Il-limitu ta’ 161 km/h ifixkel id-drones Ukreni

Matul il-lejl bejn it-13 u l-14 ta’ Ottubru, id-drones Ukreni tal-attakk u tal-interċettazzjoni bdew jitilfu l-konnessjoni bis-satellita f’nofs il-missjoni. Uffiċjali Ukreni rabtu dawn il-waqfiet ma’ limitu tal-veloċità li deher bla avviż fit-terminals li jintużaw permezz ta’ Starshield, is-servizz militari bis-satellita ta’ SpaceX (AP, Reuters). Is-servizz reġa’ ħadem parzjalment, iżda l-limitu baqa’ fis-seħħ, ħadd ma qal min stabbilixxieh, u l-mexxejja tal-UE li se jiltaqgħu fil-15 u s-16 ta’ Ottubru għad m’għandhom xejn lest biex jidħol minfloku (Kunsill).

Is-7 Korp tal-Assalt mill-Ajru tal-Ukrajna qal li l-konnessjonijiet għall-kontroll tad-drones setgħu jinqatgħu għal 10 sa 20 sekonda anke meta dawn kienu sejrin b’110–120 km/h, u li xi missjonijiet tħassru (ArmyInform). F’dak il-ħin, operatur li jkun qed jikkontrolla drone tal-attakk jew isegwi drone Russu riesaq jista’ jitlef il-mira.

Sa nhar l-Erbgħa filgħaxija, il-Ministru tad-Difiża Mykhailo Fedorov qal li l-konnessjonijiet sa 160 km/h kienu qed jerġgħu jaħdmu, u dan kien biżżejjed biex jerġgħu jittajru d-drones tal-attakk u tal-interċettazzjoni. Huwa talab li jitneħħa l-limitu (Ukrainska Pravda). Il-ministeru tiegħu qal li l-limitu uffiċjali ta’ madwar 161 km/h għadu fis-seħħ (Ukrinform). Dawn għadhom stqarrijiet Ukreni. Ma ġietx ippubblikata dejta telemetrika indipendenti jew għadd tal-missjonijiet li fallew.

Limitu li ħadd ma jgħid li stabbilixxa

Elon Musk qal li Starshield, għall-kuntrarju ta’ Starlink kummerċjali, hija proprjetà u taħt il-kontroll tal-gvern tal-Istati Uniti, u li l-militar u, fl-aħħar mill-aħħar, il-president jiddeċiedu dwar il-limiti tal-veloċità u tal-użu tagħha (Musk fuq X). Dan jispjega min għandu l-kontrolli b’mod ġenerali. Uffiċjal għoli tal-Istati Uniti qal lil Axios xi ħaġa aktar speċifika: l-amministrazzjoni ma kellha x’taqsam xejn ma’ din ir-restrizzjoni partikolari u kienet se tistaqsi lil SpaceX x’ġara (Axios).

Iż-żewġ stqarrijiet jistgħu jkunu veri fl-istess ħin, iżda l-ebda waħda ma twieġeb il-mistoqsija ewlenija. Xi ħadd biddel parametru li jiddeċiedi jekk id-drones Ukreni jistgħux itiru, u l-militar tal-Istati Uniti għadu ma qalx min.

Is-suspett ta’ Kyiv għandu kawża riċenti. Waqt taħditiet f’Miami, l-emissarji ta’ Trump Steve Witkoff u Jared Kushner għamlu pressjoni fuq l-Ukrajna biex tieqaf tattakka r-raffineriji Russi. Skont il-Financial Times, il-laqgħa tad-9 ta’ Ottubru kienet tinkludi wkoll twissija li l-kondiviżjoni tal-intelligence setgħet tintemm, għalkemm uffiċjal Amerikan ċaħad li saret xi theddida. M’hemm xejn li jorbot lil Miami mal-limitu tal-veloċità, iżda dan jispjega għaliex f’Kyiv ħsara teknika tidher bħala mezz ta’ pressjoni.

