L-Istati Uniti jissanzjonaw il-QKI; il-pagamenti jkomplu

Fid-9 ta’ Ottubru, Washington daħħlet lill-Qorti Kriminali Internazzjonali (QKI) fil-lista tagħha ta’ sanzjonijiet bħala istituzzjoni, u ffriżat kull proprjetà tal-Qorti fl-Istati Uniti jew miżmuma minn Amerikani (OFAC, QKI). Permess temporanju tal-Istati Uniti jżomm legali l-pagamenti regolari lill-Qorti li għandhom rabta mal-Istati Uniti sas-7 ta’ April 2027 (Liċenzja Ġenerali 13 tal-OFAC). Washington tiddeċiedi jekk dan il-permess għandux jiġġedded. Il-pajjiżi Ewropej li jappoġġaw lill-Qorti esprimew l-appoġġ tagħhom, iżda ma wrewx pubblikament min se jieħu ħsieb il-flus tagħha jekk jiskadi l-permess.

L-Istati Uniti kienet diġà imponiet sanzjonijiet fuq imħallfin u prosekuturi individwali. Ix-xahar li għadda rrapportajna li kienet qed titħejja azzjoni kontra l-Qorti nnifisha (To Brief).

Is-Segretarju tal-Istat Marco Rubio qal li t-tniżżil fil-lista għandu l-għan iwaqqaf lill-Qorti milli tieħu azzjoni kontra Amerikani u jirrestrinġilha r-riżorsi (Dipartiment tal-Istat tal-Istati Uniti). L-Istati Uniti qatt ma ngħaqdet mal-Istatut ta’ Ruma, it-trattat li ħoloq il-Qorti. Tiċħad li l-Qorti għandha ġurisdizzjoni fuq ċittadini ta’ pajjiżi li mhumiex parti mit-trattat, bħall-Istati Uniti u l-Iżrael.

Il-Qorti twieġeb billi tibbaża ruħha fuq il-post fejn twettqu r-reati. It-trattat tagħha jippermettilha tinvestiga reati mwettqa fit-territorju ta’ pajjiż membru, irrispettivament minn min wettaqhom. Hija tgħid li s-sanzjonijiet huma attakk fuq l-istat tad-dritt u li se tkompli bl-investigazzjonijiet u l-kawżi kollha tagħha (QKI).

X’jkopri l-permess ta’ sitt xhur

Dakinhar li l-QKI tniżżlet fil-lista, l-OFAC (l-uffiċċju tat-Teżor tal-Istati Uniti li jamministra s-sanzjonijiet) ħareġ erba’ liċenzji ġenerali, jiġifieri eżenzjonijiet ġenerali mill-projbizzjoni (OFAC). Dawn japplikaw biss għal tranżazzjonijiet b’rabta mal-Istati Uniti: dawk li jinvolvu Amerikani, kumpaniji tal-Istati Uniti jew flus li jgħaddu mill-Istati Uniti.

L-aktar waħda wiesgħa, il-Liċenzja Ġenerali 13, tkopri dak li jżomm lill-Qorti għaddejja. Dan jinkludi kontribuzzjonijiet mill-pajjiżi membri tagħha, salarji, assigurazzjoni tas-saħħa u kera, sas-7 ta’ April 2027 (Liċenzja Ġenerali 13 tal-OFAC).

Wara dik id-data, dawk il-pagamenti ma jibqgħux koperti, sakemm Washington ma ġġeddidx il-permess. Skeda informattiva tad-Dipartiment tal-Istat, ippubblikata mill-ġdid minn Forth, tippreżenta dan il-perjodu bħala żmien biex il-pajjiżi membri tal-Qorti jindirizzaw it-tħassib tal-Istati Uniti permezz tad-diplomazija (Skeda informattiva tad-Dipartiment tal-Istat, permezz ta’ Forth). L-Istati Uniti stabbiliet kemm il-projbizzjoni kif ukoll l-iskadenza, u għandha s-setgħa tbiddel din tal-aħħar.

