Franza tistabbilixxi prezz ta’ €0.28 għad-diżil ta’ riżerva

Mill-28 ta’ Ottubru, SAGESS, l-aġenzija li żżomm ir-riżervi strateġiċi tal-fjuwil ta’ Franza, se tbigħ id-diżil lid-distributuri għal madwar €0.28 kull litru, bejn wieħed u ieħor daqs kemm ħallsitu, meta mqabbel ma’ prezz tas-suq li l-gvern jistma li hu qrib €1.10 (Ministeru, Gvern). L-Aġenzija Internazzjonali tal-Enerġija (IEA, li permezz tagħha 32 pajjiż jikkoordinaw ir-rispons tagħhom għall-emerġenzi taż-żejt) qablet fil-15 ta’ Ottubru li tħaffef il-bqija tar-rilaxx ta’ emerġenza, iżda ma stabbilietx skadenza għad-diżil (IEA). Deċiżjoni tal-IEA ma twassalx għall-ħruġ ta’ fjuwil qabel ma jaġixxi gvern nazzjonali, għalhekk is-sewwieqa Franċiżi jistgħu jaraw id-diżil jorħos ix-xahar id-dieħel, filwaqt li l-biċċa l-kbira tar-rilaxx għad m’għandhiex skeda ppubblikata.

Għaliex skont kbir iwassal għal tnaqqis żgħir

Il-gvern Franċiż jistenna li l-prezzijiet fil-pompi jonqsu bi 12–18-il ċenteżmu kull litru mill-1 ta’ Novembru (Gvern). Dan it-tnaqqis hu ferm iżgħar mid-differenza bejn €0.28 u €1.10, u d-disinn tal-iskema jispjega għaliex. L-10 miljun barmil se jinħarġu matul Novembru, Diċembru u Jannar, u jinqasmu bejn id-distributuri skont is-sehem tagħhom mis-suq fl-2025 (Ministeru).

Għalhekk kull distributur iħallat il-fjuwil irħis mir-riżervi mad-diżil li jibqa’ jixtri bil-prezz sħiħ. L-ispiża medja tiegħu tonqos ferm inqas mill-iskont imħabbar. Din hija l-interpretazzjoni tagħna tal-mekkaniżmu. Il-gvern ma ppubblikax il-kalkolu tiegħu.

Għadu mhux magħruf min se jżomm id-differenza. Id-distributuri jirċievu l-fjuwil irħis l-ewwel. Il-kumpaniji tat-trasport bit-trakkijiet, il-bdiewa u utenti kbar oħra jibbenefikaw biss jekk il-prezzijiet tal-bejgħ mill-ġdid u l-kuntratti tal-provvista tagħhom jirriflettu dan. L-iskema tkopri wkoll id-diżil għal użu barra mit-toroq fl-agrikoltura, fis-sajd u fil-kostruzzjoni, kif ukoll iż-żejt għat-tisħin (Franceinfo). TotalEnergies, l-akbar bejjiegħ bl-imnut tal-fjuwil fil-pajjiż, tistenna tnaqqis ta’ 8–12-il ċenteżmu, inqas mill-firxa mistennija mill-gvern (DNA). Xi stazzjonijiet jistgħu ma jurux tnaqqis qabel madwar l-10 ta’ Novembru, u aktar minn 300 stazzjon f’żoni rurali se jingħataw għajnuna biex ikollhom biżżejjed likwidità ħalli jbaxxu l-prezzijiet qabel jasal għandhom il-fjuwil irħas (TF1 Info).

X’qablet fil-fatt l-IEA

F’Marzu, wara li l-gwerra fixklet it-trasport marittimu mill-Istrett ta’ Hormuz, il-membri tal-IEA wiegħdu li jqiegħdu għad-dispożizzjoni 400 miljun barmil. Din kienet ċifra ewlenija, li l-aġenzija mbagħad qasmet bejn il-pajjiżi (IEA, IEA). It-totali ppubblikati aktar tard huma approssimattivi wkoll. Fil-15 ta’ Ottubru, il-bord qal li kienu nħarġu madwar 330 miljun barmil, u qabel li jlesti r-rilaxx tal-bqija, madwar 100 miljun barmil, inklużi aktar minn 20 miljun barmil diżil, “mill-aktar fis possibbli” (IEA).

