Vapur mgħarraq iħalli kontenituri qrib Hormuz

Il-vapur tal-kontejners GFS Pride, li kien itajjar il-bandiera ta’ Singapore, intlaqat minn projettili qrib l-Istrett ta’ Hormuz fit-13 ta’ Ottubru u għereq (Reuters). Rapporti din il-ġimgħa semmewh flimkien mal-vapur għat-trasport ta’ merkanzija bl-ingrossa Cape Dao bħala żewġ vapuri li ntilfu f’qasir żmien. Iżda Cape Dao kien fil-fatt ġie attakkat f’Settembru, u għadu mhux ċar meta għereq għal kollox (MPA, NAVAREA IX).

L-attakk ta’ Ottubru kellu konsegwenza li għadha tinħass. Il-fdalijiet ġodda tal-vapur ħallew merkanzija f’wiċċ l-ilma qrib wieħed mill-aktar punti ta’ konġestjoni fit-trasport marittimu fid-dinja.

Żewġ vapuri, żewġ kronoloġiji

GFS Pride ħa n-nar wara l-attakk u għereq. Il-21 membru tal-ekwipaġġ ħarbu kollha, u ma ġew irrappurtati ebda ġrieħi (MPA, Reuters). Il-vapur oħtu GFS Giselle, li ntlaqat fl-14 ta’ Ottubru, wasal f’post ta’ ankraġġ sigur bil-qawwa tiegħu stess, bl-22 membru tal-ekwipaġġ kollha qawwijin u sħaħ (Hansa).

Cape Dao intlaqat fit-23 ta’ Settembru, u baħri wieħed miet f’dak l-attakk (IMO, Reuters permezz ta’ Al-Monitor). Twissija marittima Pakistana tat-13 ta’ Ottubru ddeskriviet il-vapur bħala “rrappurtat li qed jegħreq” fil-Golf tal-Oman (NAVAREA IX).

Fl-14 ta’ Ottubru, l-Organizzazzjoni Marittima Internazzjonali (l-aġenzija tan-NU li tirregola t-trasport marittimu) kienet għadha tiddeskrivih bħala “parzjalment mgħarraq” (IMO). Iż-żewġ rapporti ma jaqblux, u ebda wieħed minnhom ma jagħti data meta għereq. Il-mewt seħħet fl-attakk ta’ Settembru, mhux f’dak ta’ Ottubru.

Ħadd ma ħa r-responsabbiltà għall-attakk fuq GFS Pride. Singapore semmiet biss projettili li l-oriġini tagħhom mhix magħrufa. Il-Gwardja Rivoluzzjonarja tal-Iran qalet li vapur tal-kontejners li ma semmietx kien laqat mina tal-baħar waqt li kien qed juża rotta “mhux awtorizzata”, iżda ħadd ma kkonferma din l-istqarrija b’mod indipendenti (Deutschlandfunk).

CNN ivverifikat filmati tal-vapur jaqbad u jegħreq, b’tebgħa żgħira taż-żejt fil-qrib (CNN). Il-filmati ma jurux x’laqat il-vapur.

Merkanzija f’wiċċ l-ilma ’l barra minn Musandam

Twissija Pakistana oħra tgħid li GFS Pride għereq u li hemm kontenituri f’wiċċ l-ilma madwar erba’ mili nawtiċi fil-majjistral tal-Peniżola ta’ Musandam fl-Oman, il-promontorju li jidħol ’il ġewwa fl-istrett (NAVAREA IX). Il-kontenituri li jkunu qegħdin jinġarru mal-kurrent jistgħu jibqgħu eżatt taħt wiċċ il-baħar u diffiċli biex wieħed jarahom. Huma ta’ periklu għall-vapuri li ma kellhom xejn x’jaqsmu mal-attakk oriġinali.

Dan il-periklu jolqot lil dawk li jridu jiddeċiedu huma jekk isalpux. L-IMO qalet li l-kumpanija tat-tbaħħir u l-kaptan tal-vapur jibqgħu, fl-aħħar mill-aħħar, responsabbli għall-ippjanar tal-vjaġġ (IMO). Fil-prattika, il-kumpaniji tat-trasport marittimu jagħżlu huma r-rotot li jieħdu biex jevitaw il-periklu.

In-netwerk ta’ Maersk juri għażla bħal din li diġà daħlet fis-seħħ. Fit-13 ta’ Ottubru, qabel ma ġiet irrappurtata t-telfa ta’ GFS Pride, il-kumpanija Daniża tat-tbaħħir ħabbret li s-servizz tagħha bejn l-Asja u l-Lvant Nofsani, imħaddem flimkien ma’ Hapag-Lloyd, kien se jerġa’ jibda (Maersk). Ir-rotta tagħmel waqfa f’Khor Fakkan, port fuq il-kosta tal-UAE mal-Golf tal-Oman, barra mill-istrett. Id-deċiżjoni ttieħdet qabel l-għarqa, u għalhekk ma tistax titqies bħala reazzjoni għaliha.

Is-sidien tal-vapuri Ġermaniżi talbu lill-gvernijiet jaqsmu r-responsabbiltà. Fil-15 ta’ Ottubru, Martin Kröger, kap tal-Verband Deutscher Reeder (l-assoċjazzjoni Ġermaniża tas-sidien tal-vapuri), appella għal aktar diplomazija u għal missjonijiet navali mgħammra kif xieraq biex jipproteġu r-rotot kummerċjali, skont Reuters permezz ta’ onvista. Huwa semma lil Aspides, il-missjoni navali tal-UE li tipproteġi l-vapuri merkantili fil-Baħar l-Aħmar, bħala eżempju. Din hija talba mill-industrija, u ma tobbliga lil ebda gvern jibgħat vapuri.

Il-fatti jwasslu għal konklużjoni ċara. Attakk f’Ottubru għarraq GFS Pride, vapur tal-kontejners, u s’issa ħadd ma wera min spara l-projettili. Cape Dao intlaqat ġimgħat qabel u kien involut f’inċident separat. Il-kontenituri li tħallew warajhom joħolqu periklu fiżiku qrib Musandam, u l-operaturi li jridu jiddeċiedu jekk jgħaddux minn hemm issa jridu jqisuh.