Merz jorbot il-baġit tal-UE mad-distakk ta’ €70bn fl-Ukrajna

Il-Kanċillier Friedrich Merz għamel l-appoġġ tal-Ġermanja għall-baġit tal-UE għall-2028–2034 jiddependi mill-impenn ta’ kull Stat Membru li jgħin iħallas għall-Ukrajna, irrapportat il-Financial Times fid-9 ta’ Novembru. Huwa stabbilixxa din il-kundizzjoni f’ittra datata s-6 ta’ Novembru lil António Costa, li jippresjedi s-summits fejn il-mexxejja tal-UE jilħqu ftehimiet (Rapporteur). L-ittra torbot flimkien żewġ negozjati separati: nuqqas ta’ fondi għall-Ukrajna fl-2027 u l-baġit li jmiss tal-UE għal seba’ snin, li kull gvern waħdu jista’ jimblokka.

X’tgħid l-ittra, u x’ma tgħidx

Fis-siltiet ippubblikati, Merz jitlob impenn minn “ilkoll kemm aħna, mingħajr eċċezzjoni” biex ngħinu nagħlqu n-nuqqas ta’ fondi tal-Ukrajna għall-2027 (Rapporteur, Kyiv Independent). Jgħid li dan l-impenn irid ikun kundizzjoni minn qabel għal kull taħdita oħra li tinvolvi n-nefqa.

Skont il-Kyiv Independent, li ra wkoll l-ittra, is-siltiet ma fihom ebda ultimatum. It-theddida li l-baġit jiġi mblukkat ġejja minn uffiċjal Ġermaniż li ma ssemmiex b’ismu. Dan l-uffiċjal qal lill-Financial Times li l-appoġġ tal-Istati Membri kollha huwa essenzjali biex jintemmu n-negozjati dwar il-baġit.

It-theddida għandha piż minħabba l-mod kif jiġi approvat il-baġit. Jeħtieġ il-qbil unanimu tal-gvernijiet, kif ukoll il-kunsens tal-Parlament Ewropew (l-Artikolu 312 tat-TFUE). Il-Ġermanja tista’ tirrifjuta li tagħti l-approvazzjoni tagħha, u hekk jista’ jagħmel kull wieħed mis-26 gvern l-ieħor (Gwida tal-Kunsill). Costa jista’ jimmedja biex jintlaħaq kompromess, iżda ma jistax jegħleb rifjut.

Veto jiswielha wkoll lil Berlin. L-infiq tal-UE ma jieqafx, għax it-Trattat jestendi l-limiti tal-infiq tal-baġit ta’ qabel sakemm jiġi adottat wieħed ġdid (l-Artikolu 312 tat-TFUE). Madankollu, prijoritajiet ġodda jibqgħu weqfin, fosthom il-fondi għad-difiża u l-kompetittività li talbu l-Ġermanja u ħames gvernijiet oħra meta appellaw għal baġit ġenerali iżgħar (Gvern Ġermaniż). Għalhekk, Berlin qed titlob lis-sħab tagħha jħallsu aktar għall-Ukrajna filwaqt li qed titlob lill-UE tonfoq inqas b’kollox.

In-nuqqas ta’ fondi li għadu ma tqassamx

Hemm żewġ pakketti ta’ fondi li faċli jitħalltu. Fi Frar, il-gvernijiet tal-UE qablu dwar il-pożizzjoni tagħhom fuq il-qafas legali għal self ta’ sa €90 biljun li jkopri l-2026 u l-2027 (Kunsill tal-UE). Barra minn hekk, l-Ukrajna u l-UE identifikaw nuqqas ieħor ta’ madwar €70 biljun għall-2027 (Kummissjoni Ewropea). Is-siltiet ippubblikati ma jgħidux kemm għandu jħallas kull pajjiż, u lanqas kif se jinġabru l-fondi.

Mhux se jkun faċli li kull gvern jingħaqad ma’ dan l-impenn. Il-Prim Ministru Bulgaru Rumen Radev qal li pajjiżu ma jistax ikun parti mill-pakkett ta’ €70 biljun (Gvern Bulgaru). Iċ-Ċekja, l-Ungerija u s-Slovakkja kienu eżentati mill-obbligi finanzjarji tas-self eżistenti, u t-talba ta’ Merz titlobhom jerfgħu obbligi ġodda.

Il-baġit innifsu diġà jaqsam lill-gvernijiet. Pajjiżi li jikkontribwixxu aktar fil-baġit tal-UE milli jirċievu lura jridu baġit iżgħar, filwaqt li oħrajn, bħall-Portugall, qed jiddefendu l-fondi reġjonali u agrikoli (To Brief). Il-kundizzjoni ta’ Merz iżżid tilwima oħra fuq mejda fejn l-ewwel waħda għadha ma ġietx solvuta.

Anki l-alleati ta’ Kyiv jiddubitaw minn din it-tattika. Fis-6 ta’ Novembru, qabel ma saret pubblika l-ittra, il-Viċi Ministru Pollakk għall-Affarijiet Barranin Ignacy Niemczycki wissa li t-taħlit tan-negozjati dwar l-Ukrajna ma’ dawk dwar il-baġit jista’ jagħmilha aktar diffiċli li jintlaħaq ftehim (Euronews). Merz ma jistax jassumi li l-gvernijiet li jissimpatizzaw mal-Ukrajna se jappoġġaw il-metodu tiegħu.

Ħafna drabi jissemmew l-assi ffriżati tal-Istat Russu bħala mod kif it-teżori nazzjonali jinħelsu mill-ispiża. Il-Belġju, iżda, irid li gvernijiet oħra jaqsmu r-riskju ta’ din l-għażla permezz ta’ garanziji li aktar tard ma jkunux jistgħu jirtiraw (Kamra Belġjana). Fil-prattika, il-kwistjoni terġa’ ddur għall-flus nazzjonali u għal min jiggarantihom.

Għas-snin ta’ wara, l-abbozz tal-baġit tal-Kummissjoni jipproponi Riżerva għall-Ukrajna b’limitu massimu ta’ €88.9 biljun, bil-prezzijiet tal-2025 (abbozz ta’ regolament). Dawn il-fondi jibdew fl-2028, u għalhekk ma jistgħux jimlew in-nuqqas tal-2027. Is-siltiet ippubblikati ma jgħidux jekk Merz iqisx din ir-riżerva biżżejjed għas-snin ta’ wara.

Merz biddel il-finanzjament tal-Ukrajna minn għan komuni f’kundizzjoni għall-ftehim dwar il-baġit. Qed isaħħaħ din il-kundizzjoni b’veto li jista’ juża b’mod kredibbli, minkejja li veto jittardja wkoll in-nefqa li trid Berlin. Huwa għadu ma qalx min se jħallas u kemm. Sakemm dan jiġi stabbilit, is-€70 biljun addizzjonali (Kummissjoni Ewropea) jibqgħu talba mingħajr pjan dwar kif se jitħallsu.