Mureșan jonqsu 63 vot

Il-President Nicușor Dan ħabbar fis-17 ta’ Settembru li kien għażel lill-Membru tal-Parlament Ewropew Siegfried Mureșan bħala prim ministru. Mureșan aċċetta (România TV, HotNews). Mhux ċar jekk in-nomina għandhiex effett legali: skont l-Artikolu 100 tal-kostituzzjoni Rumena, id-digrieti presidenzjali jidħlu fis-seħħ mal-pubblikazzjoni tagħhom, u sa tmiem il-ġurnata ma deher l-ebda digriet ippubblikat (Kostituzzjoni Rumena). Ladarba dan iseħħ, il-persuna nnominata jkollha għaxart ijiem biex tippreżenta kabinett u tikseb vot ta’ fiduċja li jirrikjedi 233 vot favur — maġġoranza assoluta tal-464 deputat u senatur kollha.

Skont il-pożizzjonijiet ippubblikati tal-partiti, Mureșan ma jistax jilħaq dak in-numru.

Id-distakk li jista’ jagħlaq il-PSD

Is-sostenituri ddikjarati ta’ Mureșan huma l-PNL (il-liberali taċ-ċentru-lemin), l-USR (partit riformista) u l-UDMR (alleanza tal-minoranza etnika Ungeriża). Flimkien għandhom madwar 170 siġġu (Adevărul). Dan iħalli nuqqas ta’ 63. Iż-żieda ta’ deputati alleati minn gruppi minoritarji tnaqqas id-distakk għal forsi 47–50, iżda xorta tibqa’ ’l bogħod minn maġġoranza (Mediafax).

L-AUR, il-partit nazzjonalista, eskluda li jivvota favur kwalunkwe gvern li ma jkunx parti minnu. Dan jagħmel lill-PSD, is-Soċjal Demokratiċi, b’madwar 126 membru, l-uniku partit li jista’ jipprovdi l-voti meħtieġa għall-investitura.

Il-PSD għadu ma rrifjutax għal kollox. Il-figuri ewlenin tiegħu ħadu pożizzjonijiet differenti: xi wħud jitolbu sħubija formali fil-koalizzjoni, oħrajn offrew appoġġ kundizzjonat marbut ma’ konċessjonijiet politiċi, filwaqt li l-president tal-grupp parlamentari tal-partit fil-Kamra tad-Deputati, Sorin Grindeanu, ippropona li Mureșan jiġi miċħud għal kollox. Marcel Ciolacu, bħala l-mexxej tal-partit, jikkontrolla d-deċiżjoni tal-grupp parlamentari (Agerpres). Il-PNL daħal fil-konsultazzjonijiet b’wegħda li ma jiggvernax flimkien mal-PSD (G4Media).

L-UDMR ma jistax jagħlaq id-distakk waħdu. Il-mexxej tiegħu jgħid li l-partit se jipparteċipa biss wara li l-PSD u l-PNL jaqblu l-ewwel (Transtelex).

Il-kalkolu ta’ Dan huwa sempliċi: billi jinnomina lil Mureșan, iġiegħel lill-PSD jieħu pożizzjoni ċara — jappoġġa l-gvern, jinnegozja biex jidħol fih, jew jerfa’ t-tort għall-paraliżi li tkompli.

Il-fondi għall-irkupru f’riskju

In-nomina ssir tnax-il jum qabel l-iskadenza tat-30 ta’ Settembru biex ir-Rumanija tippreżenta t-talba finali tagħha għall-ħlas taħt il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza tal-UE (il-fond ta’ wara l-pandemija li jorbot il-fondi mat-traguardi tar-riformi). Kif irrappurtajna qabel, il-Kummissjoni Ewropea diġà talbet lil Bukarest kjarifiki dwar bidliet fil-liġijiet dwar l-integrità marbuta ma’ dawk il-fondi (To Brief).

Gvern ġdid ma jistax jirkupra dak li diġà ntilef. L-iskadenza biex jitlestew it-traguardi għaddiet fil-31 ta’ Awwissu. Il-prim ministru interim Ilie Bolojan u l-President Dan it-tnejn irrikonoxxew li ntilef ammont stmat ta’ €770 miljun, minħabba li l-parlament qatt ma għadda liġi unifikata dwar il-pagi tas-settur pubbliku li kienet meħtieġa minn Brussell (HotNews, Euronews).

Dak li jista’ xorta jagħmel gvern immexxi minn Mureșan: jippreżenta t-talba finali, jipprovdi l-evidenza nieqsa dwar ir-riformi kkontestati u jwieġeb il-mistoqsijiet tal-Kummissjoni. Il-Kummissjoni biss tiddeċiedi jekk it-traguardi jkunux intlaħqu u jekk tissospendix jew tnaqqasx il-pagamenti. L-ebda liġi promulgata wara l-31 ta’ Awwissu ma titqies bħala tlestija fil-ħin tat-traguardi. Is-snin li Mureșan għamel fil-Parlament Ewropew jistgħu jiffaċilitaw il-koordinazzjoni ma’ Brussell, iżda l-ebda relazzjoni ma tista’ tissostitwixxi l-voti parlamentari f’Bukarest.

Il-Bulgarija, min-naħa tagħha, ipposponiet in-negozjati dwar żewġ pontijiet ġodda fuq id-Danubju sakemm il-gvern tar-Rumanija jistabbilizza ruħu (BNR). Huwa fil-kwistjoni tal-fondi tal-UE li l-istaġnar politiku jolqot l-aktar lil hinn mill-fruntieri tar-Rumanija: il-Kummissjoni ma tistax tqassam il-fondi jekk it-traguardi ma jkunux tlestew, irrispettivament mir-rieda tajba.

X’jiskatta r-rifjut

Jekk il-parlament jivvota kontra Mureșan, il-gvern interim jibqa’ jiffunzjona u Dan jista’ jerġa’ jinnomina. Skont l-Artikolu 89 tal-kostituzzjoni, il-president jikseb is-setgħa li jxolji l-parlament biss wara li jkunu fallew żewġ tentattivi ta’ investitura fi żmien 60 jum (Kostituzzjoni Rumena). Dan ammetta qabel in-nomina li l-elezzjonijiet bikrija ma setgħux jibqgħu jiġu esklużi.

Skont il-pożizzjonijiet ippubblikati tal-partiti, Mureșan m’għandu l-ebda mod kif jilħaq il-233 vot mingħajr il-PSD jew bidla improbabbli fil-pożizzjoni tal-AUR. Il-PSD għandu l-influwenza ewlenija f’dan il-mument. Il-mistoqsija miftuħa hija jekk il-mexxejja tiegħu jużawx din l-influwenza biex jiksbu kundizzjonijiet għall-koalizzjoni, konċessjonijiet politiċi, jew sempliċement jimbuttaw l-arloġġ kostituzzjonali lejn ix-xoljiment — u jekk id-digriet li jagħti bidu għal dan il-proċess ikunx għadu ġie ffirmat.