It-Teżor Amerikan jawtorizza d-diżil Russu; il-Kungress jipprojbih

It-Teżor tal-Istati Uniti awtorizza l-bejgħ, it-tbaħħir u l-importazzjoni tad-diesel Russu fl-Istati Uniti sas-7 ta’ April 2027 (Liċenzja Ġenerali 135). Liġi li l-Kungress għadda fl-2022 għadha tipprojbixxi dawn l-importazzjonijiet (Liġi tal-2022), u ma ġiet ivverifikata l-ebda kunsinna skont dan l-arranġament. Fl-Ewropa, il-pożizzjoni legali ma nbidlitx. Il-projbizzjoni tal-UE fuq id-diesel Russu għadha fis-seħħ.

Liċenzja mingħajr kunsinna

Fid-9 ta’ Ottubru, Trump ħabbar li r-Russja kienet se tibgħat aktar minn 300,000 tunnellata diesel minnufih, u li kien se jkun hemm aktar wara (It-tħabbira ta’ Trump). Il-liċenzja tat-Teżor li fuqha huwa bbażat il-ftehim tissospendi regoli speċifiċi tas-sanzjonijiet. Ma ssemmix bejjiegħ, xerrej, bastiment, prezz jew volum, u ma timponi l-ebda kundizzjoni marbuta mal-gwerra (Liċenzja Ġenerali 135).

Il-parti tar-Russja fil-ftehim tiddependi fuq deċiżjoni separata. Moska kienet illimitat l-esportazzjonijiet tad-diesel wara li ġarrbu ħsarat ir-raffineriji tagħha. Imbagħad ippermettiet li l-ewwel lott, sa 500,000 tunnellata, jidħol fis-swieq dinjija (Gvern Russu). It-tfittxijiet ta’ To Brief ma sabu l-ebda kuntratt, tagħbija jew kunsinna verifikata skont dan l-arranġament.

Il-White House biddlet ukoll kif tiddeskrivi l-ftehim. Għall-ewwel ippreżentatu bħala mod kif il-fjuwil irħas, fost l-oħrajn għall-Amerikani (AP). Fit-13 ta’ Ottubru, Trump qal li d-diesel kien maħsub għas-swieq dinjija u “mhux għalina” (Reuters). Il-liċenzja xorta tippermetti importazzjonijiet lejn l-Istati Uniti.

Il-projbizzjoni li għadda l-Kungress

Il-liġi tal-2022 hija importanti għax fiha mekkaniżmu tagħha stess biex titneħħa l-projbizzjoni, u l-Kungress jikkontrolla dak il-proċess. Permess tat-Teżor ma jistax sempliċement jegħleb il-liġi. Biex titneħħa l-projbizzjoni, il-president irid jiċċertifika, fost kundizzjonijiet oħra, li r-Russja qablet li tirtira b’mod aċċettabbli għall-Ukrajna. Imbagħad il-Kungress ikollu 90 jum biex jimblokka l-bidla (Liġi tal-2022). Ma ġiet ippubblikata l-ebda ċertifikazzjoni bħal din.

Is-Segretarju tat-Teżor Scott Bessent qal li l-amministrazzjoni se taġixxi skont is-“setgħat eżistenti” tagħha, u senatur Repubblikan prominenti wissa li l-ftehim jista’ jkun illegali (Reuters). Bessent ma semmiex pubblikament liema dispożizzjoni qed jibbaża fuqha. Lanqas ma spjega kif liċenzja tista’ tippermetti importazzjonijiet li liġi għadha tipprojbixxi.

Issa l-pressjoni mis-Senat ġejja miż-żewġ partiti. Fit-13 ta’ Ottubru, id-Demokratika Jeanne Shaheen mexxiet ittra ffirmata minn 12-il senatur, li sitta minnhom Repubblikani, u talbet lil Trump jirrevoka l-liċenzja. Huma argumentaw li l-bejgħ Russu ftit li xejn kien se jnaqqas il-prezzijiet, waqt li kien se jiffinanzja l-gwerra ta’ Moska (Stqarrija tas-Senat). L-ittra waħedha ma tistax tirrevoka xejn. Turi li l-oġġezzjonijiet għal-liċenzja mhumiex ġejjin biss mill-avversarji ta’ Trump.

Ir-regoli tal-Ewropa jibqgħu fis-seħħ

Liċenzja tal-Istati Uniti ma tistax temenda l-liġi tal-UE. L-Artikolu 3m tar-regolament tal-UE dwar is-sanzjonijiet kontra r-Russja (l-att legali li fih jinsabu l-miżuri ekonomiċi tal-blokk kontra Moska) jipprojbixxi x-xiri jew l-importazzjoni ta’ prodotti taż-żejt Russi, inkluż id-diesel (Regolament tal-UE).

L-influwenza li għad għandha l-Ewropa hija fuq it-tbaħħir. Trasportaturi, assiguraturi u banek tal-UE jistgħu jittrattaw diesel Russu destinat għal pajjiżi oħra biss jekk jinbiegħ bi prezz ta’ $100 il-barmil jew inqas (Gwida tal-Kummissjoni). Kunsinna li ma tuża l-ebda kumpanija tal-UE ma taqax taħt dik ir-regola.

Il-gvernijiet Ewropej ikkritikaw il-ftehim, għalkemm mhux kollha għal raġunijiet l-istess (To Brief). Il-Prim Ministru tal-Finlandja, Petteri Orpo, sejjaħ il-ftehim diżappunt kbir li jdgħajjef il-pressjoni tas-sanzjonijiet u jista’ jgħin jiffinanzja l-gwerra ta’ Putin (Yle). Il-Prim Ministru tas-Slovakkja, Robert Fico, qarah bħala prova tan-naività tal-UE: fil-fehma tiegħu, l-Amerikani se jiksbu diesel irħas waqt li l-Ewropej jibqgħu jħallsu prezzijiet għoljin (SITA). Orpo jrid aktar pressjoni fuq Moska, u Fico jrid li l-Ewropa tieqaf tħallas aktar. L-ebda wieħed miż-żewġ gvernijiet ma ħa passi biex ibiddel ir-regola tal-UE.

Ir-rekord pubbliku juri dan li ġej. It-Teżor neħħa ostakli speċifiċi tas-sanzjonijiet biex id-diesel Russu jkun jista’ jidħol fl-Istati Uniti. Ma spjegax pubblikament kif importazzjonijiet bħal dawn jistgħu jkunu konformi mal-projbizzjoni tal-Kungress, li għadha fis-seħħ. Peress li ma ġiet ivverifikata l-ebda kunsinna skont l-arranġament, s’issa l-kunflitt legali żvolġa biss fuq il-karta. Jekk tanker jitlaq lejn port Amerikan, il-kwistjoni ssir prattika, u t-Teżor taħt Bessent għandu jagħti lill-Kungress il-bażi legali qabel ma jiġri dan.