Kerrejja fi Spanja jitilfu estensjoni ta’ sentejn

Fit-2 ta’ Ottubru, il-Kungress ta’ Spanja ċaħad iż-żewġ digrieti-liġi ta’ emerġenza dwar id-djar ta’ Pedro Sánchez. Il-vot neħħa lill-kerrejja d-dritt li jitolbu sentejn oħra fuq kuntratti li kienu se jiskadu, kif ukoll protezzjoni mġedda kontra l-iżgumbrament. Il-pakkett usa’ ġie miċħud b’172 vot favur u 178 kontra, u t-tieni test dwar it-tiġdid tal-kuntratti ġie miċħud b’166 vot favur u 184 kontra (Congreso, EFE). Il-partit Katalan Junts iddetermina l-eżitu tal-ewwel vot. Il-kerrejja jibqgħu bil-kundizzjonijiet tal-kera li l-liġi Spanjola kienet diġà tiggarantilhom.

Iż-żewġ testi kienu digrieti-liġi rjali. Dawn huma liġijiet ta’ emerġenza li gvern jista’ jdaħħal fis-seħħ minnufih, iżda jiskadu jekk il-Kungress ma japprovahomx fi żmien 30 jum (Kostituzzjoni Spanjola). F’dak l-istadju, id-deputati jistgħu biss jaċċettaw jew jiċħdu t-test kif inhu. Id-digriet usa’ kien ilu fis-seħħ madwar ġurnata meta ġie miċħud (Civio, BOE).

X’kisbu l-kerrejja għal ġurnata

Id-digriet ewlieni kien jippermetti lill-kerrejja li l-kuntratt tagħhom kien se jintemm qabel il-31 ta’ Diċembru 2028 jitolbu estensjoni sa sentejn, sakemm ma kellhomx arretrati fil-kera. Is-sidien kellhom jaċċettaw it-talba, ħlief f’każijiet eċċezzjonali, bħal meta kellhom bżonn id-dar biex jgħixu fiha huma stess (RDL 26/2026). Id-digriet reġa’ daħħal fis-seħħ il-projbizzjoni li jiġu żgumbrati familji vulnerabbli li ma kellhomx fejn imorru (El País). Miegħu waqgħu wkoll miżuri iżgħar, fosthom l-iffriżar jew il-limitazzjoni taż-żidiet annwali fil-kera sal-2027 (ABC).

It-tieni digriet kien imur lil hinn. Kien jipprovdi biex il-kuntratti tal-kera jiġġeddu awtomatikament għal perjodi ġodda ta’ ħames jew seba’ snin. Bħala regola, sid li jtemm kuntratt kien ikollu jħallas lill-kerrej kumpens ta’ mill-inqas 12-il xahar kera (RDL 27/2026).

Għaliex Junts ivvota kontra

Peress li l-miżuri tressqu f’żewġ digrieti, kull wieħed kellu vot separat. Fuq id-digriet usa’, is-seba’ deputati ta’ Junts kienu deċiżivi. Kieku sempliċement astjenew, id-digriet kien jgħaddi b’172 vot favur u 171 kontra (La Voz de Galicia). Il-Partit Popolari konservattiv (PP) u Vox tal-lemin estrem opponew iż-żewġ testi, bħalma għamel Junts. Id-digriet dwar it-tiġdid ġie miċħud b’differenza akbar, għax żewġ partiti iżgħar li kienu appoġġaw il-pakkett usa’ vvutaw kontrih: il-Partit Nazzjonalista Bask (PNV) u Coalición Canaria (Infobae).

L-oġġezzjoni ta’ Junts hi kontra regoli li jgħabbew lis-sidien bl-ispejjeż. Skont id-digriet ewlieni, sid kellu jaċċetta t-talba tal-kerrej biex jestendi l-kuntratt. Il-protezzjoni kontra żgumbrament setgħet ukoll iżżomm familja vulnerabbli f’dar li sidha ried jerġa’ jieħu lura. Junts isostni li obbligi bħal dawn se jġiegħlu lis-sidien joħorġu mis-suq tal-kiri, u b’hekk tonqos l-offerta u jogħlew il-prezzijiet.

Il-partit jikkwota dejta tal-Banco de España, il-bank ċentrali ta’ Spanja, li turi li fl-2021 individwi privati kellhom 91.9% tad-djar li jinkrew bi prezzijiet tas-suq (EFE). Din iċ-ċifra turi fuq min kien jaqa’ l-piż. Ma turix li dawk is-sidien kienu se joħorġu mis-suq. Junts talab li ż-żewġ testi jiġu rtirati u ressaq abbozz tiegħu stess, ibbażat fuq estensjonijiet li s-sidien jagħtu minn jeddhom (elDiario.es).

Il-partit baqa’ sod fuq din il-pożizzjoni minkejja l-pressjoni pubblika. Fil-jiem ta’ qabel il-vot, il-gvern kien għadu qed jipprova jikkalma mewġa ta’ protesti dwar l-akkomodazzjoni (Le Monde).

X’jibqa’ fis-seħħ u x’ma jibqax

Il-Liġi dwar il-Kirjiet Urbani, il-liġi ewlenija ta’ Spanja dwar il-kera, għadha fis-seħħ. Din tiggarantixxi kuntratt tal-kera ta’ mill-inqas ħames snin meta sid il-kera jkun individwu, u ta’ seba’ snin meta jkun kumpanija. Wara dan, jekk l-ebda waħda mill-partijiet ma tinnotifika lill-oħra li trid ittemm il-kuntratt, dan jiġġedded sena kull darba għal mhux aktar minn tliet snin oħra (El Confidencial).

Il-kerrejja li talbu estensjoni matul il-ħajja qasira tad-digriet jinsabu f’inċertezza legali kbira. L-ebda waħda miż-żewġ deċiżjonijiet ta’ ċaħda ma tispeċifika x’jiġri mit-talbiet li kienu diġà tressqu (Demócrata).

Alberto Núñez Feijóo, il-mexxej tal-Partit Popolari, wieġeb għat-telfa billi appella għal elezzjoni bikrija. Sat-2 ta’ Ottubru, ma kinitx ittieħdet deċiżjoni biex jinħall il-parlament (Euronews).

Il-vot jagħti stampa aktar limitata minn dik ta’ konfrontazzjoni dwar elezzjoni bikrija. Ir-rifjut ta’ Junts waħdu kien biżżejjed biex jegħreq il-protezzjonijiet usa’, minkejja l-protesti fit-toroq dwar l-akkomodazzjoni. Għaldaqstant, il-kerrejja jinsabu lura fejn kienu qabel id-digriet. Il-gvern ta’ minoranza ta’ Sánchez ma jistax idaħħal fis-seħħ bi digriet protezzjonijiet għall-kerrejja dwar din il-kwistjoni jekk ma jirbaħx l-appoġġ ta’ partit li jqis dawn il-protezzjonijiet bħala spejjeż imposti fuq sidien privati. Dan il-vot ma jiddeċidix x’se jipproponi Sánchez wara. Juri, iżda, li kull test ġdid irid l-ewwel jikseb l-appoġġ ta’ Junts.