L-UE tneħħi żewġ oligarki, iżżomm 3,000 fil-lista

Il-gvernijiet tal-UE qablu nhar it-Tlieta li jneħħu lill-biljunarji Russi Alisher Usmanov u Mikhail Fridman mil-lista tal-UE ta’ sanzjonijiet kontra r-Russja. Bi skambju, ir-restrizzjonijiet fuq aktar minn 3,000 persuna u entità (Kyiv Independent) jibqgħu fis-seħħ sat-22 ta’ Settembru 2029 (The Guardian). Minn dakinhar, il-Latvja u l-Estonja imponew sanzjonijiet nazzjonali fuq iż-żewġt irġiel, iżda dawn il-miżuri ma jistgħux jerġgħu jistabbilixxu l-iffriżar tal-assi li kien japplika fis-27 Stat Membru kollha.

Għaliex lista waħda għandha firxa daqshekk wiesgħa

Il-lista tal-UE hija importanti minħabba dak li tobbliga lill-kumpaniji privati jagħmlu. Skont ir-Regolament 269/2014, il-liġi li tagħmel il-lista tar-Russja parti mir-regoli finanzjarji vinkolanti, kull min iżomm flus ta’ persuna mniżżla fil-lista jrid jiffriżahom, u ħadd ma jista’ jħallas lil dik il-persuna (EUR-Lex). Dan l-obbligu japplika għall-banek u l-kumpaniji tal-UE kull fejn joperaw. Ikopri wkoll liċ-ċittadini tal-UE barra minnha u kull tranżazzjoni li ssir parzjalment fil-blokk.

Fil-prattika, bank fi Frankfurt, nutar f’Milan u fond fil-Lussemburgu kollha jiċċekkjaw l-istess lista u jaġixxu fuqha. Ladarba t-tneħħija tidħol fis-seħħ legalment, iż-żewġt irġiel ma jibqgħux jidhru f’din il-lista. It-tneħħija ttemm biss ir-restrizzjonijiet imposti taħt din il-lista. Kwalunkwe ordni separata dwar assi partikolari hija kwistjoni legali differenti.

Għadu qed jiġi stabbilit il-mument eżatt ta’ din il-bidla. BBC Russian irrapportat li d-deċiżjoni dehret nhar it-Tlieta filgħaxija fil-Ġurnal Uffiċjali, il-gazzetta legali tal-UE, fejn l-atti jridu jiġu ppubblikati qabel ma jkunu vinkolanti (BBC Russian). To Brief għadha ma kkonfermatx in-numru tal-att li jemenda l-lista jew il-ħin li fih daħal fis-seħħ, billi tivverifika l-gazzetta stess.

Kif żewġ ismijiet żammew il-lista ostaġġ

It-tiġdid ta’ dawn l-elenki jeħtieġ l-unanimità, u dan ifisser li gvern wieħed waħdu jista’ juża l-veto. Meta toqrob skadenza, isem wieħed ikkontestat jista’ għalhekk jagħti lil gvern influwenza fuq eluf ta’ oħrajn. Jekk it-tiġdid ma jgħaddix, kull min hu fil-lista jeħles mir-restrizzjonijiet.

Diplomatiċi qalu lil Euronews li Franza ngħaqdet mas-Slovakkja biex titlob it-tneħħija ta’ Usmanov mil-lista (Euronews). Pariġi ma spjegatx pubblikament il-pożizzjoni tagħha. L-elenki ta’ persuni u entitajiet oħra wkoll skadew waqt it-tiġdid, iżda dawn iż-żewġ ismijiet kienu qed iżommu lura l-ftehim.

Il-Latvja użat il-veto tagħha fil-21 ta’ Settembru, iżda mbagħad ma baqgħetx timblokka. L-argument tagħha kien li jekk il-lista kollha titħalla tiskadi, kull min kien għadu fuqha kien jeħles mir-restrizzjonijiet (Kyiv Independent, The Guardian). Ir-rapport preċedenti tagħna spjega kif waqa’ dan il-veto (To Brief).

