Il-patt Sawdi jordna t-tħejjija tal-forzi

L-Arabja Sawdija, it-Turkija u l-Pakistan ordnaw li jsiru tħejjijiet konkreti biex jintbagħtu forzi alleati fir-renju skont il-patt ta’ difiża konġunta tagħhom. F’laqgħa ta’ emerġenza f’Riyadh fil-5 ta’ Ottubru, il-kumitat superjuri tal-patt qabel li “jieħu l-miżuri meħtieġa” biex jipprovdi l-forzi miftiehma u jiżgura “l-iskjerament rapidu tagħhom” fl-Arabja Sawdija (Saudi Press Agency, Ministeru għall-Affarijiet Barranin tat-Turkija). Il-pubbliku għadu ma jafx liema forzi se jintbagħtu, jew meta. Id-deċiżjoni ma tistabbilixxi ebda għadd ta’ truppi, skeda jew struttura ta’ kmand (AP).

Ordni għat-tħejjija, b’limiti nazzjonali

It-tliet pajjiżi ffirmaw il-patt fis-7 ta’ Awwissu. Skontu, attakk armat fuq membru wieħed jitqies bħala attakk fuq it-tlieta (Uffiċċju għall-Affarijiet Barranin tal-Pakistan). Għalhekk, l-impenn tat-Turkija jmur lura għal Awwissu. Dak li nbidel f’Riyadh hu li l-membri bdew jibdlu wegħda bil-miktub fi ppjanar militari.

Il-korp li ħa d-deċiżjoni jiġbor fih dawk li fil-prattika jmexxu skjerament. Il-Pakistan, pereżempju, bagħat lill-ministru għall-affarijiet barranin, lill-ministru għad-difiża u lill-kap tal-armata (Dipartiment tal-Informazzjoni tal-Pakistan). Meta ministri u kmandanti ta’ dak il-livell jaqblu li jħejju l-forzi, l-istruzzjoni jkollha piż reali fi ħdan kull militar.

Id-dikjarazzjoni tal-kumitat stess tqiegħed ukoll limitu. Kull skjerament irid isir skont il-liġi nazzjonali ta’ kull membru (Ministeru għall-Affarijiet Barranin tat-Turkija). Il-kumitat jista’ jgħid lill-gvernijiet biex iħejju ruħhom. Ankara u Islamabad xorta jridu jiddeċiedu, skont ir-regoli tagħhom, jekk it-truppi tagħhom jintbagħtux.

Riyadh kellha raġuni immedjata biex issejjaħ il-laqgħa. Il-Houthi, il-moviment alleat mal-Iran li jikkontrolla parti kbira mit-Tramuntana tal-Jemen, sostnew li nedew missili u drones lejn l-ajruport qrib Riyadh u lejn raffinerija ta’ Aramco (AP). Fid-dikjarazzjoni tal-kumitat ma hemm xejn li jqiegħed truppi Torok jew Pakistani fil-Jemen.

Il-Pakistan kien diġà hemm

Għad ma hemm ebda ordni pubblika jew rapport ivverifikat li jidentifika unità Torka jew Pakistana ġdida mibgħuta skont id-deċiżjoni tal-5 ta’ Ottubru. Madankollu, il-Pakistan diġà kellu preżenza kbira fir-renju. F’Mejju, Reuters irrapportat li madwar 8,000 persunal Pakistani kienu ntbagħtu hemmhekk, minbarra eluf li kienu ilhom stazzjonati hemm, għalkemm l-ebda wieħed miż-żewġ gvernijiet ma kkonferma ċ-ċifra (Reuters). Dawk il-forzi kienu hemm qabel id-deċiżjoni ta’ din il-ġimgħa, u għalhekk ma jistgħux jitqiesu bħala riżultat tagħha.

L-istatus legali tal-patt għadu mhux komplut ukoll. Skont The National, it-test sħiħ għadu ma ġiex ippubblikat u, skont rapporti, il-parlamenti tat-Turkija u tal-Pakistan għad iridu jirratifikawh. Jekk dan hu minnu, tnejn mit-tliet membri qed iħejju ruħhom biex jaġixxu abbażi ta’ trattat li l-leġiżlaturi tagħhom stess għadhom ma approvawx.

Fejn jieqfu l-obbligi tal-Ewropa

Is-sħubija tat-Turkija fin-NATO hi dik li tagħmel il-patt kwistjoni Ewropea. Il-klawżola ta’ difiża reċiproka tan-NATO, l-Artikolu 5, tapplika għal attakki f’żona delimitata li tinkludi t-territorju Tork iżda mhux l-Arabja Sawdija (Trattat tal-Atlantiku tat-Tramuntana). Attakk fuq truppi Torok stazzjonati fir-renju ma jobbligax, waħdu, lill-alleati Ewropej iwieġbu għalih.

L-Ewropa hi esposta direttament għal din il-gwerra permezz tat-trasport marittimu, u għadu ma ntweriex li l-patt żied jew naqqas din l-espożizzjoni. Fl-4 ta’ Ottubru, tanker ’il barra mill-kosta tal-Baħar l-Aħmar tal-Jemen irrapporta diversi splużjonijiet. L-ekwipaġġ kien qawwi u s-sors tal-isplużjonijiet ma ġiex identifikat (UKMTO). Aspides, il-missjoni navali ta’ skorta tal-UE għall-bastimenti merkantili, ġiet estiża sat-28 ta’ Frar 2027 (Kunsill tal-UE). Fit-2 ta’ Ottubru, il-ministru għad-difiża tal-Italja, Guido Crosetto, qal li l-offerti ġodda ta’ bastimenti mill-gvernijiet nazzjonali kienu għadhom mhux biżżejjed biex jissodisfaw il-ħtiġijiet tal-missjoni (RaiNews).

Il-kumitat ordna t-tħejjijiet għall-forzi fl-Arabja Sawdija. Id-dikjarazzjoni pubblika tiegħu ma ssemmix unitajiet ġodda, u d-deċiżjoni ma tobbligax lill-alleati tat-Turkija fin-NATO jingħaqdu magħha. Id-dettalji meħtieġa biex l-ordni twassal għall-iskjerament ta’ forzi issa jinsabu f’idejn il-ministeri tad-difiża Sawdi, Tork u Pakistani. Ankara u Islamabad iridu jgħidu wkoll jekk il-parlamenti tagħhom humiex se japprovaw il-patt qabel kwalunkwe skjerament, jew wara.