Tbassir mhux ippubblikat jorbot il-ftehim dwar l-ibridi

L-UE u ċ-Ċina qablu f’Beijing fid-9 ta’ Ottubru li “jrażżnu” l-esportazzjonijiet Ċiniżi ta’ karozzi ibridi lejn l-Ewropa. Ħadd miż-żewġ naħat ma ppubblika għadd ta’ karozzi, data tal-bidu jew metodu ta’ infurzar (konferenza stampa tal-Kummissjoni, Ministeru tal-Kummerċ Ċiniż). L-unika indikazzjoni dwar il-kobor tal-ftehim ġejja minn Brussell. Il-Kummissarju għall-Kummerċ Maroš Šefčovič qal li l-kunsinni se jonqsu b’aktar min-nofs, iżda dan il-kejl iqabblu ma’ tbassir ta’ kemm kienet tibgħat iċ-Ċina mingħajr ftehim, mhux mal-bejgħ tal-lum (konferenza stampa tal-Kummissjoni, Politico).

Tnaqqis imqabbel ma’ tbassir, mhux mal-bejgħ

L-ewwel rapport tagħna kopra t-tħabbira nnifisha (To Brief). Šefčovič laħaq dan il-ftehim ta’ qbil mal-Ministru Ċiniż għall-Kummerċ Wang Wentao wara jumejn ta’ taħditiet, u sejjaħlu l-ewwel fażi (konferenza stampa tal-Kummissjoni). Id-dikjarazzjoni konġunta ta’ Beijing tiddeskrivi ftehim ta’ qbil dwar il-kummerċ fl-ibridi “konsistenti mar-regoli tal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ”, iżda ma ssemmix ċifra ta’ tnaqqis (Ministeru tal-Kummerċ Ċiniż). Iż-żewġ naħat jikkonfermaw li jeżisti ftehim, iżda waħda biss minnhom semmiet ċifra.

Ġurnalist staqsa jekk “aktar min-nofs” kienx jirreferi għall-bejgħ attwali jew tal-passat. Minflok, Šefčovič irrefera għal kif kienu se jiżviluppaw l-importazzjonijiet tul erba’ snin li kieku l-politika baqgħet l-istess, u qal li l-ftehim jista’ jevita esportazzjonijiet ta’ “diversi miljuni” meta mqabbel ma’ dik it-triq (konferenza stampa tal-Kummissjoni). Din it-triq mistennija, il-linja bażi, tiddetermina xi tfisser il-pretensjoni. Jekk it-tbassir mingħajr ftehim jiżdied sew, il-kunsinni Ċiniżi ta’ karozzi ibridi jistgħu jkomplu jikbru u xorta jkunu ferm inqas minn dak it-tbassir. Brussell ma ħarġitx la t-tbassir u lanqas is-suppożizzjonijiet tiegħu, għalhekk ħadd barra l-Kummissjoni ma jista’ jivverifika ċ-ċifra.

Għaliex l-ibridi ma ntlaqtux

Minn Ottubru 2024, karozzi Ċiniżi li jaħdmu biss b’muturi elettriċi ilhom iħallsu dazji addizzjonali sa 35.3% (Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-UE 2024/2754). Dawn id-dazji kumpensatorji, li huma imposti biex ipattu għas-sussidji barranin, ma japplikaw għall-ebda karozza li għandha wkoll magna tal-kombustjoni. L-ibridi għandhom waħda. Karozza ibrida konvenzjonali tgħaqqad magna tal-petrol ma’ batterija żgħira li tiċċarġja waħedha; ibrida plug-in għandha batterija akbar li tiġi ċċarġjata mis-sokit.

Il-karozzi plug-in juru kemm il-manifatturi Ċiniżi daħlu malajr f’dak il-vojt. Skont l-assoċjazzjoni tal-manifatturi tal-karozzi ACEA, il-marki Ċiniżi kellhom 2% tal-bejgħ Ewropew ta’ karozzi ibridi plug-in fl-2024 u 25% fl-ewwel nofs tal-2026. Dan huwa għadd skont il-marka, mhux skont il-post fejn inbnew il-karozzi, u l-ftehim ta’ qbil għadu ma jispeċifikax liema karozzi se jkun ikopri limitu.

Min jista’ jiggwadanja, u min jista’ jbati l-konsegwenzi

Fabbriki Ewropej li jibnu mudelli rivali jistgħu jirbħu ordnijiet jekk limitu verament ikollu effett. Pereżempju, Stellantis timmonta ċ-Citroën C5 Aircross f’verżjonijiet ibridi u plug-in f’Rennes, fi Franza (Stellantis). Ħadd ma stima jekk xi bejgħ kienx imur hemm, jew kemm impjiegi jista’ jfisser. Hildegard Müller, president tal-lobby tal-manifatturi Ġermaniżi tal-karozzi VDA, sejħet il-ftehim l-ewwel sinjal pożittiv, iżda qalet li l-effett tiegħu jista’ jiġi evalwat biss meta jkunu magħrufa l-kundizzjonijiet (Tagesschau).

Ix-xerrejja jitilfu biss jekk il-limitu jkun baxx biżżejjed biex inaqqas l-importazzjonijiet reali. F’dak il-każ, inqas karozzi rivali jnaqqsu l-pressjoni fuq kull marka biex toffri roħs. Limitu li jkun taħt tbassir li qed jiżdied iżda ’l fuq mill-volumi tal-lum jista’ jħalli l-importazzjonijiet ikomplu jikbru, u l-esportaturi jew in-negozjanti jistgħu jġorru parti mill-ispiża permezz ta’ marġni ta’ profitt iżgħar. Sakemm ma jkunx hemm limitu, kull stima tal-prezz tkun biss raden.

Il-forma legali tista’ tiddetermina jekk dan l-arranġament idumx. Ir-regoli tad-WTO dwar is-salvagwardji, jiġifieri l-protezzjoni kummerċjali f’emerġenza, jipprojbixxu lill-gvernijiet milli jfittxu restrizzjonijiet volontarji fuq l-esportazzjoni: ftehimiet li fihom esportatur iwiegħed li jibgħat inqas (Ftehim tad-WTO dwar is-Salvagwardji). Impenn Ċiniż li “jrażżan” l-esportazzjonijiet jidher, mal-ewwel daqqa t’għajn, qrib dan it-tip ta’ restrizzjoni, u għalhekk l-istrument li tagħżel Brussell huwa importanti. Šefčovič għadu ma qalx liema wieħed beħsiebu juża (Politico).

Il-mexxejja tal-UE se jaraw il-parametri għall-ewwel darba fil-15 ta’ Ottubru (konferenza stampa tal-Kummissjoni). Iż-żewġ gvernijiet jikkonfermaw li ntlaħaq ftehim ta’ qbil, iżda t-termini tiegħu għadhom ma ġewx deċiżi. Ma ġiex ippubblikat limitu fuq l-esportazzjonijiet, u t-tnaqqis proġettat ta’ aktar min-nofs ma jistax jiġi vverifikat kontra tbassir li ħadd barra l-Kummissjoni ma ra. Wara li l-mexxejja jkunu eżaminaw il-pjan, Šefčovič għandu jagħti lill-pubbliku żewġ ċifri: it-tbassir mingħajr ftehim u l-limitu nnifsu.