Franza ġabret €12-il biljun b’rendimenti ogħla

L-aġenzija tad-dejn ta’ Franza biegħet il-bonds kollha fit-tul, li jiswew €11.999 biljun, li offriet fl-1 ta’ Ottubru, u rċeviet offerti li kienu jiswew €27.487 biljun (ABC Bourse, tabella tal-irkant ta’ Reuters). L-investituri għadhom iridu d-dejn Franċiż, iżda qed jitolbu aktar għalih. Għal bond li jimmatura f’Novembru 2036, ix-xerrejja talbu rendiment ta’ 4.93%, ’il fuq mill-4.23% meta l-istess bond inbiegħ fit-3 ta’ Settembru (tabella tal-irkant ta’ Reuters).

Ir-rendiment ta’ bond huwa d-dħul annwali li xerrej jissakkar għalih bil-prezz li jħallas. Il-kupun, jiġifieri l-imgħax fiss li Franza twiegħed li tħallas kull sena, ma nbidilx. L-investituri sempliċement ħallsu inqas għal kull bond, u b’hekk żdied ir-rendiment tagħhom u żdied ukoll il-prezz li Franza tħallas għall-flus li ssellfet.

Il-Ministru għall-Finanzi Roland Lescure ippreżenta l-bejgħ bħala prova li l-investituri għadhom jafdaw lil Franza. Strateġista ta’ Natixis Investment Managers qal lil Le Monde li offerti li jiswew aktar mid-doppju tal-ammont offrut jinsabu lejn in-naħa baxxa tal-firxa normali (Le Monde). Il-bejgħ juri ħaġa aktar limitata mill-fiduċja: Franza sabet xerrejja dakinhar filgħodu, bi prezz ogħla.

Għaliex kibret id-differenza mar-rendiment tal-Ġermanja

L-istess pressjoni dehret fis-suq fejn jinbiegħu bonds li jkunu diġà nħarġu. Hemmhekk, ir-rendiment tal-bonds Franċiżi fuq għaxar snin resaq lejn il-5% fl-1 ta’ Ottubru (La Tribune). L-għada, id-differenza bejn kemm Franza u l-Ġermanja jħallsu biex jissellfu għal għaxar snin qabżet il-150 punt bażi (1.5 punt perċentwali), l-ogħla livell mill-aħħar tal-2011 (Reuters).

Parti minn din il-bidla kienet dovuta għall-Ġermanja. Il-prezzijiet tal-bonds Ġermaniżi għolew kontra x-xejra hekk kif l-investituri fittxew post sigur fejn ipoġġu flushom (dpa-AFX), u meta l-prezzijiet jogħlew, ir-rendimenti tal-Ġermanja jonqsu. Għaldaqstant, id-differenza akbar tirrifletti kemm id-domanda għall-Ġermanja kif ukoll it-tħassib dwar Franza. F’kopertura preċedenti spjegajna kif il-bejgħ mifrux infirex mis-suq għal swieq oħra (To Brief).

Kif ir-rata ogħla taffettwa l-baġit

Il-biċċa l-kbira tad-dejn Franċiż iħallas kupuni fissi, u għalhekk rendimenti ogħla ma jbiddlux il-bonds li jkunu diġà nbiegħu. Kull bond ġdid jinbiegħ bil-prezz tal-irkant ta’ dakinhar. L-ispiża totali tikber hekk kif jimmaturaw bonds qodma u jinbidlu b’oħrajn bir-rati tal-lum. Madwar €197.4 biljun se jkunu dovuti fl-2027 (AFT).

Għalhekk żieda persistenti fir-rati tiswa aktar ma jgħaddi kull sena. Analiżi tas-Senat Franċiż dwar żieda bħal din sabet li l-ispiża żejda tal-imgħax tikber minn sena għal oħra hekk kif aktar dejn ikollu jiġi ffinanzjat mill-ġdid (Senat Franċiż). Iċ-ċifri tagħha jiddependu mid-daqs taż-żieda li kienet assumiet, u għalhekk mhumiex tbassir tal-bidla ta’ din il-ġimgħa.

Il-kont diġà huwa kbir qabel kull żieda oħra. Il-gvern ibassar li l-ispiża tal-imgħax titla’ minn €79.2 biljun fl-2026 għal €91.2 biljun fl-2027 (gvern Franċiż). Dan it-tbassir huwa bbażat fuq l-assunzjonijiet tal-gvern stess. L-irkant ta’ din il-ġimgħa ma kkawżahx.

Ix-xerrejja tal-bonds il-ġodda huma r-rebbieħa ċari: se jiġbru r-rendiment ogħla għal snin sħaħ, sakemm Franza tibqa’ tħallas. Il-kont jaqa’ fuq il-baġit. Il-Prim Ministru Sébastien Lecornu għandu l-għan li jnaqqas id-defiċit — id-differenza annwali bejn in-nefqa u d-dħul — minn 5.4% tal-PGD għal 5.0% fl-2027, filwaqt li d-dejn xorta jitla’ għal madwar 121.7% (dokumentazzjoni tal-baġit).

Ħaddiema fis-settur pubbliku u l-biċċa l-kbira tal-pensjonanti jġorru parti minn dan l-isforz permezz tal-iffriżar tal-pagi u tal-pensjonijiet, flimkien ma’ taxxi ġodda (Reuters). L-istituzzjoni indipendenti Franċiża li tissorvelja l-finanzi pubbliċi qalet li t-tbassir tal-gvern għal tkabbir ta’ madwar 1.0% huwa ottimist, u ddeskriviet il-mira tad-defiċit bħala l-minimu (Le Monde). Defiċit akbar ifisser li jkollhom jinbiegħu aktar bonds bil-prezz il-ġdid.

Franza ma għandhiex diffikultà ssib min isellifha. Jekk ir-rendimenti jibqgħu qrib il-livell ta’ din il-ġimgħa, kull finanzjament mill-ġdid jissakkar rata ogħla għal snin sħaħ, u l-kont tal-imgħax jikber ma’ kull bond li jimmatura. Kemm se jikber jiddependi minn fejn ikunu r-rati meta jsiru dovuti dawk il-€197.4 biljun. Il-gvern ta’ Lecornu, u l-parlament maqsum li jrid japprova l-baġit tiegħu, imbagħad ikollhom jagħżlu kif iħallsu għalih: iffriżar aktar strett, aktar taxxi jew aktar self bil-prezz ogħla.