Magyar jiffaċċja lill-prosekuturi li saħħaħ

Fit-28 ta’ Settembru, il-parlament tal-Ungerija vvota biex ineħħi l-immunità lill-Prim Ministru Péter Magyar u lil żewġ ministri li servew taħt Viktor Orbán. Kull darba, il-vot kien 139 kontra żero (24.hu, Infostart). Fidesz, il-partit ta’ Orbán, u s-sieħeb iżgħar tiegħu KDNP ma ħadux sehem, u għalhekk ir-riżultat jirrifletti biss il-vot tal-gvern (DW). Il-maġġoranza ta’ Magyar fetħet il-bieb għall-prosekuturi biex jinvestigaw lill-mexxej tagħha stess. Il-vot ma jurix jekk il-prosekuturi humiex se japplikaw l-istess kriterju għalih u għall-ministri ta’ qabel.

L-immunità parlamentari ma tħallix lill-prosekuturi jqisu lil membru parlamentari fil-kariga bħala suspettat mingħajr il-kunsens tal-parlament. It-tneħħija tal-immunità tippermetti lill-investigaturi jinterrogaw formalment lit-tlieta. Ma tfissirx li xi ħadd ġie mixli u ma tiddeċiedi xejn dwar il-ħtija.

Telefon fid-Danubju

Il-każ ta’ Magyar jinvolvi l-inqas flus, iżda għandu l-akbar piż politiku. Il-prosekuturi jallegaw li f’Ġunju tal-2024 inqala’ konfront ma’ raġel li kien qed jiffilmjah f’post ta’ bil-lejl f’Budapest (Politico). Jgħidu li Magyar ħa t-telefown tar-raġel u tefgħu fix-xmara, u qed jinvestigaw suspett ta’ serq.

Dak iż-żmien, Magyar kien membru tal-Parlament Ewropew, li rrifjuta li jneħħilu l-immunità. Meta dak il-mandat intemm f’Mejju tal-2026, is-siġġu l-ġdid tiegħu f’Budapest ġab miegħu l-istess protezzjoni (444).

Din id-darba Magyar talab hu stess lill-membri parlamentari jneħħulu l-immunità. Qal li dan kien kwistjoni ta’ ugwaljanza quddiem il-liġi, filwaqt li sejjaħ il-każ tentattiv biex jiskreditawh.

Żewġ każijiet minn żmien Orbán

Balázs Hankó, l-eks ministru tal-kultura u l-innovazzjoni ta’ Orbán, qed jiffaċċja allegazzjoni ferm akbar. Il-prosekuturi jissuspettaw ġestjoni kriminalment ħażina ta’ għotjiet mill-Fond Nazzjonali għall-Kultura, li, jgħidu, ikkawżat telf ta’ 17.3 biljun forint (Euronews Hungary). Hankó jiċħad li għamel xi ħaġa ħażina. Fidesz isejjaħ il-każ ritaljazzjoni politika.

Miklós Seszták, politiku tal-KDNP u eks ministru għall-iżvilupp nazzjonali, huwa suspettat li ħa tixħim b’valur ta’ aktar minn 11-il biljun forint bejn l-2015 u l-2018 (Euronews Hungary, AP). Il-prosekuturi rabtu l-ħlasijiet allegati ma’ kumpaniji li għandhom kuntratti ma’ Volánbusz, l-operatur tal-karozzi tal-linja tal-istat, u ma’ korpi statali oħra. Hu jiċħad l-allegazzjonijiet.

Wara l-vot, Seszták mar minn jeddu fl-uffiċċji tal-prosekuturi u nżamm hemm f’detenzjoni għal żmien qasir, qal l-avukat tiegħu lil Portfolio.

Min jiddeċiedi issa

It-tliet talbiet saru minn István Lajtár, prosekutur deputat li qed jeżerċita s-setgħat tal-prosekutur ewlieni (Telex). Il-president tal-Ungerija jinnomina l-prosekutur ewlieni, u l-parlament irid jikkonferma l-għażla. Fl-istess seduta, il-membri parlamentari ċaħdu lill-kandidat tal-President András Baka, Zoltán Szathmáry, b’żero voti favur u 138 kontra (Infostart).

Din iċ-ċaħda tfisser li, għalissa, id-deċiżjoni dwar jekk jitressqux akkużi tibqa’ f’idejn Lajtár. Baka qal li se jfittex kandidat ieħor, u min jikseb il-konferma se jieħu f’idejh it-tliet każijiet.

Il-prosekuturi jsostnu li t-talbiet saru fuq il-bażi ta’ kriterji professjonali. Fidesz jgħid li tal-inqas waħda mit-talbiet hija politika. S’issa l-ebda qorti ma eżaminat waħda minn dawn il-pożizzjonijiet, u r-rekord pubbliku s’issa jikkonsisti f’allegazzjonijiet u ċaħdiet.

Il-voti ngħataw prominenza f’mezzi tax-xandir Pollakki, Ġermaniżi u Slovakki, u Rzeczpospolita ħarġet bl-aħbar li l-prim ministru tilef il-protezzjoni tiegħu. Il-voti waslu wkoll f’ġimgħa sensittiva. Fit-23 ta’ Settembru, il-Kummissjoni Ewropea pproponiet li l-gvernijiet tal-UE jneħħu l-iffriżar fuq madwar €4.2 biljun f’fondi ta’ koeżjoni għall-Ungerija, jiġifieri flus tal-UE għar-reġjuni l-ifqar, u semmiet ir-riformi kontra l-korruzzjoni (European Commission). Ma ntweriex li hemm rabta bejn xi wieħed minn dawn it-tliet każijiet u dawk il-flus, u l-gvernijiet għad iridu japprovaw il-ħelsien tagħhom (To Brief).

Meta AP bagħtet ir-rapport tagħha, ħadd mit-tlieta ma kien għadu ġie mixli (AP). Ir-riżultat ta’ 139–0 (24.hu) juri li l-maġġoranza ta’ Magyar ippermettiet li t-tliet investigazzjonijiet ikomplu, inkluża dik kontra l-mexxej tagħha stess. Ma jipprovax li l-prosekuturi se japplikaw l-istess kriterju għal kull wieħed. It-tweġiba issa tiddependi mill-uffiċċju ta’ Lajtár u mill-persuna li Baka jinnomina li jmiss. Il-qrati jidħlu fil-kwistjoni biss jekk jitressqu l-akkużi.