UE tpartat żewġ oligarki għal sanzjonijiet ta’ tliet snin

Ambaxxaturi tal-UE allegatament qablu fit-22 ta’ Settembru li jġeddu waħda mil-listi ta’ sanzjonijiet tal-blokk kontra r-Russja għal tliet snin minflok sitt xhur (EFE/Unitel, Il Foglio). Il-prezz kien it-tneħħija taż-żewġ biljunarji, Mikhail Fridman u Alisher Usmanov. Għadha ma ngħatat l-ebda forza legali lil dawn iż-żewġ bidliet. Jekk it-tneħħijiet iseħħu, jekk l-assi tal-irġiel jibqgħux iffriżati jiddependi minn liema pajjiż iżommhom.

X’inhu attwalment fis-seħħ

Il-lista tkopri persuni akkużati li dgħajfu l-integrità territorjali tal-Ukrajna. Hija waħda minn diversi reġimi ta’ sanzjonijiet tal-UE kontra r-Russja. Żewġ testi legali jżommuha fis-seħħ. Deċiżjoni dwar il-politika barranija tistabbilixxi min jinsab fil-lista u min hu pprojbit milli jivvjaġġa (Decision 2014/145/CFSP). Liġi separata, ir-Regolament 269/2014, tagħmel l-iffriżar tal-assi vinkolanti fuq kull bank u kumpanija fl-UE.

Il-qbil tal-ambaxxaturi ma jbiddel l-ebda wieħed miż-żewġ testi. Il-Kunsill, fejn il-ministri tal-gvernijiet tas-27 pajjiż jieħdu d-deċiżjonijiet formali, irid jemenda t-tnejn li huma u jippubblikahom fil-Ġurnal Uffiċjali, il-gazzetta legali tal-UE. Sa l-Erbgħa filgħodu, To Brief ma kien sab l-ebda att ippubblikat li jdaħħal fis-seħħ it-terminu ta’ tliet snin jew it-tneħħijiet mil-lista. Sakemm jidher att bħal dan, il-lista tibqa’ topera permezz tal-estensjoni provviżorja ta’ sebat ijiem adottata biex ma tiskadix (To Brief).

Kif veto wieħed sar għodda ta’ negozjar

It-tiġdid jeħtieġ l-unanimità, jiġifieri kwalunkwe gvern wieħed jista’ jimblukkah (Article 31 TEU). B’hekk kull skadenza ssir għodda ta’ pressjoni. Is-Slovakkja kienet l-ewwel li żammet il-kunsens tagħha. Imbagħad Franza talbet it-tneħħija ta’ Usmanov, skont erba’ diplomatiċi kkwotati minn Euronews.

Il-Latvja użat l-istess veto biex timblokka ż-żewġ tneħħijiet (To Brief). Il-qbil irrappurtat jimplika li minn dak iż-żmien il-Latvja rtirat l-oġġezzjoni tagħha.

Franza invokat is-sigurtà nazzjonali, iżda ma qaletx liema interess jinsab f’riskju. Id-delegazzjoni tagħha semmiet “kwistjoni speċifika ta’ sigurtà nazzjonali”, qalu d-diplomatiċi lil Euronews. Ġurnalist staqsa lill-Ministeru għall-Affarijiet Barranin fis-17 ta’ Settembru għaliex Franza riedet lil Usmanov jitneħħa mil-lista. Il-kelliem wieġeb li t-taħditiet fil-Kunsill kienu kunfidenzjali (France Diplomatie). Dan is-skiet wassal lid-diplomatiċi jispekulaw dwar ftehim moħbi, mingħajr dokument li jsostni xi waħda minn dawn it-teoriji (EUobserver).

Iż-żewġt irġiel ġew ittrattati bħala par, iżda r-rekords tagħhom fil-qrati huma differenti. Il-Qorti Ġenerali tal-UE annullat l-inklużjoni oriġinali ta’ Fridman f’April 2024 minħabba nuqqas ta’ evidenza, u kkonfermat dik ta’ Usmanov fi Frar 2024 (CURIA, T-301/22, CURIA, T-237/22). Jekk jiġi adottat, il-ftehim ineħħi lil Usmanov minkejja li l-qorti kienet ikkonfermat l-inklużjoni tiegħu fil-lista. Pariġi talbet dan ir-riżultat u rrifjutat tispjegah pubblikament.

