Il-primjum tal-bonds Franċiżi fl-ogħla livell mill-2012

Ir-rendiment tal-bond tal-gvern Spanjol għal għaxar snin (ir-redditu annwali li l-investituri jitolbu biex jisilfu lil Spanja għal għaxar snin) qabeż l-4% fl-14 ta’ Settembru, iżda dan ma kienx limitu ġdid. Ir-rendimenti Spanjoli kienu diġà qabżu dak il-livell f’Ottubru 2023. It-titlu li jista’ jiġi sostnut huwa li laħqu l-ogħla livell minn Diċembru 2013 (Europa Press). Aktar importanti minn hekk, Spanja ma kinitx waħedha. Il-Ġermanja, Franza u l-Italja kollha laħqu l-ogħla livelli tagħhom f’diversi snin matul l-istess ġimgħa (El Mundo). Din kienet rivalutazzjoni mifruxa madwar l-Ewropa, u laqtet lil Franza aktar minn kull pajjiż ieħor.

Għaliex kollox ċaqlaq fl-istess ħin

Żewġ fatturi ħabtu flimkien. Il-prezzijiet taż-żejt żdiedu drastikament, bil-Brent qrib il-$108 kull barmil fost l-eskalazzjoni fil-Lvant Nofsani (SIC Notícias). Dan għadda direttament għall-inflazzjoni: f’Awwissu, l-inflazzjoni ġenerali fiż-żona tal-euro telgħet minn 2.9% għal 3.3%, kważi għalkollox minħabba li l-prezzijiet tal-enerġija żdiedu b’14.3% fuq sena. L-inflazzjoni sottostanti, li teskludi l-enerġija u l-ikel, fil-fatt naqset bi ftit għal 2.4% (BĊE). Kienet l-enerġija, u mhux nefqa domestika eċċessiva, li kkawżat il-biċċa l-kbira tal-aċċellerazzjoni ta’ Awwissu.

Imbagħad aġixxa l-BĊE (il-Bank Ċentrali Ewropew, li jistabbilixxi r-rati tal-imgħax għall-20 pajjiż li jużaw l-euro). Fl-10 ta’ Settembru, il-Kunsill Governattiv tiegħu għolla r-rati b’0.25 punt perċentwali, u żied ir-rata tad-depożitu (ir-rata li l-banek jaqilgħu fuq depożiti mil-lum għal għada mal-BĊE, li sservi ta’ punt ta’ riferiment għall-ispejjeż l-oħra kollha tas-self) għal 2.50% (BĊE, Bundesbank). Il-President Christine Lagarde sostniet li jkun aktar ta’ ħsara jekk l-ispejjeż tal-enerġija jitħallew jinfirxu għall-pagi u għall-prezzijiet tas-servizzi milli kieku tittieħed azzjoni minn kmieni. Is-swieq kienu stennew iż-żieda nnifisha; ir-rendiment Ġermaniż għal sentejn bilkemm ċaqlaq (Reuters permezz ta’ MarketScreener). Iżda l-prospett ta’ aktar żidiet għolla l-ispejjeż tas-self fit-tul għall-gvernijiet ewlenin kollha taż-żona tal-euro.

L-istess bejgħ ta’ bonds, livelli differenti ta’ pressjoni

Bejn id-9 u l-14 ta’ Settembru, ir-rendiment ta’ referenza tal-Ġermanja żdied b’madwar 15-il punt bażi (mija ta’ punt perċentwali) għal madwar 3.54%. Dak ta’ Spanja żdied b’madwar 19-il punt bażi għal 4.02% (Europa Press, QuiFinanza). Id-differenza (il-qasma bejn dak li jħallsu Spanja u l-Ġermanja biex jissellfu) żdiedet biss b’madwar 4 punti bażi, għal bejn wieħed u ieħor 48 punt bażi. Iż-żieda fil-Ġermanja spjegat il-biċċa l-kbira taċ-ċaqliq parallel fi Spanja.

Franza rrakkontat storja differenti. Ir-rendiment tagħha resaq lejn l-4.5%, filwaqt li d-differenza bejn Franza u l-Ġermanja laħqet madwar 96 punt bażi, l-akbar waħda mill-2012 (AFP permezz ta’ Zonebourse). Kif irrappurtajna l-ġimgħa li għaddiet, dik id-differenza saret kejl f’ħin reali tal-kredibbiltà tal-finanzi pubbliċi Franċiżi (To Brief).

It-twessigħ huwa konsistenti mat-tħassib fiskali. Il-Kummissjoni Ewropea tbassar li Franza se jkollha defiċit ta’ 5.1% tal-PDG fl-2026, b’dejn ta’ aktar minn 120% (Il-Kummissjoni Ewropea). Għall-kuntrarju, Spanja tistenna tkabbir qrib it-2.4% u defiċit qrib it-3% (Il-Kummissjoni Ewropea). Franza qed tissellef ħafna filwaqt li t-tkabbir għadu dgħajjef; l-investituri qed idaħħlu dan fil-prezzijiet tagħhom.

Min iġorr l-ispiża

Il-gvernijiet ma jibdewx minnufih iħallsu 4% fuq id-dejn kollu tagħhom. Il-bonds eżistenti b’rata fissa jżommu l-kundizzjonijiet oriġinali tagħhom. Rati ogħla tas-suq jidħlu fil-baġits biss meta jimmaturaw il-bonds qodma u t-teżori joħorġu oħrajn ġodda bil-prezzijiet tal-lum. L-Uffiċċju Parlamentari tal-Baġit tal-Italja jistenna li l-ispejjeż tal-imgħax jiżdiedu minn madwar 4.1% tal-PDG fl-2026 għal 4.5% sal-2029 (UPB). Iż-żieda hija gradwali, iżda għal pajjiż bħal Franza, fejn is-self il-ġdid huwa kbir meta mqabbel mal-PDG, l-ispiża akkumulata hija reali.

Il-projezzjonijiet tal-BĊE stess għadhom juru li l-inflazzjoni se terġa’ lura għal 2.1% sal-2028 (BĊE). Jekk dan iseħħ, iż-żieda fir-rati ta’ Settembru kienet assigurazzjoni kontra sitwazzjoni li fiha l-pagi u l-prezzijiet jimbuttaw lil xulxin ’il fuq. Jekk iż-żejt jibqa’ għali u l-inflazzjoni fis-servizzi tiżdied, aktar żidiet jagħmlu s-self u r-rifinanzjament aktar għaljin għall-pajjiżi li l-inqas jifilħu jġorru l-kont. Iċ-ċifra sħiħa ta’ Spanja ġibdet l-attenzjoni l-ġimgħa li għaddiet. Iż-żieda fil-primjum ta’ Franza fuq il-Ġermanja tat twissija aktar ċara.