Tilwima dwar Usmanov tagħti 7 ijiem lill-UE

Il-lista s-sewda tal-UE ta’ individwi Russi sanzjonati kellha tiskadi f’nofsillejl tal-15 ta’ Settembru. Wara li laqgħa ta’ filgħodu bejn l-ambaxxaturi tal-UE falliet, sessjoni ta’ waranofsinhar wasslet għal qbil politiku dwar estensjoni proviżorja ta’ sebat ijiem li żżomm fis-seħħ kull isem fil-lista sat-22 ta’ Settembru (Interfax-Ukraine, European Pravda). L-estensjoni żżomm l-ismijiet fil-lista. Iżda ma ssolvix it-tilwima li kkawżat id-dewmien: diplomatiċi jgħidu li Franza u s-Slovakkja qed iżommu lura l-qbil tagħhom għal tiġdid standard sakemm il-Kunsill (fejn il-gvernijiet tal-Istati Membri jieħdu deċiżjonijiet vinkolanti tal-UE) ineħħi mil-lista lill-biljunarju Russu Alisher Usmanov (Politico).

L-ambaxxaturi jistgħu jilħqu qbil politiku dwar test, iżda l-Kunsill xorta jrid jadottah formalment. L-Irlanda, li għandha l-presidenza b’rotazzjoni ta’ sitt xhur tal-Kunsill, medjat il-kompromess iżda ma tistax tegħleb l-oġġezzjoni ta’ ebda wieħed miż-żewġ gvernijiet (Kunsill tal-UE).

Għaliex żewġ gvernijiet jistgħu jimblukkaw it-tiġdid għal kulħadd

It-tiġdid tar-reġim tas-sanzjonijiet jeħtieġ unanimità, jiġifieri kwalunkwe gvern wieħed jista’ jimblukkah. Is-Slovakkja waħedha diġà kellha s-setgħa legali li twaqqaf it-tiġdid. L-intervent ta’ Franza ma biddilx dik l-aritmetika. Għamilha aktar diffiċli li l-gvern li qed joġġezzjona jiġi iżolat politikament, billi oġġezzjoni waħedha nbidlet f’konfront appoġġat minn Stat Membru ewlieni.

Franza aċċettat l-estensjoni temporanja iżda, skont diplomatiċi, għadha torbot tiġdid itwal mat-tneħħija ta’ Usmanov mil-lista. Id-delegazzjoni tagħha qalet lill-ambaxxaturi l-oħra: “Qegħdin niffaċċjaw kwistjoni speċifika ta’ sigurtà nazzjonali u nixtiequ nwieġbu b’mod pożittiv għal sħab internazzjonali li avviċinawna dwar is-Sur Usmanov,” mingħajr ma tat aktar dettalji. L-ebda uffiċjal Franċiż identifikat b’ismu ma ħa pubblikament ir-responsabbiltà għal din it-talba. Il-Ministeru għall-Affarijiet Barranin irrifjuta li jikkummenta (Euronews).

Is-Slovakkja trid li kemm Usmanov kif ukoll l-oligarka sieħbu Mikhail Fridman jitneħħew mil-lista. Topponi wkoll il-bidla proposta minn ċikli ta’ tiġdid ta’ sitt xhur għal tnax-il xahar (Euronews). Is-Slovakkja għamlet talba simili f’Marzu qabel ma rtirat fl-aħħar minuta (LRT).

Il-pista tal-Ażerbajġan

L-aktar teorija konkreta torbot il-pożizzjoni ta’ Franza mal-Ażerbajġan. EUobserver irrapporta li l-Ażerbajġan għamel pressjoni favur Usmanov u qed iżomm liċ-ċittadin Franċiż Martin Ryan taħt akkużi ta’ spjunaġġ, filwaqt li Franza qed titlob ir-ritorn tiegħu. Diplomatiċi spekulaw dwar skambju bejn it-tneħħija tas-sanzjonijiet u l-ħelsien tad-detenut. Din tibqa’ pista, mhux fatt stabbilit. L-ebda dokument Franċiż, Ażerbajġani jew tal-UE ma jikkonferma ftehim.

Il-Qorti Ġenerali tal-UE ċaħdet il-kontestazzjoni legali ta’ Usmanov fi Frar 2024 u kkonfermat l-inklużjoni tiegħu bħala negozjant ewlieni f’setturi li jiġġeneraw dħul sostanzjali għall-Istat Russu (Qorti Ġenerali). Dik is-sentenza ma imponiet ebda obbligu legali fuq Franza biex titlob it-tneħħija tiegħu. Pariġi qed tagħmel talba politika, mhux twieġeb għal ordni tal-qorti.

X’jieqaf jaħdem fit-22 ta’ Settembru

Jekk ma jintlaħaqx qbil sal-iskadenza, il-konsegwenzi jinqasmu skont distinzjoni legali. Il-projbizzjoni fuq l-ivvjaġġar, ibbażata fuq deċiżjoni tal-politika barranija b’data ta’ skadenza integrata (Deċiżjoni 2014/145/PESK), tiskadi. L-iffriżar tal-assi japplika permezz ta’ regolament separat (Regolament 269/2014) li ma fih ebda klawżola ta’ skadenza ekwivalenti u jibqa’ liġi direttament vinkolanti fl-Istati Membri kollha. Il-projbizzjoni fuq l-ivvjaġġar tiskadi, iżda r-regolament dwar l-iffriżar tal-assi jibqa’ fis-seħħ sakemm il-Kunsill iħassru jew tintervjeni qorti.

Il-Greċja użat l-istess tattika f’Lulju, meta żammet lura l-kunsens tagħha għall-pakkett ta’ sanzjonijiet tal-UE sakemm il-gvernijiet l-oħra aċċettaw eżenzjoni marittima għal operaturi b’rabtiet Griegi li jittrasportaw gass naturali likwifikat Russu (Al Jazeera). Ix-xejra hija l-istess: interess nazzjonali kkonċentrat jinbidel f’saħħa ta’ negozjar mal-UE kollha, għax l-unanimità tagħti lil kull gvern vot li jista’ jimblokka. Din is-saħħa issa għaddiet minn eżenzjonijiet settorjali għat-tiġdid ta’ rutina tas-sanzjonijiet kontra persuni msemmija individwalment.

L-estensjoni ta’ sebat ijiem uriet li l-Istati Membri kollha ppreferew il-kontinwità milli t-tfixkil. Ma wrietx li r-reġim huwa stabbli. Skont diplomatiċi, Franza qed tagħmel it-tiġdid tal-lista s-sewda dipendenti fuq it-tneħħija ta’ Usmanov, filwaqt li tirrifjuta li tidentifika pubblikament l-interess ta’ sigurtà involut. Fit-22 ta’ Settembru, l-istess atturi jerġgħu lura bl-istess saħħa ta’ negozjar u b’inqas ħin.