Il-flus Ewropej ma ġabux magħhom kontroll Ewropew. Fl-2023, il-Ġermanja ħallset għal 10,000 stazzjon tal-art Starlink għall-Ukrajna (Ministeru Federali għall-Affarijiet Barranin tal-Ġermanja), iżda skont Musk stess, il-limiti jiġu stabbiliti f’Washington.

Twissijiet li waslu tard

It-twissijiet dwar il-missili juru l-istess dipendenza permezz ta’ sistema oħra. Zelenskyy qal li ħames missili ballistiċi laħqu lil Kyiv fit-12 ta’ Ottubru mingħajr twissija minn qabel mingħand is-sħab (Presidenza Ukrena). Il-lejl ta’ wara, il-kelliem tal-Forza tal-Ajru Yurii Ihnat qal li s-sħab ma tawx twissija dwar l-ewwel mewġa, iżda wissew dwar it-tliet mewġiet ta’ wara (Ukrinform).

Il-kelliema ewlenija tal-Kummissjoni Paula Pinho qalet li Brussell ma kellhiex indikazzjoni li l-kondiviżjoni tal-intelligence tal-Istati Uniti kienet waqfet (Kummissjoni Ewropea). Għalhekk, xi twissijiet speċifiċi ma waslux, u għadu mhux magħruf għaliex. Id-distakk usa’ ilu jeżisti: f’Jannar 2026, l-IISS ikkonkluda li l-Ewropa kienet għadha ma tistax tieħu post is-satelliti infraħomor tal-Istati Uniti li jindividwaw is-sħana li toħroġ minn missila waqt it-tnedija (IISS).

X’tista’ toffri tassew l-Ewropa

L-aktar għodda tal-UE rilevanti hija Govsatcom, ġabra komuni ta’ konnessjonijiet bis-satellita li l-gvernijiet membri jipprovdu mis-sistemi nazzjonali tagħhom. Il-kelliem tal-Kummissjoni Thomas Regnier qal li kien qed jiġi diskuss aċċess usa’ għall-Ukrajna, u li l-kapaċità eżistenti setgħet tipprovdi konnettività bażika, iżda ma riedx iqabbelha ma’ Starshield (Kummissjoni Ewropea). Din tista’ taqdi l-ħtiġijiet tal-postijiet tal-kmand u taċ-ċentri tal-provvisti, mhux tad-drones waqt it-titjira, u l-kapaċità hija f’idejn il-gvernijiet li għandhom is-satelliti.

Il-ħardwer huwa l-aktar problema diffiċli. Reuters sabet li l-alleati m’għandhomx terminals lesti li jistgħu jitwaħħlu mad-drones milquta (Reuters). L-eqreb tagħmir Ewropew, it-terminal portabbli Manpack ta’ OneWeb, huwa ddisinjat biex jinġarr mis-suldati jew jitwaħħal fuq vetturi (Intellian). Il-kostellazzjoni Ewropea stess, IRIS², mhix mistennija ssir operattiva bis-sħiħ qabel l-2029 (Kummissjoni Ewropea).

Il-mexxejja xorta jistgħu jagħmlu affarijiet utli din il-ġimgħa. Gvernijiet li għandhom kapaċità bis-satellita jistgħu jallokawha għall-postijiet tal-kmand Ukreni; oħrajn jistgħu jiffinanzjaw terminals kompatibbli, u xi wħud jistgħu jaqsmu immaġni nazzjonali. Iżda xejn minn dan ma jerġa’ jistabbilixxi ż-żewġ konnessjonijiet li fallew. Il-limitu fuq il-veloċità tad-drones baqa’ fis-seħħ wara li s-servizz tjieb; min stabbilixxieh għadu mhux magħruf, u xejn minn dak li ddeskriviet l-Ewropa din il-ġimgħa ma jieħu post la l-konnessjoni mad-drones waqt it-titjira u lanqas l-ewwel twissija ta’ tnedija ta’ missila ballistika. It-tnejn għadhom jiddependu fuq sistemi Amerikani.