajjiż jaqbeż temporanjament il-mogħdija tan-nefqa miftiehma tiegħu, iżda biss wara li l-ministri tal-finanzi tal-UE japprovaw rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea (EUR-Lex).

Din l-approvazzjoni taffettwa kif tiġi vvalutata l-Italja. Il-pajjiż għadu taħt il-proċedura korrettiva tal-UE għal gvernijiet b’defiċit ta’ aktar minn 3% tal-PDG, wara defiċit ta’ 3.1% fl-2025 (Pagella Politica). Fil-preżentazzjoni tiegħu stess, Giorgetti poġġa d-defiċit tal-2027 għal 3.5% (Adnkronos).

Huwa jsostni li, ladarba Brussell tnaqqas is-0.6 punti ta’ nefqa permessa għad-difiża u l-enerġija mill-kalkolu, id-defiċit li tgħodd jaqa’ taħt it-3% (La Repubblica). Dan ibiddel il-valutazzjoni tal-Italja skont ir-regoli tal-UE, mhux il-kontijiet tagħha. Id-defiċit irreġistrat jibqa’ l-istess, u t-Teżor xorta jrid iħallas is-self u l-imgħax fuqu.

Iżolament, mhux il-kontijiet ta’ dan ix-xitwa

Il-parti tal-enerġija tiġi b’limiti stretti. Il-gwida tal-Kummissjoni tillimita l-infiq għal miżuri ta’ reżiljenza u ta’ tranżizzjoni, bħar-rinnovazzjoni tal-bini u t-titjib fl-effiċjenza. Teskludi tnaqqis fit-taxxi fuq il-fjuwil, prezzijiet fissi u kumpens dirett għall-kontijiet tal-enerġija (Build Up).

Il-kabinett għadu ma qalx min se jirċievi l-flus. Skont dik il-gwida, l-ewwel li x’aktarx jibbenefikaw huma dawk li jistgħu jwettqu t-titjib: is-sidien tal-proprjetà, il-kuntratturi li jqabbdu u l-kumpaniji li għandhom flus x’jinvestu f’tagħmir. Il-kerrejja u l-familji li qed jitħabtu mal-kontijiet f’dan ix-xitwa jkollhom bżonn għajnuna separata, iffinanzjata skont ir-regoli ordinarji.

Il-liġi tal-baġit, li tistabbilixxi t-taxxi u n-nefqa konkreti, mistennija għall-ħabta tal-20 ta’ Ottubru (Corriere della Sera). Din se turi kif Ruma tqassam l-ispazju għall-enerġija bejn id-djar, in-negozji u l-bini pubbliku.

Jekk Brussell taqbel, l-Italja tikseb permess tonfoq, mhux flus. Kull insulazzjoni jew tagħmir ġdid li tiffinanzja jitħallas b’euro mislufa, l-imgħax jaqa’ fuq il-kontribwenti Taljani, u xejn minn dan il-pakkett għall-enerġija ma jista’ jnaqqas il-kont ta’ familja dan ix-xitwa.