Il-ħelsien għall-pensjonanti għandu prezz

Pensjonanti Franċiżi li jirċievu aktar minn madwar €1,260 fix-xahar jaraw il-pensjonijiet tagħhom jiżdiedu b’inqas mir-rata tal-prezzijiet is-sena d-dieħla skont l-abbozz tal-baġit tal-2027, u b’hekk l-Istat jiffranka sa madwar €4.1 biljun (Reuters, Franceinfo). Nhar il-Ħadd, Laurent Wauquiez, li jmexxi lid-deputati taċ-ċentru-lemin ta’ Les Républicains (LR), qal li ma kienx hemm bżonn “nieħdu mingħand il-pensjonanti” u ppropona tnaqqis alternattiv fl-infiq ta’ €20 biljun (BFMTV). Jekk il-pensjonanti ma jħallsux il-kont, dan ma jisparixxix. Jaqa’ fuq ħaddieħor, u LR għadha ma wrietx fuq min.

Il-gvern tal-Prim Ministru Sébastien Lecornu ppreżenta żewġ abbozzi ta’ liġi fl-1 ta’ Ottubru, wieħed għall-Istat u ieħor għas-sigurtà soċjali, u s’issa l-ebda wieħed għadu ma sar liġi (Gvern Franċiż). Il-Ministeru tal-Finanzi jqis li l-miżuri l-ġodda jammontaw għal €43 biljun (Ministeru tal-Finanzi). Dan l-iffrankar jitkejjel meta mqabbel ma’ tbassir ta’ kemm kien jiswa l-2027 kieku ma nbidel xejn, għalhekk l-infiq fil-fatt ma jonqosx b’dak l-ammont.

Il-gvern ibassar li d-defiċit — id-differenza annwali bejn l-infiq u d-dħul — se jonqos minn 5.4% għal 5.0% tal-prodott domestiku gross (PDG), jiġifieri l-valur totali tal-produzzjoni tal-ekonomija (Gvern Franċiż). Il-korp indipendenti Franċiż ta’ sorveljanza fiskali qal li t-tbassir ta’ tkabbir ta’ 1% li fuqu jistrieħ dan it-tbassir huwa ottimist (Euronews).

Min iħallas għall-miżuri li jolqtu lill-pensjonanti

Il-pensjonijiet huma l-akbar iffrankar fl-abbozz li għalih ingħata stima ċara: madwar €5.5 biljun (Franceinfo). Il-biċċa l-kbira minnu tiġi mill-fatt li l-pensjonijiet jiżdiedu aktar bil-mod mill-prezzijiet. Ħadd mhu se jara l-pensjoni tiegħu tonqos, iżda l-istess ammont ta’ kull xahar se jixtri ftit inqas.

Għadu mhux deċiż kemm se tkun din iż-żieda. Il-Ministru għall-Ekonomija Roland Lescure qal li l-miżura dwar il-pensjonijiet tista’ tiġi nnegozjata fil-Parlament (TF1). Għalhekk, l-iffrankar huwa mira, mhux ammont stabbilit.

Il-kumplament jiġi minn bidla fit-taxxa. Bħalissa, il-pensjonanti jistgħu jnaqqsu 10% mill-pensjoni tagħhom qabel ma tiġi kkalkulata t-taxxa fuq id-dħul, sa limitu ta’ €4,439 għal kull unità domestika. L-abbozz jipproponi li dan il-limitu jitniżżel għal €3,000 (Franceinfo). Iħallsu aktar dawk l-unitajiet domestiċi biss li diġà jilħqu l-limitu, għax parti akbar mill-pensjoni tagħhom titqies bħala dħul taxxabbli.

L-abbozz diġà nbidel darba. Il-Ministru għall-Edukazzjoni Édouard Geffray neħħa l-miżati ta’ reġistrazzjoni ppjanati għal xi korsijiet vokazzjonali u preparatorji wara taħditiet mal-unions (Franceinfo).

X’kien jaqta’ LR minflok

Il-pjan ta’ €20 biljun ta’ Wauquiez jinkludi €3 biljun mit-tnaqqis ta’ 50,000 impjieg fis-servizz pubbliku u €7 biljun mill-benefiċċji soċjali. Fost dawn tal-aħħar hemm limitu ta’ sentejn fuq l-RSA, l-għajnuna minima għal nies meqjusa kapaċi jaħdmu (Capital). Inqas impjiegi jistgħu jfissru inqas reklutaġġ jew servizzi mnaqqsa, minflok sensji. Il-limitu taż-żmien għall-RSA jolqot lil dawk li ma jkunux sabu xogħol fi żmien sentejn.

Dawn iċ-ċifri kollha huma stimi ta’ LR stess. Sakemm il-Ministeru tal-Finanzi jew il-korp ta’ sorveljanza fiskali ma jagħtihomx prezz, jiddeskrivu ffrankar maħsub, mhux iffrankar li diġà sar.

Hemm problema oħra. Wauquiez irid ukoll iħassar iż-żidiet fit-taxxi proposti fl-abbozz (La Tribune). Dawn iż-żidiet jammontaw għal parti kbira mill-madwar €18-il biljun fi dħul ġdid li l-pjan jistrieħ fuqu (Euronews). Kull ewro mit-tnaqqis ta’ LR li jintuża biex jikkumpensa għal dak id-dħul iħalli d-defiċit fil-livell li diġà bassar il-gvern. L-iffrankar li jibqa’ biss jista’ jħallas għas-serħan mill-miżuri li jolqtu lill-pensjonanti.

Il-kumpaniji għaddejjin minn tilwima separata dwar kemm iħallsu, li eżaminajna s-Sibt (To Brief).

Li tibqa’ fil-gvern mhux l-istess bħal li tgħaddi baġit

Wauquiez qal li LR ma kinitx se tilgħab “il-logħba ż-żgħira tal-mozzjoni ta’ sfiduċja”, jiġifieri mhux se tipprova twaqqa’ lill-gvern minħabba l-baġit (BFMTV). B’hekk Lecornu jibqa’ fil-kariga, iżda ma jfissirx li għandu l-voti biex jgħaddi l-abbozzi tiegħu.

Il-mira tad-defiċit qed tiġi segwita wkoll fi Brussell. Franza ilha taħt sorveljanza formali tal-UE minn Lulju tal-2024, meta l-Kunsill tal-UE fetaħ proċedura kontra pajjiżi b’defiċit li jaqbeż it-3% tal-PDG (Kunsill tal-UE). Kull serħan li l-Parlament jagħti lill-pensjonanti jrid jitħallas minn xi mkien ieħor, inkella t-tbassir ta’ 5% ma jintlaħaqx.

Id-deputati jibdew jiddibattu l-baġit fl-Assemblea fit-13 ta’ Ottubru (AEF). LR semmiet lil dawk li trid iġġiegħel iħallsu minflok il-pensjonanti, iżda għadha ma wrietx li dan it-tnaqqis ikun biżżejjed biex ikopri s-serħan għall-pensjonanti ladarba jiġi kkumpensat id-dħul mit-taxxi li jitneħħew. Il-Parlament għadu jista’ jibdel l-abbozz. Kull bidla li jagħmel biex jipproteġi lill-pensjonanti se jkollha bżonn sors ieħor ta’ finanzjament fil-baġit, bi stima ċara tal-ispiża.