Disa’ vapuri bil-ħsara, 12-il każ mhux ivverifikat

Tankers ġarrbu ħsarat qrib l-Istrett ta’ Ormuz il-ġimgħa li għaddiet. Tliet sorsi anonimi dwar is-sigurtà marittima qalu lil Reuters li għaddew mill-inqas tnax-il inċident li involvew tankers taż-żejt u tal-gass bejn it-28 ta’ Settembru u l-5 ta’ Ottubru. Qalu li din kienet l-ogħla ċifra f’ġimgħa waħda minn meta bdiet il-gwerra bejn l-Istati Uniti u l-Iran fit-28 ta’ Frar (Reuters). L-evidenza pubblika tikkonferma li bastimenti ġarrbu ħsarat. Iżda ma turix kemm minn dawn it-tnax-il inċident kienu attakki, jew kemm swiet dik il-ġimgħa lill-Ewropa, li tiddependi minn din ir-rotta għall-provvista taż-żejt mill-Golf u tal-gass mill-Qatar.

Żewġ għaddijiet li ma jkejlux l-istess ħaġa

Is-sorsi ma ppubblikawx lista jew ir-regoli li użaw biex jgħoddu l-inċidenti. Il-kelma “inċident” tista’ tkopri kollox, minn missila tolqot bastiment sa sejħa bir-radju li thedded. Reuters hija l-unika sors indipendenti li rrapporta din iċ-ċifra; il-mezzi tax-xandir li rrepetewha ma żiedu ebda konferma oħra.

L-Organizzazzjoni Marittima Internazzjonali (IMO, l-aġenzija tan-NU għat-tbaħħir) iżżomm reġistru aktar limitat, li jinkludi biss bastimenti li ġarrbu ħsarat. Fir-reġistru kif kien jidher fis-6 ta’ Ottubru kien hemm disa’ bastimenti li ġarrbu ħsarat bejn it-28 ta’ Settembru u l-4 ta’ Ottubru (IMO). Reuters innotat li din iċ-ċifra kienet ogħla mit-tmienja rreġistrati fil-ġimgħa tat-13 ta’ Lulju, l-ogħla ċifra preċedenti tal-aġenzija (Reuters).

Il-perjodu kopert mill-IMO jintemm jum qabel dak tas-sorsi privati. Iż-żewġ għaddijiet juru li kienet ġimgħa ħażina, iżda ebda wieħed minnhom ma jagħti lista ta’ tnax-il każ li taqbel maċ-ċifra. Id-differenza tista’ tkun dovuta għal fastidju, rapporti li waslu tard jew attakki li l-IMO għadha ma rreġistratx.

Il-fastidju huwa reali. Fil-5 ta’ Ottubru, kaptan ta’ bastiment qal liċ-Ċentru tal-Operazzjonijiet Marittimi Kummerċjali tar-Renju Unit (UKMTO, iċ-ċentru mmexxi mill-Brittaniċi li jiġbor rapporti minn bastimenti merkantili) li l-Korp tal-Gwardjani tar-Rivoluzzjoni Iżlamika tal-Iran kien hedded li jattakka t-tanker tiegħu, li kien dieħel fl-Istrett (UKMTO). It-tanker dar lura, u ma ġie rrappurtat ebda impatt. Ħadd ma qal jekk episodji bħal dan humiex fost it-tnax-il inċident. Xi avviżi dwar attakki joħorġu wkoll jiem wara l-ġrajja, għalhekk it-total ta’ ġimgħa jista’ jkompli jiżdied wara li tintemm il-ġimgħa.

Kif tidher il-ħsara

Il-Lipsi, tanker taż-żejt mhux raffinat immaniġġjat mill-kumpanija Griega Dynacom u li jtajjar il-bandiera tal-Liberja, ġarrab ħsarat fl-4 ta’ Ottubru (IMO). Dakinhar stess, iċ-Ċentru Konġunt ta’ Informazzjoni Marittima (JMIC), ċentru mmexxi mill-Flotta Navali tal-Istati Uniti li jiġbor rapporti dwar theddid għat-tbaħħir merkantili, ħareġ aġġornament. Speċjalisti tat-tbaħħir li rrappurtaw dwaru qalu li bastimenti oħra tilfu l-propulsjoni jew l-elettriku, u li drone daħal fiċ-ċumnija ta’ tanker (gCaptain).

