Drone Russu joqtol tnejn fil-kwartieri f’Kyiv

Lejn tmiem it-28 ta’ Settembru, ħaddiema tas-salvataġġ ħarġu t-tieni katavru mill-kwartieri ġenerali tal-Akkademja Nazzjonali tax-Xjenzi tal-Ukrajna fi Kyiv. In-numru ta’ persuni li mietu wara li drone Russu laqat il-binja f’nofs ġurnata tax-xogħol tela’ għal tnejn (TSN, Hromadske Radio). Il-binja tinsab madwar 100 metru mill-ambaxxata tal-Ġermanja (Deutschlandfunk), u l-aġenziji nazzjonali tal-aħbarijiet taċ-Ċekja u tal-Polonja rrappurtaw l-attakk fi ftit sigħat (ČTK, PAP). Dak li qered id-drone huwa dokumentat sew. Ħadd għadu ma wera għaliex laqat din il-binja.

Uffiċċju fejn kienu għaddejjin ix-xogħlijiet ħa n-nar

Kelliem għas-servizzi ta’ emerġenza qal lil Liga li d-drone laqat il-binja direttament għall-ħabta tas-13:30, ħin lokali, u qered parzjalment it-tieni u t-tielet sular. Ġurnalisti tal-Associated Press raw is-sulari ta’ fuq jaqbdu hekk kif il-persunal niżel minn fuqhom permezz tas-slielem tal-pumpiera. Vira Yevhrafova, deputata kap xjentifika, qalet li l-uffiċċju tagħha fit-tieni sular kien iġġarraf: “L-uffiċċju tiegħi issa spiċċa” (AP).

Il-binja, binja storika prominenti, fiha l-Presidju tal-akkademja, il-korp ta’ tmexxija li jorganizza u jikkoordina r-riċerka madwar l-Ukrajna. Waħda mill-persuni li mietu kienet Nataliia Bukalo, li kienet assistenta tal-ewwel viċi president tal-akkademja (Liga). Dak il-viċi president, Volodymyr Horbulin, weġġa’ ħafif.

L-akkademja tqis l-attakk bħala attakk fuq ix-xjenza u l-kultura Ukrena. Il-kwartieri ġenerali fihom uffiċċji tat-tmexxija, iżda mhux laboratorji. Ħadd ma ppubblika lista ta’ arkivji, strumenti jew proġetti li ntilfu, jew stima ta’ kemm se ddum il-binja ma tintużax. Nhar il-Ħadd, l-Ukrajna tilfet kollegi u uffiċċji, u għalissa tilfet ukoll ċentru ta’ kmand li kien għadu jiffunzjona għas-sistema tar-riċerka tagħha.

Għaliex din il-binja?

Il-president tal-akkademja, Anatoliy Zagorodny, qal fuq il-post li ma kienx jaf għaliex ir-Russja kienet laqtet il-binja. Insista li l-akkademja m’għandha l-ebda rabta militari. The Guardian iddeskriviha bħala ċentru xjentifiku ċivili (Guardian).

L-istess rapport semma żewġ fatti li jikkomplikaw il-kwistjoni. L-akkademja għandha rabtiet li ilhom jeżistu għal żmien twil mas-settur tad-difiża tal-Ukrajna, u Horbulin kien uffiċjal għoli fis-settur tas-sigurtà. L-ebda wieħed minn dawn il-fatti ma juri li kien hemm attività militari f’din il-binja partikolari.

Din id-differenza hija importanti mil-lat legali. Skont l-Artikolu 52 tal-Protokoll Addizzjonali I għall-Konvenzjonijiet ta’ Ġinevra (it-trattat li jistabbilixxi r-regoli għall-protezzjoni taċ-ċivili fi żmien il-gwerra), binja tkun mira leġittima biss jekk tagħti kontribut effettiv għal azzjoni militari u l-qerda tagħha toffri vantaġġ militari ċert. F’każ ta’ dubju, il-liġi tippreżumi li binja normalment ċivili qed tintuża għal skopijiet ċivili (ICRC).

M’hemm l-ebda evidenza pubblika li turi x’mira kellu d-drone, u r-Russja ma tat l-ebda spjegazzjoni dwar l-attakk. Hit dirett fuq istituzzjoni nazzjonali li tingħaraf faċilment, f’jum meta attakki Russi laqtu wkoll siti ċivili f’partijiet oħra ta’ Kyiv, jagħti lill-investigaturi raġuni valida biex jinvestigaw fid-dettall. Iżda dan għadu ma jipprovax li l-akkademja nnifisha kienet il-mira maħsuba.

Għaliex il-gvernijiet Ewropej taw kas

Il-viċinanza ta’ diplomatiċi ġibdet l-attenzjoni barra l-pajjiż. L-ambaxxata tal-Ġermanja ma ġarrbitx ħsara u l-persunal tagħha jinsab fis-sigurtà, iżda l-missjoni qed tirrevedi l-miżuri ta’ sigurtà tagħha (Deutschlandfunk). Il-Ministeru għall-Affarijiet Barranin ta’ Berlin sostna li r-Russja aċċettat xjentement ir-riskju li jinqatlu persuni eżatt ħdejn missjoni Ġermaniża (ZDF).

Il-Ġermanja qed takkuża lil Moska b’imprudenza, mhux li mmirat lejn l-ambaxxata tagħha. Din id-distinzjoni taffettwa x’tista’ titlob Berlin b’mod kredibbli. Akkuża ta’ mira intenzjonata tkun titlob reazzjoni ferm aktar qawwija minn ilment dwar nuqqas ta’ prudenza qrib diplomatiċi.

S’issa, ir-reazzjoni Ewropea tikkonsisti f’kundanna u f’reviżjoni tas-sigurtà tal-ambaxxata. Ir-rapporti ma juru l-ebda sanzjoni, l-ebda pass diplomatiku u l-ebda offerta ta’ għajnuna biex tissewwa l-binja li ntlaqtet f’dan l-attakk.

L-evidenza ssostni konklużjoni aktar limitata mir-retorika taż-żewġ naħat. Ir-Russja qerdet parzjalment kwartieri ġenerali ċivili tar-riċerka li kienu qed jintużaw, f’distrett mimli b’missjonijiet barranin, u mietu żewġ persuni. Ir-rabtiet tal-akkademja mas-settur tad-difiża ma jurux li l-kwartieri ġenerali tagħha, li kienu qed jintużaw, kienu objettiv militari; ir-raġuni għaliex id-drone laqathom għadha ma ġietx ivverifikata.