Ir-rendiment ta’ 4.93% jagħfas il-baġit Franċiż

L-aġenzija tad-dejn ta’ Franza biegħet bond li jimmatura f’Novembru 2036 b’rendiment ta’ 4.93% fl-1 ta’ Ottubru, meta l-istess bond kien inħareġ b’rendiment ta’ 4.23% fit-3 ta’ Settembru (Boursorama/Reuters). L-investituri għamlu offerti għal ammont ferm akbar minn dak li kien qed jiġi offrut (ABC Bourse). Franza għadha ssib min jisilfilha l-flus, iżda kull self ġdid issa jiswa aktar.

Din iż-żieda fl-ispiża tinkwieta lil Emmanuel Moulin, il-gvernatur tal-Banque de France. Fil-5 ta’ Ottubru qal lill-Financial Times li Franza kienet qed tirriskja li titgħallaq bil-mod il-mod minħabba ż-żieda fir-rati tal-imgħax jekk ma tirranġax il-finanzi pubbliċi tagħha. Huwa ppropona baġit li jnaqqas in-nefqa u jnaqqas id-defiċit (Financial Times).

Għaliex jieħu s-snin biex jinħass l-effett ta’ rendiment ogħla

Ir-rendiment huwa l-qligħ li jagħmel investitur meta jixtri bond bil-prezz tal-lum. Il-bonds Franċiżi jħallsu kupun annwali fiss, għalhekk meta l-investituri jħallsu inqas għal bond, l-istess kupuni jagħtuhom rendiment ogħla. Il-pagamenti ta’ Franza fuq bonds li jkunu diġà nħarġu ma jinbidlux.

L-ispiża ogħla tidħol meta jsir rifinanzjament. Meta jimmatura bond antik u orħos, Franza tħallas id-dejn lura billi tbigħ bond ġdid bir-rati tal-lum. Il-baġit għall-2027 jelenka €189.2 biljun f’dejn tal-Istat fuq terminu medju u twil li jsir dovut is-sena d-dieħla (Assemblée nationale). Peress li l-bonds Franċiżi jdumu snin sħaħ, kull sena jiġi sostitwit biss parti mid-dejn.

Rapport tas-Senat juri kemm din iż-żieda fl-ispiża sseħħ bil-mod. Ir-rapport jassumi li r-rati jogħlew b’punt perċentwali wieħed u jibqgħu hemm. Fl-ewwel sena, tiswa aktar biss il-parti tad-dejn li tkun qed tiġi sostitwita, u dan iżid madwar €3.2 biljun mal-kont tal-imgħax tal-Istat. Hekk kif jiġu rifinanzjati aktar bonds qodma, l-ispiża addizzjonali titla’ għal €33.5 biljun wara disa’ snin (French Senate). Dan huwa xenarju, mhux tbassir.

Min jiġbor u min iħallas

It-tbassir tal-gvern stess ikopri firxa usa’. Jinkludi d-dejn pubbliku kollu, inkluż dak tas-sigurtà soċjali u tal-awtoritajiet lokali, u jistma li l-imgħax fuqu se jkun ta’ €79.2 biljun fl-2026, u jitla’ għal €91.2 biljun fl-2027 (French government). L-awtorità indipendenti li tissorvelja l-finanzi pubbliċi tasal għal ċifra simili għall-2027 (Haut Conseil des finances publiques). Din il-projezzjoni tirrifletti r-rifinanzjament tad-dejn kollu, mhux ir-riżultat ta’ xi irkant wieħed.

Skont rapporti, il-baġit kien jassumi rendiment medju ta’ madwar 4.3% fuq bonds għal għaxar snin matul l-2027, filwaqt li l-kwotazzjonijiet għal dawn il-bonds fil-bidu ta’ Ottubru kienu qrib il-5% (Euronews). L-ewwel ċifra hija medja annwali, filwaqt li t-tieni tirrifletti l-prezz f’jiem partikolari. Jekk il-kwotazzjonijiet jibqgħu daqshekk għoljin, l-assunzjoni tidher ottimista.

Min jixtri bonds Franċiżi ġodda jagħmel qligħ, għax jissakkar f’rendiment ogħla għal snin sħaħ. L-investituri li diġà għandhom bonds Franċiżi raw il-valur tagħhom fis-suq jonqos. Jekk iżommuhom sal-maturità u Franza tħallas kif wiegħdet, qatt ma jirrealizzaw dak it-telf.

L-aġġustament jaqa’ fuq il-kontribwenti u fuq id-dħul fis-settur pubbliku. Il-baġit tal-Prim Ministru Sébastien Lecornu għandu l-għan li jnaqqas id-defiċit, jiġifieri d-differenza bejn in-nefqa u d-dħul, minn 5.4% tal-produzzjoni fl-2026 għal 5.0% fl-2027 (BFMTV). Iffriżar tal-pagi u tal-pensjonijiet għall-ħaddiema fis-settur pubbliku u għall-pensjonanti, flimkien ma’ bidliet possibbli fit-taxxi, se jġorru parti kbira mill-aġġustament (Public Sénat). Il-partiti diġà qed jitqabdu dwar kif se jitqassam il-piż (To Brief).

Għaliex l-investituri jitolbu aktar mingħand Franza

Ir-rati qed jogħlew madwar l-Ewropa, iżda Franza tħallas aktar mill-biċċa l-kbira tal-pajjiżi. Fil-5 ta’ Ottubru, ir-rendiment fuq il-bonds Franċiżi għal għaxar snin kien madwar 136 punt bażi (1.36 punt perċentwali) ogħla minn dak fuq il-bonds Ġermaniżi (dpa-AFX). Fid-distakk bejn ir-rendiment tal-bonds Spanjoli u dak tal-bonds Ġermaniżi kien hemm 63 punt bażi fl-1 ta’ Ottubru (CaixaBank Research). Id-dati huma differenti, għalhekk il-paragun jindika primjum speċifiku għal Franza mingħajr ma jkejlu eżatt.

Moulin qal li dan ma kienx iż-żmien biex wieħed jitkellem dwar għajnuna mill-Bank Ċentrali Ewropew. Reuters waslet għal konklużjoni simili u qieset li x-xiri ta’ bonds mill-BĊE — jiġifieri li l-bank ċentrali jixtri d-dejn Franċiż biex inaqqas l-ispiża tas-self — ma tantx huwa probabbli waqt li l-pressjoni ġejja mill-problemi tal-baġit ta’ Franza stess (Reuters).

Anki jekk il-baġit jgħaddi mingħajr tibdil, id-dejn xorta jitla’ għal madwar 121.7% tal-produzzjoni fl-2027 (Assemblée nationale). Il-leġiżlaturi Franċiżi ma jistgħux jiddeċiedu r-rati tas-suq, iżda baġit kredibbli huwa l-istrument ewlieni tagħhom biex jinfluwenzaw kemm jitolbu l-investituri. Dan ix-xahar Franza sabet min jixtri l-bonds tagħha. Jekk ir-rendimenti jibqgħu qrib il-livelli attwali, ir-rifinanzjament ta’ kull sena se jkabbar il-kont tal-imgħax. Dan iseħħ bil-mod biżżejjed biex ma jiġbedx l-attenzjoni tal-aħbarijiet, iżda b’mod kontinwu biżżejjed biex inaqqas nefqiet oħra.