Jintlaqat tanker fi Hormuz hekk kif jogħlew l-ispejjeż

Il-kaptan ta’ tankier irrapporta li projettil mhux magħruf laqat il-bastiment ġewwa l-Istrett ta’ Hormuz u għamel ħsara fil-kamra tal-magni, fejn jinsab il-makkinarju li jimbotta u jipprovdi l-enerġija lill-bastiment. Ir-rapport ġie ppubblikat fl-4 ta’ Ottubru minn UK Maritime Trade Operations, is-servizz Brittaniku li jgħaddi rapporti dwar theddid lill-bastimenti merkantili (Twissija 150-26 tal-UKMTO). Din id-daqqa żżid ir-riskju fuq rotta fejn it-traffiku kien diġà waqa’ sew u l-assigurazzjoni kienet diġà għalja. S’issa, xejn ma juri li l-merkanzija ta’ dan it-tanker partikolari ġiet ittardjata.

Rapport tal-kaptan, mhux spezzjoni

Skont ir-rapport, il-membri tal-ekwipaġġ kienu siguri u, meta nħarġet it-twissija, ma kien ġie rrappurtat ebda tniġġis. It-twissija ma tagħtix ħafna aktar tagħrif. Ma ssemmix l-isem tal-bastiment, il-bandiera, is-sid, il-merkanzija jew id-destinazzjoni tiegħu, u lanqas tagħti l-pożizzjoni eżatta. Id-data tal-pubblikazzjoni mhux bilfors taqbel ma’ meta seħħet id-daqqa.

Lanqas mhu ċar x’tip ta’ bastiment kien. Arab News innota li l-UKMTO ma qalx jekk il-bastiment kienx qed iġorr żejt jew gass naturali likwifikat (Arab News). Li nsejħulu tankier taż-żejt imur lil hinn minn dak li juri r-rapport.

The Associated Press irrapportat l-istess dettalji dwar il-kamra tal-magni u l-ekwipaġġ, kif ukoll li ma kien ġie rrappurtat ebda tniġġis (AP). Kull rapport għandu bħala s-sors tiegħu r-rapport uniku tal-kaptan. Ma ġiet ippubblikata ebda spezzjoni, dikjarazzjoni mis-sid jew tagħrif dwar il-vjaġġ.

Din in-nuqqas ta’ tagħrif tgħodd għall-istorja ekonomika. Ħsara fil-kamra tal-magni tista’ twaqqaf il-propulsjoni jew il-provvista tal-elettriku tal-bastiment, u tħallih wieqaf jew fil-bżonn ta’ bastiment li jirmunkah. It-twissija ma tgħidx jekk dan it-tanker tilef xi waħda minn dawn, jew jekk baqax ibaħħar. Ma ssemmi ebda attakkant.

Kemm jiswa l-qsim

Ftit bastimenti kienu qed jaqsmu qabel dan ir-rapport. Skont dejta ta’ Windward dwar it-traċċar tal-bastimenti, irrappurtata minn Argus, fid-29 ta’ Settembru kien hemm 17-il qsim, meta mqabbel ma’ madwar 135 kuljum qabel il-gwerra (Argus). Din iċ-ċifra tgħodd il-bastimenti, mhux il-btieti taż-żejt. Turi kemm ftit sidien huma lesti jagħmlu l-vjaġġ. Ma turix kemm żejt jew gass waslu tassew għand ix-xerrejja.

Normalment, minn din ir-rotta tgħaddi ħafna enerġija. Qabel il-kunflitt, madwar 20 miljun barmil żejt kuljum kienu jgħaddu minn Hormuz, jiġifieri bejn wieħed u ieħor wieħed minn kull ħames barmil ikkunsmat fid-dinja, skont l-Amministrazzjoni tal-Informazzjoni dwar l-Enerġija tal-Istati Uniti (EIA).

Il-bastimenti li għadhom jaqsmu jħallsu ħafna aktar biex jassiguraw il-vjaġġ. Il-primjums tar-riskju tal-gwerra, jiġifieri l-ispiża żejda tal-assigurazzjoni li tkopri l-ħsara minn kunflitt, żdiedu aktar minn erbgħin darba minn meta bdiet il-gwerra lejn l-aħħar ta’ Frar. Din l-istima ġejja minn Neil Roberts tal-Lloyd’s Market Association, li tkellem ma’ S&P Global (S&P Global). Tiddeskrivi kemm inbidlu l-prezzijiet fis-suq kollu, mhux kemm ħallas xi vjaġġ partikolari.

Offerti individwali juru l-ispiża minn angolu ieħor. Lejn l-aħħar ta’ Settembru, xi offerti laħqu 6-9% tal-valur ta’ bastiment, għal kopertura li normalment tiġi pprezzata għal kull perjodu ta’ sebat ijiem (MarineLink). Dawn iż-żewġ ċifri jkejlu l-assigurazzjoni b’modi differenti, u għalhekk ma jistgħux jingħaqdu biex jagħtu stampa waħda tal-evoluzzjoni tal-prezzijiet. It-tnejn juru l-istess ħaġa: ġimgħa fl-istrett issa tiswa ħafna aktar biex tiġi assigurata milli kienet tiswa qabel Frar.

Is-sid tal-bastiment jixtri dik il-kopertura. Min jispiċċa jħallas għaliha jiddependi mill-kuntratti. Kuntratt ta’ noleġġ, li bih kumpanija kummerċjali tikri l-bastiment, jista’ jgħaddi l-ispejjeż tar-riskju tal-gwerra fuq dik il-kumpanija, li mbagħad tista’ tipprova tirkuprahom fil-prezz taż-żejt jew tal-gass. Offerta ogħla għall-assigurazzjoni waħedha ma tipprovax li l-prezz għall-konsumaturi Ewropej żdied.

L-alternattivi jvarjaw ukoll skont il-fjuwil. Il-linji tal-pajpijiet tal-Arabja Sawdija u tal-Emirati Għarab Magħquda jistgħu jġorru ftit miż-żejt mhux raffinat madwar l-istrett, iżda l-gass naturali likwifikat tal-Qatar m’għandux rotta alternattiva bħal din, skont l-EIA (EIA). Għalhekk, meta jiżdied ir-riskju fl-istrett innifsu, ix-xerrejja tal-gass ikunu aktar esposti mir-raffineriji taż-żejt.

X’jibdel dan l-attakk

Washington u Tehran għadhom fi staġnar dwar il-kundizzjonijiet biex jerġa’ jinfetaħ l-istrett (To Brief), u dan l-istaġnar, mhux dan ir-rapport waħdu, iddetermina l-kundizzjonijiet li jiffaċċjaw il-kumpaniji tat-tbaħħir. Sal-aħħar ta’ Settembru, it-traffiku kien diġà frazzjoni żgħira mil-livell ta’ qabel il-gwerra, u l-offerti għall-assigurazzjoni kienu diġà ħafna drabi ogħla (Argus). It-Twissija 150-26 iżżid ma’ dan bastiment bil-ħsara fil-korsija tat-tbaħħir, fuq rotta li s-sidien kienu diġà qed jevitaw. Għadha ma turix li ntilfet jew ġiet ittardjata merkanzija. Is-sid tat-tanker jew l-Istat tal-bandiera tiegħu, jiġifieri l-pajjiż fejn huwa rreġistrat il-bastiment, biss jistgħu jgħidu jekk waqafx; s’issa ħadd minnhom ma tkellem.