Ir-raba’ kandidat Rumen għall-premier jeħtieġ voti rivali

Il-President Nicușor Dan innomina lil Luca Niculescu, diplomatiku ta’ karriera li ma hu membru ta’ ebda partit, għall-kariga ta’ prim ministru fil-5 ta’ Ottubru. Dan huwa r-raba’ tentattiv ta’ Dan biex jissostitwixxi l-gvern ta’ Ilie Bolojan, li waqa’ f’vot dwar il-fiduċja fil-5 ta’ Mejju (AGERPRES). L-unika maġġoranza li tista’ taħdem teħtieġ li s-Soċjal Demokratiċi u l-liberali, li jirrifjutaw li jiggvernaw flimkien, jivvutaw favur l-istess gvern qabel ma jasal il-waqt tal-baġit tal-2027, fil-15 ta’ Novembru (Liġi dwar il-Finanzi Pubbliċi).

Niculescu, eks ambaxxatur għal Franza, aċċetta n-nomina u qal li l-ewwel kompitu tiegħu kien li jibni maġġoranza (AP). Dan jgħid li għażel lill-persuna bl-akbar ċans li ssibha. Ma ċċarax jekk il-ministri hux se jkunu politiċi tal-partiti jew tekniċi.

L-imħatra hi li l-partiti li rrifjutaw prim ministru rivali jistgħu jaċċettaw lil xi ħadd li ma jappartjeni lil ebda wieħed minnhom. In-nominati appoġġati minn partiti ma rnexxilhomx javvanzaw. Tnejn waqgħu f’Ġunju: wieħed ċeda l-mandat, u ieħor tilef vot (DW, TVR). L-aktar nominat riċenti, Siegfried Mureșan, kellu l-appoġġ tal-PNL liberali, tal-USR riformista u tal-UDMR, li tirrappreżenta l-minoranza Ungeriża. Fit-30 ta’ Settembru kiseb 182 vot biss (AP, To Brief).

Fejn jinsabu l-voti

Gvern ġdid jeħtieġ maġġoranza ta’ deputati u senaturi f’sessjoni konġunta, li bil-kompożizzjoni attwali tal-Parlament tfisser 233 vot (Kostituzzjoni, Reġistru tal-Kamra, Reġistru tas-Senat). Anki jekk kull deputat tal-minoranzi nazzjonali jappoġġah, il-partiti ta’ Mureșan ma jilħqux din iċ-ċifra. Għalhekk, kull maġġoranza tiddependi mis-Soċjal Demokratiċi (PSD).

Il-PSD, il-PNL u l-UDMR għandhom flimkien 238 siġġu fiż-żewġ kmamar, ħamsa aktar milli hemm bżonn (Reġistru tal-Kamra, Reġistru tas-Senat). Din hi maġġoranza dejqa. Ftit membri assenti jew ribelli minn kwalunkwe wieħed minn dawn it-tliet partiti jkunu biżżejjed biex iwaqqgħu l-gvern. Dakinhar li tħabbret in-nomina ta’ Niculescu, ebda wieħed minn dawn il-partiti ma kien wiegħdu l-voti tiegħu (DW).

Jivvutaw favur gvern mingħajr ma jingħaqdu miegħu

Vot ta’ fiduċja jitlob lill-partiti l-voti tagħhom, mhux li jieħdu ministeri. Din id-differenza tagħti lil Niculescu l-ispazju li jrid jaħdem fih, u kull partit stabbilixxa kundizzjoni differenti biex jużah.

Il-mexxej tal-PSD, Sorin Grindeanu, ried hu l-kariga ta’ prim ministru. Huwa qal li l-għażla ta’ Dan tmur kontra l-aritmetika parlamentari u li l-PSD ma kienx se jagħti ċekk vojt lil esperiment politiku ieħor (Radio România Actualități). Kliemu jeskludi appoġġ mingħajr kundizzjonijiet, iżda mhux appoġġ fuq termini miftiehma fin-negozjati.