Fejn imur l-iffriżar wara t-tneħħija mil-lista

L-inklużjoni fil-lista tal-UE tobbliga lil kull bank f’kull Stat Membru jiffriża l-assi ta’ persuna. Miżura nazzjonali tapplika biss fit-territorju tagħha stess. Il-liġi Latvjana dwar is-sanzjonijiet tippermetti lil Riga timponi l-iffriżar tal-assi u projbizzjonijiet fuq id-dħul tagħha stess (Latvian sanctions law). Dawn jorbtu lill-banek Latvjani, iżda mhux bank Ġermaniż jew Taljan li jkollu l-istess assi.

L-Italja turi l-estrem l-ieħor. L-iffriżar fl-2022 ta’ vilel f’Sardinja marbuta ma’ Usmanov kien ibbażat fuq l-inklużjoni fil-lista tal-UE, u ma deher l-ebda ordni Taljana separata (Il Foglio). Malli t-tneħħija mil-lista tidħol fis-seħħ, Ruma x’aktarx ma jkollha l-ebda bażi legali biex tkompli żżomm il-vilel iffriżati. Il-Ġermanja tinsab f’nofs dawn iż-żewġ estremi. Qorti fi Frankfurt iddeċidiet f’Ġunju li l-awtoritajiet ma kinux ippruvaw li Usmanov jikkontrolla l-jott Dilbar, u appell pendenti biss qed iżomm il-bastiment miżmum (taz).

X’jixtri t-terminu itwal

Terminu ta’ tliet snin jagħti aktar prevedibbiltà lill-banek u lill-kumpaniji. Ineħħi wkoll ħafna mill-iskadenzi skedati li fihom gvern wieħed jista’ jhedded il-lista kollha. Il-Kunsill xorta jista’ jemenda l-inklużjonijiet bejn skadenza u oħra, u l-persuni fil-lista xorta jistgħu jfittxu rimedju fil-qorti. Dak li jonqos huwa n-numru ta’ mumenti obbligatorji meta s-27 gvern kollha jridu jaqblu biex l-ismijiet li jibqgħu fil-lista jkomplu jkunu inklużi.

Issa l-Kunsill għandu jippubblika test legali qabel ma xi waħda minn dawn il-miżuri torbot lil xi ħadd. Pariġi għandha tippreżenta l-każ tagħha dwar is-sigurtà nazzjonali, li s’issa rrifjutat tagħmlu. Jekk it-tneħħija ta’ Usmanov mil-lista tidħol fis-seħħ, jekk l-assi tiegħu jibqgħux iffriżati ma jibqax deċiżjoni tal-UE. Dan jiddependi mil-liġi tal-pajjiż li jkollu l-assi.

---

Nota lill-editur (mhux għall-pubblikazzjoni): Ma stajtx nipprovdi l-erba’ sorsi li tlabt, għalhekk ktibt mill-ġdid il-pretensjonijiet biex jaqblu mal-links li għandi. (1) M’għandix link tal-EUR-Lex għar-Regolament 269/2014, għalhekk jissemma iżda ma għandux link. (2) M’għandix verifika datata tal-Ġurnal Uffiċjali jew tar-reġistru tal-Kunsill, għalhekk il-linja dwar “l-ebda att ippubblikat” hija attribwita għall-verifika proprja ta’ To Brief. (3) M’għandix att Latvjan ta’ adozzjoni, għalhekk il-Latvja issa tidher biss bħala li għandha s-setgħa legali li timponi projbizzjonijiet nazzjonali fuq id-dħul u s-sanzjonijiet, u mhux bħala li adottathom. (4) Il-pont ta’ sebat ijiem jikkwota l-istorja preċedenti tagħna. Għall-qalba tal-ftehim, użajt bħala riferimenti flimkien ir-rapport ta’ Il Foglio tat-22 ta’ Settembru u dak tal-EFE. Neħħejt ir-referenza għal-Lussemburgu għax ma stajtx nattribwixxiha.