Neptun Deep jistenna l-ewwel gass fl-2027

Seba’ mill-għaxar bjar ta’ żvilupp fil-qasam tal-gass f’ilmijiet fondi Neptun Deep fil-Baħar l-Iswed, fir-Rumanija, issa tlestew, skont rapport tal-operaturi fit-28 ta’ Settembru. Huma jistennew li l-ewwel gass jidħol fin-netwerk nazzjonali tal-pipelines fl-ewwel nofs tal-2027 (OMV, Digi24). Il-perjodu mistenni għall-bidu tal-produzzjoni issa hu iqsar minn qabel, iżda l-kumpaniji ma qalux kemm se jipproduċi gass il-qasam is-sena d-dieħla jew min se jixtrih.

Il-qasam huwa proprjetà ta’ OMV Petrom, il-fergħa Rumena tal-kumpanija Awstrijaka OMV, u Romgaz, kumpanija parzjalment proprjetà tal-Istat Rumen, b’ishma ndaqs. Kull sieħeb ibigħ is-sehem tiegħu tal-gass, għalhekk kull ftehim ta’ provvista se jiġi ffirmat minn wieħed minnhom.

Seba’ bjar lesti, iżda għad fadal il-konnessjonijiet

F’Lulju, iż-żewġ sħab ħabbru li kienu lesti sitt bjar, li l-pjattaforma tal-produzzjoni Neptun Alpha kienet ġiet installata fil-baħar, u li tlestiet pipeline ta’ madwar 160 kilometru biex iwassal il-gass lejn l-art (OMV). Dak iż-żmien irrapportajna dwar dan il-pass (To Brief). Minn dakinhar, il-proġett żied bir ieħor u ta tbassir aktar speċifiku.

Il-biċċa l-kbira tax-xogħol li fadal tikkonċerna l-konnessjonijiet u l-ittestjar. Ziarul Financiar, gazzetta Rumena dwar in-negozju, analizzat id-dokumentazzjoni li l-kumpaniji ppreżentaw lill-borża: għad iridu jitlestew l-aħħar tliet bjar, u t-tagħmir f’qiegħ il-baħar irid jitqabbad mal-pjattaforma u mal-pipeline lejn l-art (ZF). Wara jsiru l-provi qabel it-tħaddim, biex jiġi vverifikat li s-sistema konnessa taħdem b’mod sigur qabel tibda l-produzzjoni normali. Sakemm jitlestew dawn iż-żewġ passi, in-numru ta’ bjar jagħti impressjoni esaġerata ta’ kemm il-qasam hu qrib li jibda jipproduċi.

L-infrastruttura fuq l-art ilha lesta. F’Settembru, Ion Sterian, il-kap tal-operatur tan-netwerk Transgaz, qal li l-pipeline Tuzla–Podișor, twil madwar 308 kilometri, tlesta f’Ġunju 2025, tqiegħed fis-servizz f’Ottubru ta’ dik is-sena u issa qed jistenna l-gass mill-Baħar l-Iswed (Mediafax).

Rata ta’ produzzjoni sħiħa mhijiex total għall-2027

Meta jibda jgħaddi l-gass, il-produzzjoni se tiżdied pass pass waqt li l-operaturi jittestjaw is-sistema. Se tkompli tiżdied sakemm tilħaq il-livell stabbli li l-qasam jista’ jżomm meta jkun qed jaħdem b’kapaċità sħiħa.

Skont id-dokumentazzjoni kif irrappurtata minn ZF, dan il-livell hu ta’ madwar 8 biljun metru kubu fis-sena (ZF). L-operaturi għandhom l-għan li jilħquh sa tmiem it-tielet kwart tal-2027 (Digi24).

Din iċ-ċifra tindika rata, mhux volum. Qasam li jilħaq il-kapaċità sħiħa tiegħu fil-ħarifa jkun qatta’ x-xhur ta’ qabel jibda u jżid il-produzzjoni gradwalment, u għalhekk jipproduċi ferm inqas mill-kapaċità annwali tiegħu matul dik is-sena kalendarja. Il-kumpaniji ma tawx total għall-2027.

Ir-rata xorta turi d-daqs li eventwalment jista’ jilħaq il-qasam. L-aġenzija Ġermaniża għall-kummerċ GTAI stmat li l-produzzjoni eżistenti tar-Rumanija tammonta għal madwar 9–10 biljun metru kubu fis-sena. Għalhekk, meta jilħaq il-kapaċità sħiħa, Neptun Deep se jżid provvista ta’ skala simili (GTAI). Din iċ-ċifra tiddeskrivi l-kapaċità minn tmiem l-2027 ’il quddiem, mhux il-provvista għax-xitwa li ġejja.

Rotta riżervata ma tfissirx li l-gass inbiegħ

In-negozjanti diġà rriżervaw kapaċità biex jittrasportaw il-gass ’il barra mir-Rumanija. F’rapport li kkwota lill-operatur tal-pipelines FGSZ, is-sit Ungeriż dwar in-negozju Portfolio qal li rkant fis-6 ta’ Lulju alloka l-kapaċità kollha li kienet għadha offruta fid-direzzjoni mir-Rumanija lejn l-Ungerija, sal-2032 (Portfolio). Dan juri li hemm domanda għar-rotta, iżda ma jgħidx kemm gass se jgħaddi minnha fil-fatt.

Riżerva tagħti lin-negozjant id-dritt li jgħaddi l-gass minn pipeline. Din mhijiex xiri u ma tindikax ta’ min se jkun il-gass li jimla dik il-kapaċità. Xejn fir-riżultat tal-irkant ma jorbot dawn ir-riżervi ma’ Neptun Deep jew ma’ kuntratt ma’ OMV Petrom jew Romgaz.

L-operaturi taw żewġ indikazzjonijiet: il-gass mistenni jibda jidħol fin-netwerk fl-ewwel nofs tas-sena d-dieħla, u r-rata sħiħa ta’ produzzjoni mistennija tintlaħaq xhur wara. Ma tawx ċifra dwar kemm se jwassal gass il-qasam matul l-2027, u lanqas kwantitajiet, prezzijiet jew punti ta’ kunsinna fissi għal xi xerrej. L-unika riżerva hi li anki l-perjodu mistenni għall-bidu tal-produzzjoni huwa tbassir tal-operaturi stess, u jgħodd biss jekk il-konnessjoni u l-ittestjar tal-qasam jimxu skont il-pjan. Sakemm iż-żewġ sħab jippubblikaw dawn it-termini, ħadd ma jista’ jgħid kemm gass minn Neptun Deep se jasal għand il-konsumaturi Rumeni jew fis-swieq tal-pajjiżi ġirien fl-2027, jew b’liema prezz.