Jisparixxu l-kameras, jiżdied il-qsim fil-Latvja

L-armata tal-Latvja tgħid li fil-5 ta’ Ottubru skorti armati u mgħottija bil-maskri, min-naħa Belarussa tal-fruntiera, heddew lis-suldati tagħha waqt li kienu qed jimbuttaw lill-migranti lejn il-Latvja (TVNET). Aktar tard dak il-lejl, intrużi mgħottija bil-maskri qasmu għal ġol-Latvja u neħħew kameras ta’ sorveljanza. L-uffiċjali jiddeskrivu pressjoni dejjem tikber fuq il-fruntiera, iżda ma wrewx min ta l-ordnijiet lill-iskorti jew jekk kinux l-istess persuni li ħadu l-kameras.

X’ġara fil-fruntiera

Skont il-Forzi Armati Nazzjonali tal-Latvja, tliet persuni armati u mgħottija bil-maskri saqu grupp ta’ mill-inqas 20 migrant lejn il-fruntiera u heddew lis-suldati li kienu qed jgħassuha (TVNET, LSM). Iż-żewġ rapporti jirrakkontaw il-verżjoni tal-armata stess. L-iskorti baqgħu fuq art Belarussa.

Is-suldati Latvjani waqqfu l-qsim. L-armata ma qaletx liema armi kellhom l-iskorti, x’theddid għamlu, jew fejn marru l-migranti wara.

Din l-aħħar lakuna għandha piż legali. F’kawża dwar ir-regoli ta’ emerġenza tal-Litwanja fil-fruntiera, il-Qorti tal-Ġustizzja tal-UE ddeċidiet li d-dħul irregolari waħdu ma jistax iċaħħad lil persuna minn opportunità effettiva biex titlob ażil (Qorti tal-Ġustizzja tal-UE). Ir-rakkonti ppubblikati ma jgħidux jekk xi ħadd mill-grupp talabx protezzjoni.

It-tieni inċident seħħ sigħat wara. Il-Ministru għall-Intern Jānis Dombrava qal li persuni mgħottija bil-maskri daħlu fit-territorju Latvjan, għamlu ħsara lil kaxxa tal-elettriku, ħadu kameras u rritornaw lejn il-Belarussja qabel waslet ronda. Il-kap tal-Gwardja tal-Fruntiera Guntis Pujāts ikkonferma li ttieħdu żewġ kameras (Suspilne).

Ma ġewx żvelati suspettati, filmati jew rapport forensiku. L-ebda uffiċjal ma rabat pubblikament lill-intrużi mal-iskorti armati.

L-uffiċjali ma jaqblux dwar min kienu l-iskorti

L-armata sejħet l-inċident pressjoni ibrida fuq il-fruntiera tal-UE u tan-NATO. It-terminu jiddeskrivi l-użu mill-istat tal-migranti u tal-fastidju, minflok il-forza miftuħa, biex jagħmel pressjoni fuq pajjiż ġar. Il-mexxejja tal-UE applikaw dan it-terminu għall-Belarussja f’Ottubru 2021, meta sejħu l-użu mill-gvern ta’ Minsk tal-pressjoni permezz tal-migrazzjoni attakk ibridu (Kunsill Ewropew).

Pujāts ta interpretazzjoni inqas ċara. Huwa ssuġġerixxa li l-irġiel mgħottija bil-maskri setgħu kienu kriminali organizzati li jaħdmu bit-tolleranza jew bl-għajnuna tas-servizzi Belarussi, u mhux uffiċjali Belarussi nfushom. Skont din il-verżjoni, ir-rwol ta’ Minsk jista’ jvarja minn sempliċement tagħlaq għajnejha għal appoġġ attiv, u s’issa xejn minn dak li ġie ppubblikat ma juri liema minn dawn kien il-każ.

Il-kameras jibqgħu jisparixxu

Pujāts jgħid li s-sabotaġġ tal-kameras u tagħmir elettroniku ieħor fil-fruntiera żdied, filwaqt li naqset il-ħsara lill-ilqugħ. Ir-rappurtar pubbliku ma jagħtix ċifri dwar din il-bidla.

L-uffiċjal tal-fruntiera Artūrs Zīle ta eżempji konkreti. Huwa qal li dan l-aħħar reġgħu żżarmaw jew serqu kameras, li l-pressjoni żdiedet matul l-aħħar ġimagħtejn, u li f’erba’ ġimgħat ġew arrestati erba’ persuni suspettati li kienu qed jorganizzaw l-attentati (Apollo).

Iċ-ċifri tal-qsim juru kemm hi kbira l-iskala. Mill-bidu tas-sena, il-gwardji kienu waqqfu 11,925 tentattiv ta’ qsim, ċifra qrib it-12,046 irreġistrati matul is-sena l-oħra kollha. Fis-6 ta’ Ottubru, il-gvern estenda sal-31 ta’ Diċembru l-operazzjoni speċjali Vilkatis kontra l-qsim illegali (LSM). L-ebda wieħed miż-żewġ rapporti ma jagħti dettalji dwar liema setgħat ġodda, jekk hemm, tagħti l-estensjoni lill-gwardji tal-fruntiera.

Il-pressjoni mhijiex l-istess tul il-fruntiera tal-UE mal-Belarussja. Sa nofs Settembru, il-Latvja kienet irreġistrat 10,807 tentattivi ta’ dħul mill-Belarussja, meta mqabbla ma’ 1,477 fil-Litwanja. Minn Lulju ’l hawn, il-Litwanja żammet 67 uffiċjal tagħha, fosthom dawk li jmexxu l-klieb, biex jgħinu jħarsu s-settur Latvjan ta’ Silene qrib Daugavpils (VSAT).

Dan l-iskjerament huwa l-aktar element ċar ta’ kooperazzjoni bejn pajjiżi fl-istorja. Stat tal-UE qed jipprovdi persunal tal-għassa lil ieħor fuq fruntiera esterna komuni. Dan iżid il-persunal fuq in-naħa Latvjana, iżda ma jweġibx il-mistoqsija dwar min qed jorganizza l-attentati biex il-migranti jiġu mbuttati min-naħa Belarussa.

Ir-rappurtar iwassal għal konklużjoni aktar limitata minn dik li tissuġġerixxi l-mod kif l-armata ddeskriviet l-inċident. L-uffiċjali Latvjani ddokumentaw ħsarat ripetuti lis-sorveljanza tal-fruntiera fi żmien meta reġgħu żdiedu t-tentattivi ta’ qsim. Ir-rakkont pubbliku tagħhom għadu ma identifikax min ta l-ordnijiet lill-iskorti armati u lanqas rabathom mas-serq tal-kameras. Il-ministeru ta’ Dombrava u s-servizzi tas-sigurtà tal-Latvja għandhom jagħtu din it-tweġiba, flimkien ma’ rendikont ta’ x’sar min-nies li s-suldati dawru lura.