Il-kont tal-kumpaniji fi Franza: €10bn jew €20bn

Il-ministeru tal-Ekonomija Franċiż u l-akbar federazzjoni tal-impjegaturi fil-pajjiż ma jaqblux b’fattur ta’ tnejn dwar kemm se jħallsu l-kumpaniji skont il-baġit tal-2027. Fit-3 ta’ Ottubru, il-ministru tal-Ekonomija Roland Lescure qal li l-kontribuzzjoni tal-kumpaniji tammonta għal madwar €10 biljun, u sejjaħ mhux eżatta l-istima ta’ Medef ta’ kważi €20 biljun (Le Figaro). Ebda naħa ma ppubblikat liema miżuri qiegħda tgħodd jew ma’ xiex qed tqabbilhom, u għalhekk il-qarrejja ma jistgħux jiċċekkjaw jekk iż-żewġ totali jkejlu l-istess ħaġa.

Il-president ta’ Medef, Patrick Martin, isostni li l-baġit se jaggrava s-sitwazzjoni ekonomika ta’ Franza, iżda r-rappurtaġġ dwar il-pożizzjoni tiegħu ma fih ebda kalkolu dettaljat (Franceinfo). Aktar kmieni din il-ġimgħa, iċ-ċifra ta’ €20 biljun kienet qed tixtered bħala l-ispiża għan-negozji, waqt li s-Soċjalisti heddew li jwaqqfu l-baġit (To Brief). Issa nafu min qed jagħti ċ-ċifra, u l-gvern qed jikkontestaha.

Taxxa li ġġib dħul waqt li l-ispiża tagħha tonqos

Miżura fiskali tista’ tingħadd bi tliet modi. Tista’ tgħodd kemm iġġib dħul f’sena. Tista’ tqabbel dan mad-dħul tas-sena ta’ qabel, jew ma’ tbassir fejn il-gvern ma jbiddel xejn. L-għażla tista’ tagħmel l-istess miżura tidher bħala piż jew bħala tnaqqis fl-ispiża.

It-taxxa addizzjonali fuq il-profitti tal-kumpaniji turi dan. Din hija taxxa miżjuda ma’ dik fuq il-kumpaniji, li titħallas minn gruppi b’fatturat — jiġifieri, il-bejgħ totali qabel l-ispejjeż — ta’ mill-inqas €1.5 biljun (KPMG). Inbdiet bħala miżura temporanja. L-abbozz jestendiha għat-tielet sena, b’rati aktar baxxi: 15.7% minflok 20.6% għall-faxxa l-aktar baxxa u 31.4% minflok 41.2% għall-akbar gruppi (Deloitte Avocats).

Jekk tingħadd bħala dħul miġbur, it-taxxa addizzjonali ġġib €5 biljun fl-2027 (Le Figaro, Reuters permezz ta’ Boursorama). Le Figaro jqabbel din iċ-ċifra ma’ waħda preċedenti ta’ €7.3 biljun. Skont dak il-paragun, l-estensjoni tnaqqas l-ammont li jħallsu l-akbar gruppi fi Franza. Bercy, jiġifieri l-ministeru tal-Finanzi msemmi għad-distrett ta’ Pariġi fejn jinsab, xorta jgħodd din it-taxxa fit-total ta’ €10 biljun tiegħu.

Il-bidla fil-kontribuzzjonijiet fuq il-pagi tmur fid-direzzjoni opposta

It-tieni miżura ewlenija tmur fid-direzzjoni opposta. Min iħaddem fi Franza jħallas kontribuzzjonijiet soċjali — jiġifieri kontribuzzjonijiet għall-pensjonijiet, is-saħħa u l-assigurazzjoni tal-qgħad, minbarra l-pagi — u ħafna minnhom jieħdu tnaqqis minn dawn il-kontribuzzjonijiet. L-abbozz inaqqas dan it-tnaqqis billi, fil-kalkolu tal-eliġibbiltà, jgħodd parti akbar mill-paga ta’ kull impjegat. B’hekk l-istat jiffranka €3.7 biljun (Bourse Direct/AFP).

Għal min juża t-tnaqqis, l-ispiża għal kull ħaddiem tiżdied meta mqabbla mar-regoli tal-lum. Għalhekk, din toħloq spiża ġdida b’mod li t-taxxa addizzjonali ma tagħmilx. Total li jgħodd flimkien id-dħul minn taxxa li qed tonqos u l-iffrankar minn tnaqqis li qed jiċkien jgħaqqad żewġ tipi ta’ ċifri. Kull waħda tista’ tkun korretta skont il-kejl tagħha. Iżda mingħajr spjegazzjoni, ħadd ma jista’ jkun jaf kemm minn kull waħda miċ-ċifri ta’ €10 biljun jew €20 biljun jirrappreżenta flus ġodda li se joħorġu mill-kontijiet tal-kumpaniji fl-2027.

Iċ-ċifra ogħla ta’ Medef tista’ tkun ġejja mill-għadd tad-dħul gross minn kull miżura, inklużi dawk deċiżi qabel dan il-baġit. Din hija biss konġettura, u t-tqassim taċ-ċifri minn Medef biss jista’ jikkonfermaha jew jeskludiha. Il-mod kif il-gvern jippreżenta l-pakkett iħalli lok għal għażliet bħal dawn. L-«isforz» ewlieni ta’ €54 biljun jgħaqqad €43 biljun minn miżuri ġodda ma’ €11-il biljun minn miżuri deċiżi qabel, u jqabbel il-pjan ma’ tbassir li jassumi li l-politika tibqa’ l-istess, minflok ma’ kemm intefaq tassew fl-2026 (gvern Franċiż).

X’għandha tippreżenta kull naħa qabel il-vot

Il-kwistjoni għandha konsegwenzi prattiċi. Id-deputati jibdew jiddibattu l-baġit fil-plenarja fit-13 ta’ Ottubru (AEF). Il-Prim Ministru Sébastien Lecornu m’għandux maġġoranza soda, u l-mexxejja Soċjalisti jridu li aktar mill-piż jaqa’ fuq il-kontribwenti l-aktar sinjuri (Le Monde). Iż-żewġ gruppi se jargumentaw dwar kemm il-kumpaniji diġà jikkontribwixxu. Il-gvern jiddefendi l-pakkett bħala l-mod kif inaqqas id-defiċit — id-differenza annwali bejn in-nefqa u d-dħul — minn 5.4% għal 5.0% tal-PGD (gvern Franċiż).

Il-ministeru ta’ Lescure jinsab fl-aħjar pożizzjoni biex isolvi t-tilwima. Jista’ jippubblika tabella waħda li telenka kull miżura, is-sena li tapplika għaliha u l-kejl li qed titqabbel miegħu. Medef għandha tagħmel l-istess jekk trid li tittieħed bis-serjetà ċ-ċifra tagħha ta’ €20 biljun. Sa dakinhar, il-materjal ippubblikat ma jippermettix lil ħadd jiġġudika liema total hu l-eqreb tal-verità, jew jekk iż-żewġ ċifri jistgħux jitqabblu bejniethom.