Bolojan, li issa hu prim ministru proviżorju u mexxej tal-PNL, għandu t-tħassib oppost. Huwa eskluda li jiggverna flimkien mal-PSD, iżda mhux li jivvota favur gvern ta’ Niculescu wara li jkun ra l-programm u t-tim tiegħu (Radio România Actualități). Din il-pożizzjoni teskludi gvern li fih iż-żewġ partiti jkollhom ministri. Iżda tħalli miftuħa l-possibbiltà li ministri jkollu wieħed minnhom biss, jew ħadd minnhom.

L-UDMR tista’ sservi ta’ pont bejn it-tnejn. Il-mexxej tagħha fil-kamra inferjuri, Csoma Botond, qal li l-membri jistgħu jappoġġaw lil Niculescu jekk kemm il-PNL kif ukoll il-PSD jagħmlu konċessjonijiet. Il-kap tal-partit, Kelemen Hunor, qal li l-UDMR tista’ tappoġġa gvern mingħajr ma tieħu ministeri (Transtelex). Band’oħra, il-bibien huma magħluqa. Dominic Fritz tal-USR ċaħad li jkun hemm ministri tal-PSD jew kontroll tal-PSD. L-AUR nazzjonalista wiegħed li ma jagħti ebda vot, u l-SOS România wkoll irrifjuta.

Għaliex il-baġit iżid il-pressjoni

Il-Kostituzzjoni tagħti għaxart ijiem lil min ikun innominat biex jitlob il-fiduċja tal-Parlament (Kostituzzjoni). Jekk id-digriet deher fil-Gazzetta Uffiċjali fis-6 ta’ Ottubru, kif ġie rrappurtat, dan jindika s-16 ta’ Ottubru (Euronews Romania).

Dan għandu alternattiva li jirrifjuta jużaha. Jista’ jxolji l-Parlament wara li jikkonsulta lill-mexxejja tiegħu, iżda biss wara li l-Parlament ikun irrifjuta mill-inqas żewġ talbiet għall-investitura u jkun naqas milli jappoġġa gvern fi żmien 60 jum. Iż-żewġ kundizzjonijiet issa huma sodisfatti (Kostituzzjoni). Dan jargumenta li elezzjoni żżid xhur oħra ta’ gvern proviżorju (Gândul).

Din hi restrizzjoni konkreta. Il-Kostituzzjoni tillimita gvern li jkun spiċċalu l-mandat għall-atti meħtieġa biex jitmexxew l-affarijiet pubbliċi (Kostituzzjoni). Għadu mhux ċar jekk din tinkludix it-tressiq ta’ baġit ġdid sħiħ. Gvern mingħajr maġġoranza wkoll isibha diffiċli biex jgħaddih. Dan il-baġit irid ikun konformi mal-iskeda tal-UE biex id-defiċit tar-Rumanija jinżel taħt it-3% tal-PDG sal-2030 (Kunsill). Fit-2 ta’ Ottubru, S&P żammet il-klassifikazzjoni tar-Rumanija f’BBB−, pass wieħed ’il fuq mil-livell spekulattiv, bi prospetti negattivi, u semmiet l-inċertezza politika bħala riskju (S&P).

Dan sab kandidat li ma hu proprjetà ta’ ebda wieħed miż-żewġ rivali ewlenin. Ir-rifjut tal-partiti li jiggvernaw flimkien xorta jħalli rotta aktar dejqa: vot ta’ fiduċja komuni. Il-PSD ikollu jabbanduna t-talba tiegħu għal kundizzjonijiet li jikkontrolla, u l-PNL ikollu jivvota favur gvern appoġġat ukoll mill-PSD, sakemm iż-żewġ partiti ma jkunux fil-gvern flimkien. S’issa la Grindeanu u lanqas Bolojan ma offrew dawn il-voti, u l-baġit mhux se jistenna.