L-Estonja opponiet it-tneħħijiet iżda astjeniet. Meta tkun meħtieġa l-unanimità, astensjoni ma tkunx veto, u għalhekk Tallinn irreġistrat l-oġġezzjoni tagħha mingħajr ma waqqfet id-deċiżjoni. Il-ministeru għall-affarijiet barranin tagħha ppreżenta r-riżultat bħala estensjoni għal tliet snin tas-sanzjonijiet kontra individwi (Il-ministeru għall-affarijiet barranin tal-Estonja). Dan iċ-ċiklu itwal jelimina l-iskadenzi frekwenti li fihom kapitali waħda setgħet thedded il-lista kollha.

X’jistgħu u x’ma jistgħux jagħmlu s-sanzjonijiet Baltiċi

Il-gvern tal-Latvja rrapporta li sal-23 ta’ Settembru kien hemm restrizzjonijiet finanzjarji u fuq id-dħul fil-pajjiż għaż-żewġt irġiel (LSM). L-Estonja ħabbret is-sanzjonijiet nazzjonali tagħha stess wara t-tneħħijiet. Iż-żewġ miżuri ġew deskritti biss f’termini ġenerali, u l-eċċezzjonijiet u d-dati tad-dħul fis-seħħ tagħhom għadhom mhux ikkonfermati.

Il-Litwanja għadha aktar lura. Il-ministeru għall-affarijiet barranin tagħha ppropona li jipprojbixxi liż-żewġt irġiel milli jidħlu fil-pajjiż għal ħames snin (LRT). Fit-23 ta’ Settembru, l-iffriżar tal-assi kien għadu qed jitfassal, u l-ebda miżura Litwana ma kienet għadha daħlet fis-seħħ (Lrytas/ELTA).

Is-sanzjonijiet nazzjonali japplikaw biss fil-limiti tal-liġi nazzjonali. Iffriżar impost mil-Latvja jew mill-Estonja jorbot lill-banek u lid-ditti taħt il-ġurisdizzjoni ta’ dak il-pajjiż. Ma jistax jagħti ordni lil bank Ġermaniż jew Taljan, u ma jistax idaħħal liż-żewġt irġiel lura fil-lista tal-UE.

Il-projbizzjonijiet fuq id-dħul jistgħu jestendu aktar. Is-Sistema ta’ Informazzjoni ta’ Schengen, bażi tad-data komuni użata mill-gwardji tal-fruntiera fiż-żona mingħajr kontrolli tal-passaporti, tippermetti li projbizzjoni minn pajjiż twassal għal rifjut tad-dħul f’pajjiżi oħra (EUR-Lex). Ma hemm ebda evidenza li Riga jew Tallinn daħħlu twissija bħal din fis-sistema. Anki jekk jagħmlu dan, it-twissija tirregola l-ivvjaġġar, mhux il-flus.

Dak huwa l-qofol tal-ftehim. L-UE kisbet stabbiltà għal tliet snin għal-lista usa’ tagħha. Il-prezz kien it-tneħħija tal-uniku strument li kien jobbliga lil kull bank u kumpanija fil-blokk jiffriża l-flus ta’ dawn iż-żewġt irġiel. Il-liġijiet Baltiċi jistgħu jirrestrinġuhom f’pajjiżhom, u twissijiet ta’ Schengen jistgħu jżommuhom barra mill-Ewropa, iżda l-ebda waħda minn dawn il-miżuri ma tilħaq il-kontijiet tagħhom fi Frankfurt jew fil-Lussemburgu. Biex jerġgħu jitqiegħdu taħt iffriżar komuni jkun hemm bżonn deċiżjoni ġdida tal-UE bl-unanimità, li jfisser l-istess veto li għadu kif wassal biex jinħelsu minn dawn ir-restrizzjonijiet.