Il-CDU ta’ Merz jaqa’ taħt il-5%

Id-Demokristjani ta’ Friedrich Merz donnhom niżlu taħt il-5% f’Mecklenburg-Vorpommern u fit-20 ta’ Settembru niżlu fit-tieni post f’Berlin, skont riżultati proviżorji (NDR, Deutschlandfunk). Merz sejjaħ ir-riżultati “katastrofi” u wiegħed li jħaffef l-aġenda ta’ riformi tiegħu (Boursorama/Reuters). Iż-żewġ telfiet ma jistgħux ineħħuh mill-kariga. Iżda jistgħu jagħmluha aktar diffiċli għall-gvern tiegħu biex jappoġġja impenji Ewropej li jiswew il-flus lill-votanti Ġermaniżi.

Żewġ Protesti, Żewġ Direzzjonijiet

F’Mecklenburg-Vorpommern, il-partit tal-lemin estrem AfD mexxa b’madwar 38%, segwit mill-SPD b’madwar 35%. Is-CDU kisbet biss madwar 4.9%, u jekk dan jiġi kkonfermat, għall-ewwel darba ma tkunx rappreżentata f’parlament reġjonali Ġermaniż (Landtag) (NDR, Rostock Heute). Il-ministru-president tal-SPD, Manuela Schwesig, mistennija tfittex koalizzjoni ma’ partiti iżgħar, u b’hekk tħalli lill-AfD u dak li fadal mis-CDU barra mill-gvern.

F’Berlin, Die Linke (il-partit tax-Xellug) ġie fl-ewwel post b’madwar 25.5%, u tefa’ lis-CDU għal madwar 20% (Deutschlandfunk, Tagesschau). Skont Tagesspiegel, Die Linke ġibdet votanti li qabel kienu jivvutaw lill-SPD, persuni li qabel ma kinux jivvutaw u Berlinjani iżgħar fl-età, u għamlet kampanja favur l-implimentazzjoni tar-referendum tal-2021 ta’ Berlin biex portafolli kbar ta’ djar jgħaddu taħt kontroll soċjali. Koalizzjoni mmexxija minn Die Linke tissostitwixxi l-gvern tal-belt li kien immexxi mis-CDU, u b’hekk tibdel l-allinjament politiku ta’ Berlin.

Il-votanti kkastigaw lill-partiti fil-gvern federali minħabba lmenti reġjonali differenti, iżda l-mekkaniżmu elettorali kien l-istess: kien hemm alternattivi fil-ġwienaħ politiċi, u l-votanti għażluhom.

Għaliex Merz Jibqa’ u X’Qed Jiċċekken

Il-Liġi Fundamentali tal-Ġermanja tagħmel it-tneħħija tal-kanċillier kważi impossibbli mingħajr suċċessur parlamentari magħżul fl-istess ħin. Il-Bundestag (il-parlament federali) jista’ jneħħi kanċillier biss billi jeleġġi sostitut fl-istess vot (Basic Law, Art. 67). Is-CDU/CSU u l-SPD għad għandhom 328 minn 630 siġġu fil-Bundestag, tnax-il siġġu ’l fuq mil-limitu tal-maġġoranza (Bundestag).

Ir-riżultati reġjonali jaffettwaw il-liġijiet federali permezz tal-Bundesrat (il-kamra ta’ fuq, fejn kull gvern reġjonali jitfa’ l-voti tiegħu bħala blokk). Berlin għandu erba’ voti; Mecklenburg-Vorpommern għandu tlieta (Bundesrat). Seba’ voti waħedhom ma jistgħux jiffurmaw minoranza li timblokka. Iżda meta s-sħab ta’ koalizzjoni fi stat ma jaqblux dwar abbozz ta’ liġi federali, il-prassi hija li jastjenu, u fuq liġijiet li jeħtieġu l-kunsens tal-Bundesrat (inklużi d-distribuzzjoni tat-taxxi, l-ispejjeż imposti fuq l-istati u ċerti miżuri relatati mal-UE), astensjoni taġixxi bħal vot kontra (Bundestag, proċedura leġiżlattiva).

Gvern ta’ Berlin immexxi minn Die Linke jissostitwixxi gvern li kien jappoġġja l-prijoritajiet tas-CDU. Koalizzjoni mmexxija mill-SPD f’Mecklenburg-Vorpommern, x’aktarx b’sħab fuq ix-xellug ta’ Schwesig, tista’ twassal għal astensjonijiet fejn il-gvern li kien hemm qabel kien jappoġġja lil Merz. L-ebda bidla waħedha ma taqleb il-politika federali. Iżda t-tnejn inaqqsu l-kapaċità tal-kanċillier li jgħaddi abbozzi mill-kamra ta’ fuq.

Il-Baġit tal-UE bħala l-Ewwel Test

Il-Ġermanja żżomm l-istess voti u setgħat ta’ veto fi Brussell. Il-baġit tal-UE għall-2028–34 (il-qafas finanzjarju pluriennali) jeħtieġ approvazzjoni unanima mill-Istati Membri skont l-Artikolu 312 tat-TFUE. Huwa l-gvern federali tal-Ġermanja, mhux Merz personalment, li jistabbilixxi l-pożizzjoni fin-negozjati, u s-sieħeb tal-koalizzjoni, l-SPD, jinfluwenza x’tista’ tkun dik il-pożizzjoni.

Huwa f’din id-dinamika tal-koalizzjoni li l-elezzjonijiet għandhom l-impatt tagħhom. Is-segretarju ġenerali tal-SPD, Lars Klingbeil, qal li l-gvern ma rnexxilux jikkonvinċi lill-votanti dwar l-aġenda ta’ riformi tiegħu (AFP). Le Monde iddeskriva r-riżultati bħala telfa storika għall-partit ta’ Merz. L’Opinion irrimarka li Merz insista li jkompli bir-riformi minkejja l-intoppi. L-ebda gvern Ewropew ma rabat pubblikament ir-riżultati ma’ bidla fil-pożizzjoni ta’ negozjar tal-Ġermanja. Ir-restrizzjoni plawżibbli hija domestika: membri tas-CDU fil-parlament li qed jiffaċċjaw l-elezzjonijiet futuri tagħhom jistgħu jirreżistu li jappoġġjaw kontribuzzjoni Ġermaniża akbar għall-baġit tal-UE jew impenji oħra li jiswew ħafna, jekk il-votanti jkunu diġà qed jikkastigaw lill-partit.

L-elezzjonijiet ma bidlu l-ebda setgħa formali tal-Ġermanja fl-UE. Huma għollew l-ispiża politika domestika tal-użu tagħhom. L-ebda sieħeb tal-koalizzjoni, grupp parlamentari jew gvern Ewropew għadu ma ġiegħel treġġigħ lura tal-politika, iżda Merz issa għandu inqas spazju biex jikkonvinċi lin-naħa tiegħu stess li l-impenji Ewropej mhux popolari jiswew il-prezz.