Macron u Merz iridu projbizzjonijiet fis-suq tal-UE

Emmanuel Macron u Friedrich Merz talbu lill-Kummissjoni Ewropea setgħa biex twieġeb għal prattiki barranin li jgħawġu l-kompetizzjoni fl-Ewropa, saħansitra billi teskludi l-kumpaniji ta’ pajjiż mis-suq uniku (Reuters, dokument informali Franko-Ġermaniż). Il-proposta ma tispeċifikax iż-żewġ mistoqsijiet l-aktar importanti: x’jiskatta azzjoni, u x’jista’ eżattament jimblokka Brussell. Ma jissemma ebda pajjiż, iżda r-rappurtaġġ jippreżenta l-għodda bħala risposta għaċ-Ċina (Euronews).

Iż-żmien magħżul huwa sinifikanti. Maroš Šefčovič, il-kummissarju tal-UE għall-kummerċ, se jkollu taħditiet ma’ Beijing fit-8 u d-9 ta’ Ottubru (Politico).

Setgħa usa’, vot familjari

Iż-żewġ mexxejja bagħtu ittra ffirmata u dokument informali li ma jorbotx legalment lill-President tal-Kummissjoni, Ursula von der Leyen. Fil-qalba tagħhom hemm għodda ta’ rispons għal każijiet fejn pajjiż ieħor jgħawweġ is-suq tal-UE fuq skala kbira. Ħaġa sempliċi: gvern barrani jħallas lill-fabbriki tiegħu biex jipproduċu aktar milli jista’ jassorbi s-suq domestiku. Dawn il-fabbriki mbagħad jistgħu jbigħu fl-Ewropa bi prezz aktar baxx minn dak li jeħtieġ rivali Ewropew biex ikopri l-ispejjeż tiegħu, u l-fabbrika Ewropea titlef l-ordnijiet.

Skont id-dokument informali Franko-Ġermaniż, il-Kummissjoni tiddeċiedi x’rispons għandha tieħu. Id-deċiżjoni tibqa’ fis-seħħ jekk ma jivvutawx kontriha mill-inqas 15-il gvern li jirrappreżentaw 65% tal-popolazzjoni tal-UE. L-avversarji jkollhom jibnu koalizzjoni kbira biżżejjed biex iwaqqfuha, ħaġa ferm aktar diffiċli milli ftit kapitali jwaqqfu miżura bil-kwiet milli tidħol fl-aġenda.

Dan il-metodu ta’ votazzjoni mhuwiex ġdid. Diġà jintuża f’każijiet ta’ difiża kummerċjali: l-investigazzjonijiet li l-UE tagħmel dwar importazzjonijiet mibjugħa taħt l-ispiża jew sostnuti minn sussidji barranin. Ġdida hija l-firxa tiegħu. L-għodda tista’ tkopri settur sħiħ minflok prodott wieħed, u tista’ twassal għall-esklużjoni minflok għal tariffa addizzjonali.

Ir-rotta aktar bil-mod tal-lum

Il-każ tal-karozzi elettriċi tal-2024 juri kif taħdem is-sistema eżistenti. Wara investigazzjoni dwar sussidji Ċiniżi, Brussell stabbilixxiet dazji kumpensatorji speċifiċi għal kull kumpanija, ta’ bejn 7.8% u 35.3%, fuq karozzi elettriċi bil-batterija magħmula fiċ-Ċina f’Ottubru 2024 (Kummissjoni Ewropea). Dawn kienu dazji kumpensatorji, jiġifieri tariffi addizzjonali maħsuba biex ipattu għal sussidju. Il-proċedura kollha kienet tikkonċerna prodott wieħed biss.

Macron u Merz jgħidu li din ir-rotta hija bil-mod wisq meta pajjiż wieħed jiddomina katina sħiħa tal-produzzjoni (Reuters). Iridu li l-Kummissjoni tiftaħ każijiet fuq inizjattiva tagħha stess, tinvestiga setturi sħaħ u taġixxi aktar malajr.

Min iħallas jekk Brussell tużaha

Kull esklużjoni għandha żewġ naħat. Li fornitur irħis jitħalla barra jgħin lill-kumpaniji Ewropej li jikkompetu miegħu. Iżda jgħolli wkoll l-ispejjeż għall-fabbriki u d-djar Ewropej li kienu jixtru mingħandu. Imbagħad hemm ir-riskju ta’ ritaljazzjoni, li l-awturi jirrikonoxxu meta jipproponu mappa tal-ispiża tal-kontromiżuri Ċiniżi għal kull Stat Membru (dokument informali).

Il-pożizzjoni tan-negozji Ġermaniżi turi din id-differenza. Fi stħarriġ tal-kamra tal-kummerċ, 60% tal-kumpaniji riedu jnaqqsu d-dipendenza fuq iċ-Ċina, iżda 36% biss appoġġaw restrizzjonijiet fuq l-aċċess għas-suq (DIHK). Ħafna kumpaniji jridu jnaqqsu l-esponiment tagħhom, iżda ferm inqas iridu li Brussell jagħlaq il-bibien biex jasal għal dan. Il-federazzjoni industrijali BDI wkoll tippreferi użu mmirat tal-għodod li l-UE diġà għandha (BDI).

Xi gvernijiet qed jagħmlu sforz attiv biex jattiraw kapital Ċiniż. L-investiment propost għall-impjanti tal-batteriji ppjanati fi Spanja b’parteċipazzjoni Ċiniża jammonta għal kważi €15-il biljun (Expansión). Din iċ-ċifra ma tirrappreżentax telf. Turi kemm investiment ippjanat jista’ jitqiegħed f’riskju minn tilwima kummerċjali, u tagħti lil Madrid inċentivi differenti minn dawk ta’ Pariġi.

Xejn minn dan għadu ma sar liġi. Skont l-Artikolu 207 tat-Trattat tal-UE, regolament kummerċjali jeħtieġ proposta mill-Kummissjoni u mbagħad l-approvazzjoni kemm tal-Parlament Ewropew kif ukoll tal-gvernijiet nazzjonali (EUR-Lex). Il-Kummissjoni sejħet id-dokumenti “kontribut siewi”, u l-mexxejja tal-UE se jiddiskutuhom fis-summit tagħhom tal-15 u s-16 ta’ Ottubru (Euronews).

It-testi ffirmati ma jistabbilixxux limitu minimu ta’ evidenza biex xi ħaġa titqies bħala distorsjoni “sistematika”. Lanqas ma jelenkaw x’jista’ jimblokka Brussell (dokument informali). Pariġi u Berlin ipproponew setgħa li tista’ tkun wiesgħa ħafna, iżda ħallew lill-Kummissjoni tiddefinixxi x’jiskattaha u fejn huma l-limiti tagħha. Dawn iż-żewġ għażliet se jiddeċiedu jekk il-kumpaniji li jixtru provvisti miċ-Ċina, u l-gvernijiet li qed jittamaw għal fabbriki Ċiniżi, jistgħux jaċċettawha.