Dawn iċ-ċifri approssimattivi jammontaw għal aktar minn 400 miljun, parzjalment għax xi pajjiżi ħarġu aktar milli kienu wiegħdu. Il-bord ma stabbilixxiex total finali (Reuters). It-talba biex ir-rilaxx jitħaffef ġiet mill-G7, il-grupp tas-seba’ ekonomiji avvanzati ewlenin. Fit-2 ta’ Ottubru, il-mexxejja tiegħu talbu li jinħarġu minn qabel 100 miljun barmil fuq perjodu ta’ erba’ xhur, bid-diżil l-ewwel (G7).

Id-diżil jiġi l-ewwel għax hu l-fjuwil li qed jonqos. F’Settembru, il-kunsinni ta’ prodotti raffinati mil-Lvant Nofsani niżlu għal madwar 1.9 miljun barmil kuljum, minn 4.7 miljun qabel il-gwerra (IEA). Id-diżil maħżun ikun diġà ġie raffinat, u għalhekk jista’ jasal għand ix-xerrejja kważi minnufih. L-attakki fuq vapuri qrib l-istrett din il-ġimgħa komplew inaqqsu l-provvista (To Brief).

Il-Ġermanja żżid il-volumi, il-Pajjiżi l-Baxxi jżommu lura

Kull gvern irid jawtorizza l-ħruġ mir-riżervi tiegħu. L-aġenzija tal-ħażniet tiegħu mbagħad jew tbigħ il-fjuwil, jew tnaqqas il-livell ta’ riżervi li l-kumpaniji huma obbligati jżommu (ZDFheute). Id-dikjarazzjoni tal-IEA ma tagħti ebda kwantità jew data għall-Ġermanja (IEA). L-aġenzija Ġermaniża, l-EBV, tbigħ ir-riżervi li jinħarġu bil-prezzijiet tas-suq (ZDFheute). Barmil żejjed jista’ jtaffi n-nuqqas, iżda x-xerrejja Ġermaniżi ma jiksbux skont bħal dak fi Franza.

Sal-bidu ta’ Ottubru, il-Pajjiżi l-Baxxi kienu ħarġu kważi 4.7 miljun mill-5.4 miljun barmil li kienu wiegħdu. Qegħdin jirreżistu talba għal ħruġ addizzjonali ta’ diżil, u jargumentaw li hu diffiċli timla mill-ġdid ir-riżervi vojta (NU.nl). Kull membru jrid jibbilanċja dawn iż-żewġ ħtiġijiet. Fis-7 ta’ Ottubru, il-membri xorta kellhom madwar 1.1 biljun barmil f’riżervi pubbliċi ta’ emerġenza, inklużi aktar minn 200 miljun barmil diżil (IEA). Madankollu, l-aġenzija ma tistenniex li n-nuqqas dinji ta’ gassojl (diżil u żejt għat-tisħin) jiġi paċut qabel it-tieni nofs tal-2027 (IEA).

Franza semmiet data, prezz u lista ta’ xerrejja għad-diżil mir-riżervi tagħha. Is-sewwieqa tagħha mistennija jgawdu minn parti mill-iskont, skont kemm jgħaddu d-distributuri ladarba l-fjuwil irħis jinfirex fuq tliet xhur ta’ bejgħ. Fil-Ġermanja u fil-Pajjiżi l-Baxxi, kif ukoll fid-dikjarazzjoni tal-IEA stess, ir-rilaxx iżid il-volumi mingħajr skeda ta’ kunsinna komparabbli. Dan jipprovdi provvista għal xhur. Ma jerġax jiftaħ ir-rotta marittima li kienet twassal id-diżil tal-Golf lejn l-Ewropa.