L-F-16 Rumeni ma sparawx meta waqa’ id-drone

Drone żgħir qatta’ madwar erba’ minuti fl-ispazju tal-ajru Rumen fl-24 ta’ Settembru qabel iġġarraf qrib Solca, fil-kontea ta’ Suceava (aġġornament tal-MApN). Ir-radar Rumen kien segwieh fuq l-Ukrajna, u F-16s telqu minn Borcea biex isegwuh (AGERPRES). L-ebda wieħed minnhom ma spara. Il-ministru interim tad-Difiża, Radu Miruță, jgħid li d-drone kien iġorr splussivi. Għalhekk, il-kwistjoni dwar jekk il-piloti kellhomx opportunità sikura biex jisparaw tgħodd għal kull pajjiż tan-NATO fil-fruntiera tal-Lvant (Adevărul).

Żewġ allarmi, qsim wieħed

Matul il-lejl kien hemm żewġ allarmi separati, u drone daħal fl-ispazju tal-ajru Rumen fit-tieni wieħed biss. L-ewwel wasal fl-04:41, meta l-awtoritajiet bagħtu twissija ta’ emerġenza fuq il-mowbajls dwar drones fit-Tramuntana ta’ Chilia Veche, fil-kontea ta’ Tulcea. Iktar tard, il-ministeru tad-difiża rrapporta li f’dak l-episodju xejn ma daħal fl-ispazju tal-ajru Rumen (AGERPRES). F-18s Spanjoli li kienu fuq ronda tan-NATO wieġbu għal dik it-twissija, u għalhekk ma kellhom ebda sehem fit-tfittxija ta’ wara (RTVE).

It-tieni drone resaq lejn it-Tramuntana ta’ Botoșani mill-Ukrajna. Ir-radar segwieh jaqsam il-fruntiera, u r-residenti ta’ Botoșani u Suceava rċevew twissija fis-06:26 (AGERPRES). Id-drone waqa’ qrib Solca mingħajr ma kkawża vittmi, ħsarat jew nirien (aġġornament tal-MApN).

Miruță qal lil Antena 3 li d-drone kien mudell Russu. Qal li t-tagħbija splussiva nfirditlu eżatt qabel iġġarraf u splodiet fl-ajru, madwar 30 metru ’l bogħod minn fejn waqa’ d-drone (Adevărul). S’issa ma ġiet ippubblikata ebda konklużjoni ta’ laboratorju, għalhekk it-tagħrif dwar l-isplussiv għadu l-verżjoni proviżorja tal-ministru.

Għaliex il-piloti ma sparawx

Miruță semma żewġ kundizzjonijiet biex drone jitwaqqa’. L-isparatura ma tridx tqiegħed lin-nies fuq l-art fil-periklu, u l-missila ma tridx toħroġ mill-ispazju tal-ajru Rumen (Adevărul). Din hija l-aktar ġustifikazzjoni soda għall-kawtela. Drone splussiv li jaqa’ fuq raħal huwa perikoluż, u hekk ukoll missila li ma tilħaqx il-mira. Qsim qasir qrib il-fruntiera jħalli wkoll ftit spazju lill-piloti biex isibu angolu ta’ sparar li jissodisfa ż-żewġ kundizzjonijiet.

Ir-responsabbiltà għal dik id-deċiżjoni hija f’Bukarest. Il-pulizija tal-ajru tan-NATO, is-sistema tal-alleanza li żżomm ajruplani tal-ġlied lesti biex iħarsu l-ispazju tal-ajru tal-pajjiżi membri, taqsam l-informazzjoni tar-radar u tgħin tikkoordina r-rispons. Ir-Rumanija biss tiddeċiedi jekk l-ajruplani tal-ġlied tagħha jisparawx fuq it-territorju Rumen (NATO). Ir-Rumanija diġà użat dik is-setgħa. F’Lulju, l-ajruplani tagħha qerdu drone fuq art vojta qrib Padina (Romania Insider). Dan juri li r-Rumanija tista’ tispara. Ma jurix li sparatura qrib Solca kienet tkun sikura.

Il-kronoloġija li l-ministeru għadu ma ppubblikax

It-twissija bir-radar, il-ħin tat-tluq u opportunità sikura biex jisparaw huma tliet affarijiet differenti, u l-ministeru kkonferma biss l-ewwel waħda. Ma qalx meta telqu l-F-16s jew fejn kienu meta d-drone qasam il-fruntiera (aġġornament tal-MApN). Lanqas qal min seta’ ordna lill-piloti jisparaw.

Il-Polonja ppruvat tnaqqas parti minn dak id-dewmien. Fis-17 ta’ Settembru, id-deputat ministru tad-Difiża Cezary Tomczyk qal li kmandant kien ħareġ minn qabel ordni kondizzjonali biex drone jitwaqqa’, u b’hekk il-piloti ma kellhomx għalfejn jitolbu l-permess ladarba d-drone jasal mal-fruntiera (RMF24). Ordni minn qabel tnaqqas il-ħin li jgħaddi waqt li jintalab il-permess. Iżda ma tistax tagħti lill-piloti angolu sikur biex jisparaw fuq żona abitata jekk id-drone qatt ma jkun f’pożizzjoni li tippermetti dan.

Skont it-tagħrif disponibbli, ħadd minn barra l-ministeru ma jista’ jgħid jekk il-piloti Rumeni kellhomx opportunità sikura biex jisparaw u rrifjutawhiex, jew jekk qatt ma kellhomx opportunità bħal din. Il-kundizzjonijiet ta’ sigurtà msemmija mill-ministru jispjegaw għaliex setgħu żammew in-nar. Il-kronoloġija tal-ministeru biss tista’ tikkonferma dan. Il-ministeru ta’ Miruță għad irid jagħti tliet tweġibiet: meta qasam id-drone, meta ġġarraf, u fejn kienu l-F-16s matul dawk l-erba’ minuti (aġġornament tal-MApN).