Għadu mhux ċar min spara. Fl-avviżi tagħha dwar l-attakki, l-UKMTO tiddeskrivi l-projettili bħala ta’ oriġini mhux magħrufa. Skont l-istess rapportar speċjalizzat, il-JMIC tinterpreta x-xejra bħala sinjal li l-Gwardjani tar-Rivoluzzjoni qed ikomplu jagħmlu pressjoni fuq it-tbaħħir (gCaptain). Din hija valutazzjoni tal-intenzjoni rrappurtata minn sors ieħor, u ma tipprovax min ikkawża kull impatt.

Vjaġġi aktar għaljin, flussi iżgħar ta’ gass

Qed jaqsmu inqas bastimenti. Id-ditta Windward, li ssegwi l-movimenti tal-bastimenti, għaddiet 13-il qsim nhar il-Ħadd 4 ta’ Ottubru, meta mqabbla ma’ 24 il-Ħadd ta’ qabel, irrapporta l-Financial Times. Żewġt Iħdud ma jurux xejra, u l-gwerra fuq skala usa’ tista’ tispjega t-tnaqqis daqs l-inċidenti tal-ġimgħa li għaddiet.

Il-qsim sar ukoll aktar għali. Is-sensara kkwotaw primjums tal-assigurazzjoni kontra r-riskju tal-gwerra — l-assigurazzjoni addizzjonali li s-sidien tal-bastimenti jixtru biex ibaħħru f’żona ta’ kunflitt — ta’ madwar 6–10% tal-valur tal-buq ta’ bastiment (Financial Times).

L-esportazzjonijiet tal-gass għadhom ferm taħt il-livelli normali. Mill-inqas tliet vapuri li jġorru gass naturali likwifikat (LNG) telqu minn Ormuz għall-ħabta tal-5 ta’ Ottubru. Minkejja dan, il-volumi ta’ LNG li ħarġu f’Settembru baqgħu aktar minn 75% taħt il-livelli ta’ qabel il-gwerra, skont rapport ta’ Bloomberg ibbażat fuq data dwar it-tbaħħir minn Kpler (Energy Connects).

F’terminal Ewropew wieħed ma tidhirx waqgħa f’daqqa fil-wasliet. It-terminal Gate ta’ Rotterdam irreġistra ħames wasliet ta’ LNG bejn it-28 ta’ Settembru u l-5 ta’ Ottubru, meta mqabbla ma’ tlieta l-ġimgħa ta’ qabel; kollha kienu mmarkati bħala ta’ oriġini mill-Istati Uniti jew probabbilment mill-Istati Uniti (Gaspeil). Din iċ-ċifra tkopri terminal wieħed biss u ma tgħid xejn dwar il-provvista Ewropea b’mod ġenerali. Il-merkanzija mill-Golf tieħu wkoll ġimgħat biex tasal, għalhekk l-effett tal-ħsarat tal-ġimgħa li għaddiet għadu ma setax jidher fuq moll Ewropew.

Bastimenti ġarrbu ħsarat qrib Ormuz, u l-għadd tal-IMO stess laħaq rekord. Għadu mhux stabbilit li seħħew tnax-il attakk. Din il-ġimgħa, l-espożizzjoni tal-Ewropa tidher f’inqas qsim u f’kontijiet ogħla tal-assigurazzjoni; għadha ma tidhirx f’telf imkejjel fil-provvista, għalkemm dan jista’ jinbidel jekk il-merkanzija ma tasalx. Dawk it-tliet sorsi biss jistgħu jgħidu x’kien hemm fit-tnax-il inċident li semmew. Serje pubblika u konsistenti ta’ data ta’ kull ġimgħa mill-JMIC u l-UKMTO tippermetti lill-qarrejja jevalwaw b’evidenza t-talba li jmiss dwar rekord, minflok ma jkollhom jemmnuha fuq il-kelma.