L-Istati Uniti jistgħu jwaqqfu l-armi għall-Ukrajna

Il-Financial Times jirrapporta li uffiċjali Amerikani ċemplu lil Kyiv u lill-kapitali Ewropej fl-10 u l-11 ta’ Ottubru biex jitolbu li l-Ukrajna twaqqaf l-attakki tagħha fuq ir-raffineriji taż-żejt Russi (Financial Times). Skont il-ġurnal, huma wissew li setgħu jissospendu l-kondiviżjoni tal-informazzjoni tal-intelligence u jostakolaw il-konsenji tal-armi Amerikani li l-alleati jixtru għall-Ukrajna. L-Ewropej iħallsu għal dawk l-armi, iżda dawn joħorġu mill-ħażniet tal-Istati Uniti (NATO). Ma ġie kkonfermat l-ebda waqfien tal-konsenji. Iżda t-twissija rrappurtata xorta turi min jikkontrollahom.

Ir-rakkont għandu l-limitazzjonijiet tiegħu. Is-sorsi tal-FT huma uffiċjali Ewropej li tkellmu b’mod anonimu u li jew ħadu t-telefonati huma stess jew ġew infurmati dwarhom. Il-ġurnal ma semma l-ebda min kien qed iċempel mill-Istati Uniti u ma rrefera għall-ebda struzzjoni bil-miktub. Reuters qalet li ma setgħetx tivverifika r-rapport, u l-White House ma weġbitx minnufih (Reuters).

It-telefonati ġew wara laqgħa li dwarha hemm kontestazzjoni. Fid-9 ta’ Ottubru, l-emissarji ta’ Trump Steve Witkoff u Jared Kushner qattgħu kważi tmien sigħat f’Miami jagħmlu pressjoni fuq in-negozjaturi Ukreni biex iwaqqfu l-attakki fuq ir-raffineriji. Uffiċjal Ukren qal li l-emissarji heddew li jwaqqfu l-kondiviżjoni tal-informazzjoni tal-intelligence, filwaqt li uffiċjal Amerikan ċaħad li saret xi theddida espliċita (Axios). Id-delegazzjoni tal-Ukrajna telqet kmieni (To Brief). Ir-rakkont tal-FT imur lil hinn: iżid il-kanal tal-armi u jkabbar il-pressjoni biex tinkludi lill-gvernijiet Ewropej.

Għal xiex tħallas l-Ewropa, u x’jikkontrolla Washington

Il-kanal tal-armi huwa l-Lista ta’ Rekwiżiti Prijoritizzati għall-Ukrajna, jew PURL. L-ogħla kmandant tan-NATO fl-Ewropa jfassal pakketti abbażi tal-ħtiġijiet tal-Ukrajna u ta’ dak li jistgħu jfornu l-ħażniet tal-Istati Uniti (NATO). Il-gvernijiet alleati jiddeċiedu jekk iħallsux għalihom.

Is-somma hija kbira. Sat-8 ta’ Ottubru, aktar minn żewġ terzi tal-alleati tan-NATO, flimkien mal-Awstralja u New Zealand, kienu wiegħdu aktar minn $6 biljun (NATO).

Min iħallas ma jsirx awtomatikament il-fornitur. It-tagħmir joħroġ mill-ħażniet Amerikani, u għalhekk jasal l-Ukrajna biss jekk Washington joħroġu. B’hekk, l-Istati Uniti tkun tista’ ttellef pakketti li l-Ewropej diġà ffinanzjaw mingħajr ma tonfoq flusha stess.

Iżda theddida mhijiex waqfien. Id-dikjarazzjoni tan-NATO li l-konsenji kienu għaddejjin saret qabel it-telefonati, għalhekk ma turix jekk dawn komplewx. Sal-11 ta’ Ottubru, l-ebda uffiċjal Amerikan, Ukren jew tan-NATO msemmi b’ismu ma kien ikkonferma pubblikament ordni biex jitwaqqaf pakkett jew tinqata’ konnessjoni tal-intelligence (Financial Times).

Preċedent, suq tal-fjuwil u kundizzjoni ta’ Kyiv

Washington diġà waqqaf l-appoġġ lill-Ukrajna, f’forma differenti. Fil-5 ta’ Marzu 2025, issospenda l-kondiviżjoni tal-informazzjoni tal-intelligence (Washington Post). Fit-11 ta’ Marzu, wara taħditiet f’Jeddah, reġa’ beda jaqsamha u reġa’ beda jipprovdi għajnuna militari Amerikana (AP). Dak l-episodju kien jinvolvi l-għajnuna u l-informazzjoni tal-intelligence tal-Istati Uniti stess. Ma kienx jinvolvi armi mixtrija minn gvernijiet oħra.

L-uffiċjali Amerikani ma spjegawx pubblikament għaliex ir-raffineriji huma importanti għalihom. L-attakki għamlu ħsara ċara lill-produzzjoni tal-fjuwil tar-Russja. L-Aġenzija Internazzjonali tal-Enerġija sabet li l-produzzjoni Russa tal-petrol kienet madwar 20% inqas minn sena qabel u dik tad-diżil kważi 30% inqas, f’suq tal-fjuwil li diġà kien taħt pressjoni (IEA). Din hija s-sitwazzjoni tas-suq. Xejn fir-rapporti ma juri li l-prezzijiet tal-fjuwil wasslu għal dawn it-telefonati.

Trump ħabbar waqfien mill-ġlied fil-qasam tal-enerġija, iżda ma ppubblikax it-termini tiegħu. L-Ukrajna wieġbet b’kundizzjoni.

Fil-11 ta’ Ottubru, Zelenskyy qal li l-Ukrajna kienet se tastjeni milli tattakka l-faċilitajiet tal-enerġija Russi jekk ir-Russja tagħmel l-istess (Presidenza Ukrena). Kyiv tibbaża l-pożizzjoni tagħha fuq il-prinċipju tar-reċiproċità. Jekk l-Ukrajna tieqaf waħedha, ir-raffineriji Russi jistgħu jerġgħu jirkupraw waqt li l-missili Russi jibqgħu jolqtu n-network tal-elettriku tal-Ukrajna.

Il-White House u l-kmand militari tan-NATO biss jistgħu jgħidu jekk il-pakketti ffinanzjati għadhomx qed jitwasslu, u l-ebda waħda minnhom ma kkummentat pubblikament dwar ir-rapport. It-twissija rrappurtata għadha mhux ikkonfermata. L-Ewropa tista’ tiffinanzja armi Amerikani għall-Ukrajna, iżda Washington jiddeċiedi jekk joħroġhomx mill-ħażniet.