Għaliex liċenzja ma żżommx fornitur

Liċenzja tagħmel servizz legali. Ma ġġiegħelx fornitur ikun irid jipprovdih. Banek, assiguraturi u kumpaniji tas-softwer b’sussidjarji jew assi fl-Istati Uniti, jew b’banek korrispondenti hemmhekk (banek imsieħba li jipproċessaw il-pagamenti transfruntiera tagħhom), jistgħu jiddeċiedu li r-riskju ma jiswiex.

Il-Qorti diġà tilfet fornitur wieħed. Il-kuntratt tagħha għall-assigurazzjoni tas-saħħa mal-assiguratur Franċiż AXA ntemm fl-1 ta’ Ottubru bi qbil bejn iż-żewġ naħat, li beżgħu minn sanzjonijiet usa’ (Reuters). Dan seħħ qabel ma l-istituzzjoni nnifisha tniżżlet fil-lista.

Reuters irrapportat ukoll li l-Qorti fasslet soluzzjonijiet alternattivi għall-banek u l-assigurazzjoni (Reuters). Dawn l-arranġamenti għadhom ma ġewx ittestjati wara t-tniżżil il-ġdid fil-lista. Għad m’hemmx prova li se jibqgħu jservu.

L-appoġġ tal-Ewropa u l-limitu tal-unika għodda legali tagħha

Fit-9 ta’ Ottubru, tmien gvernijiet ikkundannaw is-sanzjonijiet. Fosthom kien hemm tnejn minn barra l-Ewropa: il-Kanada u l-Ġappun (dikjarazzjoni konġunta). Id-dikjarazzjoni tagħhom ma semmiet ebda bank, garanzija jew assiguratur li jaħdem flimkien għall-Qorti.

Il-Pajjiżi l-Baxxi jospitaw il-Qorti. Il-Prim Ministru Rob Jetten sejjaħ il-perjodu ta’ sitt xhur spazju essenzjali għad-djalogu u wiegħed li jikkunsidra kontromiżuri mal-alleati (gvern Olandiż). Ma semmiex bank lest jieħu ħsieb il-pagamenti tal-Qorti.

Il-Belġju jrid imur lil hinn. Il-Ministru għall-Affarijiet Barranin Maxime Prévot qed jitlob lill-UE tipproteġi lill-kumpaniji Ewropej permezz tal-Istatut ta’ Imblukkar tagħha, u poġġa l-Qorti fuq l-aġenda tal-ministri tal-affarijiet barranin tal-UE għat-12 ta’ Ottubru (Ministeru għall-Affarijiet Barranin Belġjan).

Il-ministri jistgħu jagħmlu pressjoni, iżda d-deċiżjoni hija tal-Kummissjoni Ewropea. L-Istatut ta’ Imblukkar jipprojbixxi lill-kumpaniji tal-UE milli jikkonformaw mas-sanzjonijiet barranin elenkati fih. Bħalissa, dawn huma miżuri tal-Istati Uniti kontra Kuba u l-Iran. Il-Kummissjoni biss tista’ żżid magħhom is-sanzjonijiet kontra l-QKI (EUR-Lex).

Anki jekk tagħmel dan, il-liġi għandha limitu ċar. Ma tistax tipproteġi l-assi ta’ kumpanija fl-Istati Uniti, u ma tistax iġġiegħel bank jieħu lill-Qorti bħala klijent. Din hija l-istess problema li nqalgħet ma’ AXA.

Il-bilanċ tal-poter huwa żbilanċjat ħafna. Washington tikkontrolla l-permess għall-pagamenti tal-Qorti li għandhom rabta mal-Istati Uniti u tiddeċiedi jekk jibqax fis-seħħ wara s-7 ta’ April. Il-gvernijiet Ewropej appoġġaw lill-Qorti bi kliemhom, iżda d-dikjarazzjonijiet pubbliċi ma joffru ebda garanzija lill-fornituri li jkollhom jerfgħu r-riskju jekk jiskadi dak il-permess. Issa l-Kummissjoni trid tiddeċiedi jekk testendix l-Istatut ta’ Imblukkar. Anki jekk tiddeċiedi li tagħmel dan, il-Qorti xorta se tiddependi minn banek u assiguraturi li jagħżlu li jibqgħu.