Il-Qorti tal-UE tillimita l-waqfa Olandiża fl-ażil

L-uffiċjali Olandiżi ma jistgħux jibqgħu jħallu t-talbiet għall-ażil mingħajr ma jieħdu azzjoni sempliċement għax l-applikanti diġà għandhom protezzjoni temporanja, iddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja tal-UE fl-1 ta’ Ottubru (Stqarrija għall-istampa tal-Qorti, sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-UE). Huma jridu jipproċessaw dawk it-talbiet, jew juru li żieda f’daqqa fil-wasliet tagħmilha impossibbli li jittieħdu deċiżjonijiet fil-ħin. Peress li l-Qorti tinterpreta d-dritt tal-UE, it-test tagħha jorbot lill-imħallfin nazzjonali fl-Unjoni kollha.

Il-protezzjoni temporanja hija l-istatus tal-UE li ta lin-nies li ħarbu mill-invażjoni Russa d-dritt jgħixu u jaħdmu fl-UE mingħajr smigħ individwali dwar l-ażil. Il-każ li poġġa dan l-istatus għall-prova beda b’UB, ċittadin Ċiniż ta’ oriġini Uyghur li wasal fin-Netherlands ma’ martu Ukrena u binhom f’Marzu 2022 (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-UE). Huwa applika għall-ażil xahar wara, u l-uffiċjali waqqfu t-trattament tat-talba tiegħu sakemm damet il-protezzjoni temporanja tiegħu.

Il-Qorti ddeċidiet li l-awtoritajiet ma jistgħux jissospendu dawn it-talbiet “b’mod ġenerali u awtomatiku” (Stqarrija għall-istampa tal-Qorti). Ħalliet eċċezzjoni waħda limitata. Jekk żieda f’daqqa fil-wasliet tagħmilha oġġettivament impossibbli li jiġu osservati l-iskadenzi legali, l-uffiċjali jistgħu jipproċessaw il-fajls f’fażijiet u jagħtu prijorità lil uħud minnhom. Iżda l-imħallfin nazzjonali jridu jiċċekkjaw jekk kull dewmien kienx meħtieġ (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-UE).

Is-sentenza ma tagħti l-ażil lil ħadd. Il-Qorti tal-UE stabbiliet ir-regola, u l-Kunsill tal-Istat, l-ogħla qorti amministrattiva Olandiża, issa jrid japplikaha għall-appell ta’ UB (Raad van State). It-talbiet individwali jgħaddu lura għand l-uffiċjali Olandiżi tal-ażil, li jiddeċiedu dwar kull waħda skont il-fatti tagħha.

Waqfa deċiża mill-Istat

L-akkumulazzjoni ta’ każijiet bdiet bħala deċiżjoni ta’ politika. Fit-30 ta’ Marzu 2022, il-ministru ta’ dak iż-żmien qal lill-parlament li dawk li kienu qed ifittxu protezzjoni temporanja kienu se jippreżentaw applikazzjoni simplifikata għall-ażil, u li l-intervisti tas-soltu dwar l-ażil kienu se jieqfu (Tweede Kamer). L-Istat stieden lin-nies jiffirmaw il-formoli tal-ażil, imbagħad daħħalhom ġo kexxun.

Bart van den Brink, il-ministru attwali, jiddefendi l-waqfa għax dawn l-applikanti diġà huma protetti u huma ħafna. Huwa qal lil NOS li l-wasliet il-ġodda u l-kju normali ta’ aktar minn 50,000 każ għandhom jiġu l-ewwel (NOS).

L-argument tiegħu għandu piż. Il-protezzjoni temporanja teżisti parzjalment biex is-servizzi tal-ażil ma jikkrollawx quddiem wasliet tal-massa, u l-Qorti aċċettat li l-każijiet jiġu pproċessati f’fażijiet meta l-kapaċità verament tkun eżawrita. Iżda kju li awtomatikament ipoġġi lil dan il-grupp fl-aħħar jixbah ħafna lis-sospensjoni ġenerali li ċaħdet il-Qorti.

Fil-fehma tagħna dwar it-test tan-neċessità, l-imħallfin x’aktarx se jitolbu dettalji konkreti: il-volum reali tal-każijiet, il-persunal disponibbli u l-passi li ħadu l-uffiċjali biex ilaħħqu. Id-daqs tal-grupp waħdu x’aktarx mhux se jkun biżżejjed.

Kemm hemm talbiet, u x’qed jiġri f’pajjiżi oħra

Ħadd ma jaf kemm hemm talbiet fil-fatt qed jistennew deċiżjoni. L-aktar ċifra uffiċjali soda hija 140,560 persuna mill-Ukrajna li kellhom protezzjoni temporanja fit-2 ta’ Settembru, skont ittra ministerjali (Tweede Kamer). Din tgħodd lin-nies protetti, mhux il-fajls attivi tal-ażil.

Uħud minn dawn in-nies setgħu marru jgħixu band’oħra, irtiraw it-talba tagħhom jew bidlu l-istatus tagħhom, u ma ġietx ippubblikata lista tat-talbiet pendenti. Rapporti bikrin, inklużi tagħna (To Brief), qiesu ż-żewġ ċifri bħala waħda.

S’issa l-membri parlamentari talbu biss għal informazzjoni. Fis-7 ta’ Ottubru, talba minn diversi partiti talbet ittra ministerjali dwar il-konsegwenzi tad-deċiżjoni, inkluż jekk deċiżjonijiet tardivi setgħux jesponu lill-Istat għal pagamenti ta’ penali ordnati mill-qorti (kumitat tat-Tweede Kamer).

Pajjiżi oħra daħħlu l-istess waqfa fil-liġi. Il-Liġi Ġermaniża dwar l-Ażil tgħid li proċedura għall-ażil “tieqaf” sakemm iddum il-protezzjoni temporanja (§ 32a AsylG). Il-Liġi Belġjana dwar il-Barranin tissospendi l-eżami sakemm jintemm ir-reġim (Liġi Belġjana dwar il-Barranin), u digriet Taljan ta’ Marzu 2022 jipposponi kemm l-eżami kif ukoll id-deċiżjoni (Gazzetta Ufficiale). Jekk dawn il-waqfiet jiġu kkontestati, l-imħallfin fit-tliet pajjiżi jridu japplikaw it-test stabbilit fil-Lussemburgu.

Għall-familji, illum is-sentenza ftit li xejn tbiddel. Il-protezzjoni temporanja tibqa’ fis-seħħ sal-4 ta’ Marzu 2028, u rifjut tal-ażil ma jtemmhiex (Deċiżjoni tal-Kunsill). It-tħassib hu dwar x’se jiġri wara dik id-data. Anna Bieliaieva, mill-komunità tar-refuġjati Vital’nya, qalet lil NOS li binha, li qatta’ nofs ħajtu fin-Netherlands, jibqa’ jistaqsi f’liema skola se jmur u jekk humiex se jibqgħu (NOS).

Il-waqfa awtomatika ntemmet. Van den Brink issa jrid jibdilha b’waħda minn żewġ affarijiet: jew li l-uffiċjali Olandiżi jiddeċiedu dwar dawn it-talbiet, jew li jippreżenta quddiem il-qrati provi li kull dewmien ieħor jissodisfa t-test strett tal-Qorti dwar żieda f’daqqa fil-wasliet. Il-provi jridu jibdew b’għadd tat-talbiet pendenti, li l-ministeru tiegħu għadu ma ppubblikax. Il-140,560 persuna protetta ma jistgħux jissostitwixxu dik iċ-ċifra (Tweede Kamer).