L-Ukrajna titlob skadenza għal-limiti agrikoli tal-UE

L-Ukrajna se taċċetta limiti temporanji fuq il-bejgħ ta’ prodotti agrikoli u introduzzjoni gradwali tas-sussidji agrikoli tal-UE wara li tissieħeb fl-UE, iżda mhux limiti mingħajr data ta’ tmiem, qal il-ministru għall-Agrikoltura Taras Vysotskyi lil POLITICO. Il-Kummissjoni Ewropea pproponiet limiti bħal dawn din il-ġimgħa u ħalliet miftuħa l-kwistjoni ta’ jekk qattx humiex se jintemmu. L-effett tas-sħubija tal-Ukrajna fuq il-bdiewa fuq iż-żewġ naħat jiddependi minn kif tissolva din il-kwistjoni.

X’pproponiet fil-fatt Brussell

F’dokument adottat fis-6 ta’ Ottubru, il-Kummissjoni pproponiet li jiġu eżaminati modi kif “jiġu limitati b’mod sinifikanti l-appoġġ finanzjarju u l-aċċess għas-suq għal prodotti agrikoli sensittivi” (komunikazzjoni tal-Kummissjoni). It-test ma jsemmi l-ebda prodott, ma jistabbilixxi l-ebda kwota u ma jagħti l-ebda data ta’ skadenza.

Il-Kummissarju għat-Tkabbir Marta Kos qalet li l-UE trid tipproteġi lill-bdiewa tagħha. Euronews irrapporta li l-qamħ u ċ-ċereali jistgħu jkunu l-miri ewlenin.

Id-dokument jiġbor flimkien żewġ limiti differenti. L-ewwel wieħed jikkonċerna l-bejgħ. Stat Membru sħiħ normalment jista’ jbigħ kullimkien fis-suq uniku, għax it-trattati tal-UE jipprojbixxu l-kwoti fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri (TFUE). Limitu fuq il-bejgħ jagħmel eċċezzjoni minn dik ir-regola għal prodotti Ukreni magħżula.

L-UE diġà rrestrinġiet iċ-ċereali Ukreni, iżda biss meta l-Ukrajna kienet għadha barra mill-blokk. Fl-2023 illimitat l-importazzjoni ta’ erba’ għelejjel f’ħames Stati Membri fuq il-linja ta’ quddiem, u mbagħad ħalliet il-miżura tiskadi (Kummissjoni). Din kienet miżura fuq il-fruntiera li kienet tapplika għall-prodotti ta’ pajjiż li mhux membru, u għalhekk ftit tgħidilna dwar l-impożizzjoni ta’ limitu fuq il-bejgħ ta’ Stat Membru.

It-tieni limitu jikkonċerna l-flus. Dan inaqqas l-ammont li jirċievu l-bdiewa Ukreni mill-Politika Agrikola Komuni (PAK, is-sistema tal-UE ta’ sussidji għall-biedja), mingħajr ma jillimita tunnellata waħda ta’ bejgħ. It-tħassib huwa kemm jistgħu jkunu kbar il-pagamenti. Fl-2024, Bruegel stmat li, jekk ir-regoli jibqgħu kif inhuma, l-Ukrajna tirċievi madwar €85 biljun fuq seba’ snin. Din kienet kalkolazzjoni, mhux offerta.

F’dan il-qasam l-UE għandha preċedent, u dan kien temporanju. Il-bdiewa fil-pajjiżi li ssieħbu fl-2004 bdew jirċievu 25% tal-pagamenti diretti li kienu jingħataw lill-bdiewa fil-pajjiżi li diġà kienu membri tal-UE, u laħqu l-parità sħiħa sal-2013 (Att ta’ Adeżjoni tal-2003). Vysotskyi qal li Kyiv taċċetta introduzzjoni gradwali ta’ dak it-tip, sakemm ikollha tmiem.

Min irid jaqbel

Id-dokument tal-Kummissjoni huwa punt tat-tluq. Biex kwalunkwe limitu jsir vinkolanti, il-gvernijiet tal-Istati Membri jkollhom l-ewwel jaqblu dwar it-termini ta’ negozjar tal-UE. Imbagħad, il-ftehim finali jiddaħħal fi trattat ta’ adeżjoni.

Skont l-Artikolu 49 tat-TUE, kull gvern ta’ Stat Membru jrid japprova dak it-trattat, il-Parlament Ewropew irid jagħti l-kunsens tiegħu, u kull Stat irid jirratifikah. L-Ukrajna wkoll trid tiffirma. B’hekk kull pajjiż tal-UE jkollu dritt ta’ veto, u l-Ukrajna wkoll.

Il-pressjoni tidher l-aktar fil-Polonja. Ix-xandar Pollakk RMF24 ippreżenta l-pjan bħala waħda mit-talbiet ewlenin tal-Polonja u sostna li l-Polonja ssibha diffiċli tappoġġa s-sħubija mingħajru. Din hija l-interpretazzjoni ta’ mezz tax-xandir Pollakk wieħed dwar il-proposta, mhux pożizzjoni ddikjarata mill-gvern.

Min iġorr l-ispiża ta’ limitu fuq il-bejgħ

Limitu fuq il-bejgħ ma jipproteġix l-ekonomija agrikola kollha tal-Ewropa bl-istess mod. Fl-2024, l-importazzjonijiet taċ-ċereali mill-Ukrajna fl-UE kienu jiswew €4.4 biljun, skont Eurostat. Spanja, il-Pajjiżi l-Baxxi u l-Italja ħadu kważi 80% minn dawk iċ-ċereali Ukreni, l-aktar għall-għalf tal-annimali u għall-ipproċessar (OSW).

Limitu permanenti jipproteġi lill-produtturi taċ-ċereali qrib il-fruntiera tal-Lvant. L-irziezet tat-trobbija tal-bhejjem u l-imtieħen aktar lejn il-Punent jistgħu jħabbtu wiċċhom ma’ spejjeż ogħla għall-fatturi tal-produzzjoni, skont kif jitfassal il-limitu. Il-limitu fuq is-sussidji jqajjem mistoqsija separata dwar kif se jitqassmu l-baġits agrikoli futuri tal-UE, li għadhom ma ġewx stabbiliti.

Il-Kummissjoni tgħid li se ddaħħal dawn l-arranġamenti fl-abbozz tagħha tat-termini ta’ negozjar dwar l-agrikoltura u l-fondi reġjonali (komunikazzjoni tal-Kummissjoni). Għalissa ma ġie propost l-ebda limitu vinkolanti. Madankollu, fid-dawl ta’ dak li hu magħruf bħalissa, limitu permanenti fuq il-bejgħ ikollu jiddaħħal fi trattat li l-Ukrajna trid tiffirma, u l-pożizzjoni ddikjarata mill-ministru tagħha għall-Agrikoltura teskludi dan għalissa.