Min se jħallas €70 biljun oħra lill-Ukrajna?

Fis-16 ta’ Ottubru, l-Ukrajna talbet lill-mexxejja tal-UE għal għexieren ta’ biljuni oħra għas-sena d-dieħla, u l-President tal-Kummissjoni Ursula von der Leyen irrikonoxxiet nuqqas ta’ €70 biljun għall-2027 (EFE). Il-konklużjonijiet bil-miktub tal-mexxejja ma japprovawx flus addizzjonali, self ġdid jew deċiżjoni dwar l-assi ffriżati tar-Russja (konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew). L-UE diġà għandha self fis-seħħ għas-sena d-dieħla. Għadha ma qablitx kif se tindirizza t-talba addizzjonali ta’ Kyiv, jew min se jħallas jekk l-Ukrajna ma tkunx tista’ tħallas lura.

Is-self li l-Ewropa diġà għandha

Is-self ta’ appoġġ għall-Ukrajna ta’ €90 biljun ikopri kemm l-2026 kif ukoll l-2027, u l-UE tiffinanzjah billi tissellef fis-swieq kapitali (Regolament (UE) 2026/467). Il-flus qed jitħallsu. Fl-14 ta’ Ottubru, il-Kummissjoni ħarġet €2.86 biljun għal drones, difiża mill-ajru u munizzjon (aġġornament tal-Kummissjoni).

Għalhekk il-mexxejja setgħu jiktbu li kienu ġew identifikati l-mezzi biex ikopru l-ħtiġijiet tal-Ukrajna għall-2026 (konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew).

It-talba l-ġdida tiġi fuq dan is-self. Volodymyr Zelenskyy qal fis-summit li l-gwerra se tiswa lill-Ukrajna €155 biljun is-sena d-dieħla. Huwa jrid mill-inqas €70 biljun oħra mill-Ewropa għad-difiża, l-armi u r-reżiljenza (diskors ta’ Zelenskyy).

Stqarrija mill-Kabinett Ukren jumejn qabel kienet tiddeskrivi żewġ nuqqasijiet separati. L-ewwel wieħed, ta’ madwar €30 biljun, jirrifletti dak li l-baġit tal-istat għad irid jiġbor mingħand selliefa u donaturi barranin. It-tieni, ta’ madwar €40 biljun, jirrifletti l-ħtiġijiet għad-difiża li jinsabu kompletament barra mill-baġit (Kabinett Ukren). Dawn huma ċ-ċifri ta’ Kyiv stess. Il-konklużjonijiet tal-mexxejja jitolbu valutazzjoni aġġornata mill-Kummissjoni u mill-FMI (konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew).

Id-deċiżjoni tas-summit kienet limitata. Il-President tal-Kunsill Ewropew António Costa qal li l-mexxejja talbu lill-Kummissjoni tipproponi kif għandhom jiġu koperti l-ħtiġijiet addizzjonali tal-2027, iżda ma ffissax skadenza (dikjarazzjonijiet ta’ Costa, EFE). Din it-talba tiftaħ negozjati. Ma ssemmix min se jsellef u ma toħroġ ebda flus.

Min iħallas jekk l-Ukrajna ma tkunx tista’ tħallas lura

Kull self ġdid jeħtieġ garanti, jiġifieri gvernijiet li l-baġits tagħhom ikopru t-telf jekk l-Ukrajna ma tkunx tista’ tħallas lura. Il-Prim Ministru Estonjan Kristen Michal qal lil Reuters li l-aktar soluzzjoni probabbli hija self komuni ieħor tal-UE, għax il-gvernijiet diġà jafu kif jaħdem. Huwa jittama li tittieħed deċiżjoni qabel tmiem is-sena (Reuters).

Is-self attwali juri kif dan jista’ jsir mingħajr il-qbil ta’ kulħadd. Huwa garantit mill-marġni disponibbli fil-baġit tal-UE, u nħolquh 24 Stat Membru. Iċ-Ċekja, l-Ungerija u s-Slovakkja ma kinux inklużi fl-obbligi finanzjarji tiegħu (Regolament (UE) 2026/467).

Dan il-preċedent jgħin biex wieħed jifhem id-dikjarazzjoni tal-Prim Ministru Ċek Andrej Babiš, li Praga mhux se tiggarantixxi self ġdid lill-Ukrajna (Deník N). Skont il-mudell tal-2026, ir-rifjut tiegħu jżomm liċ-Ċekja barra mill-obbligu finanzjarju mingħajr ma jwaqqaf is-self. Dan il-preċedent ma jiggarantixxix li l-arranġament se jerġa’ jiġi maqbul. Kull gvern li jibqa’ barra jħalli sehem akbar mir-riskju f’idejn dawk li jaqblu li jipparteċipaw.

Għaliex l-assi ffriżati għadhom imblukkati

It-triq l-oħra tgħaddi mill-assi immobilizzati tal-bank ċentrali Russu, li l-biċċa l-kbira tagħhom jinżammu minn Euroclear, kumpanija finanzjarja bbażata fi Brussell. It-tħassib tal-Belġju huwa konkret. Jekk qatt ikun meħtieġ li l-assi jingħataw lura lir-Russja, jibża’ li l-kont jaqa’ f’idejn il-Belġju.

Il-Ministru għall-Affarijiet Barranin Maxime Prévot qal lill-parlament Belġjan li l-gvern għadu kontra l-użu tal-assi sakemm ma jintlaħqux tliet kundizzjonijiet (parlament Belġjan). L-Istati Membri l-oħra jkollhom jaqsmu r-riskju kollu kemm hu. Ikun hemm bżonn ta’ garanzija ta’ flus f’każ li l-assi jkollhom jitħallsu lura. Ikollhom jiġu inklużi wkoll l-assi Russi miżmuma barra mill-Belġju.

Il-piż tan-negozjar tal-Belġju ġej mill-fatt li huwa l-pajjiż li jista’ jkollu jerfa’ r-responsabbiltà, u l-gvern tiegħu jgħid li mhux se jerfa’ dak ir-riskju waħdu. Sakemm kapitali oħra ma jaċċettawx dawn il-kundizzjonijiet, it-triq tal-assi tibqa’ magħluqa.

Is-summit ma qabilx li jsellef aktar lill-Ukrajna, ma għażilx garanti u ma messx l-assi Russi. Is-€70 biljun għadhom stima ta’ Kyiv, u r-reviżjoni tal-Kummissjoni u tal-FMI tista’ tbiddilha. Il-fatt politiku jibqa’ l-istess. Il-mexxejja ma approvaw xejn lil hinn mis-self eżistenti, u l-Kummissjoni ta’ von der Leyen issa trid tipproponi pjan li jispeċifika liema gvernijiet se jerfgħu r-riskju.