Danubju baxx iġiegħel lix-xerrejja Rumeni jissostitwixxu l-elettriku

Iż-żewġ reatturi fl-impjant nukleari ta’ Cernavodă fir-Rumanija se jibqgħu mitfija sakemm id-Danubju jippermetti tħaddim sikur, qalet l-operatur tagħhom Nuclearelectrica fil-11 ta’ Ottubru, mingħajr ma tat data għat-tkomplija tat-tħaddim (Nuclearelectrica). L-avviż ma jnaqqasx aktar il-provvista tal-elettriku lill-grilja. Ijtawwal għeluq li beda fis-sajf, u l-ewwel li jġarrbu l-ispiża huma l-kumpaniji li xtraw l-elettriku tal-impjant minn qabel.

L-Unità 1 daħlet fi proċess ta’ għeluq ikkontrollat fit-28 ta’ Lulju, u l-Unità 2 segwietha fit-13 ta’ Awwissu (Żvelar dwar l-Unità 1, Żvelar dwar l-Unità 2). Studju dwar il-provvista tal-elettriku fir-Rumanija għall-perjodu 2020–2025 stima li l-kapaċità netta tagħhom flimkien kienet ta’ madwar 1.3 GW (studju dwar l-adegwatezza). Il-kapaċità netta hija l-elettriku li impjant jista’ jipprovdi lill-grilja wara li jkopri l-ħtiġijiet tiegħu stess. Din hija stima għall-ippjanar; ma tkejjelx kemm kien nieqes elettriku f’xi jum partikolari.

Għaliex reattur mitfi xorta jeħtieġ ix-xmara

It-tifi ta’ reattur iwaqqaf ir-reazzjoni katina. Iżda l-fjuwil jibqa’ jiġġenera s-sħana residwa (is-sħana li joħorġu l-prodotti radjuattivi), u l-pompi jridu jwassluha ’l barra. Nuclearelectrica tgħid li ż-żewġ unitajiet għadhom fi stat ta’ għeluq sikur u li l-funzjonijiet ta’ sikurezza tagħhom qed jinżammu (Nuclearelectrica). Petre Min, li jmexxi ċ-ċentru ta’ rispons tar-regolatur nukleari CNCAN, qal li l-unitajiet mitfija għad għandhom bżonn l-ilma tad-Danubju u li l-ekwipaġġi kienu qed jidderieġu aktar ilma lejn il-punt tad-dħul (HotNews).

Il-livell tal-ilma jinsab qrib il-limitu operattiv. Fl-10 ta’ Ottubru, l-awtorità tal-ilma ANAR irrappurtat qari ta’ −259 cm f’Cernavodă, tliet ċentimetri ’l fuq mil-livell ta’ −262 cm, li taħtu l-pompi tat-tkessiħ ma jkunux jistgħu jibqgħu jiġbdu l-ilma b’affidabbiltà (Agerpres). Il-valuri negattivi jkejlu d-distanza minn marka fissa ta’ referenza; ma jfissrux fond negattiv.

Biex jgħolli l-livell, ANAR ordnat li bejn l-10 u t-18 ta’ Ottubru jinħelsu 20 metru kubu ilma addizzjonali kull sekonda mill-ġibjun ta’ Iezer (Mediafax). Irrapportajna dwar dan ir-rilaxx meta beda (To Brief). S’issa ma ġie ppubblikat ebda kejl li juri kemm minn dak l-ilma qed jasal sal-pompi tal-impjant.

Qari ogħla tal-livell tal-ilma waħdu ma jerġax iqabbad ir-reatturi. Il-marka ta’ −262 cm turi biss jekk il-pompi jistgħux jiġbdu l-ilma. Id-deċiżjoni li jerġa’ jibda t-tħaddim tiddependi mill-ġudizzju tal-operatur li l-kundizzjonijiet jippermettu tħaddim sikur, u l-operatur ma ppubblika ebda valur għal dan (Nuclearelectrica). Jidher li l-livell tax-xmara se jitjieb bil-mod. Fis-7 ta’ Ottubru, Cristian Bușoi, segretarju tal-istat fil-Ministeru tal-Enerġija, qal li t-tbassir ma kienx jindika żieda sostnuta fid-Danubju fl-għaxart ijiem ta’ wara (Digi24).

Min iħallas għall-elettriku nieqes

L-elettriku kompla jasal mingħajr l-impjant. Id-data pubblika tal-operatur tal-grilja Transelectrica wriet li fil-11 ta’ Ottubru ma kienx hemm produzzjoni nukleari, filwaqt li l-enerġija mir-riħ u mix-xemx, flimkien mal-importazzjonijiet, ipprovdew l-elettriku nieqes. L-importazzjonijiet netti (l-elettriku mixtri minn barra nieqes dak mibjugħ lil barra) kienu medja ta’ 446 MW matul il-jum (Solar Industry).

L-ispiża taqa’ fuq ix-xerrejja. Nuclearelectrica kienet biegħet il-produzzjoni tagħha minn qabel lill-fornituri tal-elettriku u lil konsumaturi kbar. Minn dak iż-żmien ħarġet avviżi ta’ forza maġġuri dwar uħud minn dawn il-kuntratti; l-avviżi jiddikjaraw li ġrajjiet lil hinn mill-kontroll tagħha qed jipprevjenuha milli twassal l-elettriku (BVB). Dawk ix-xerrejja xorta jeħtieġu l-elettriku, u għalhekk iridu jsibu provvista alternattiva huma stess.

Bușoi stima li jeħtieġ li jinbidel volum ikkuntrattat ta’ madwar 900 MW. Qal li x-xerrejja jkopru dan fis-suq ta’ jum qabel (irkant għall-kunsinna l-għada) jew, fis-sigħat tal-ogħla domanda, permezz ta’ importazzjonijiet minn pajjiżi ġirien bħall-Bulgarija, xi drabi bi prezzijiet ferm ogħla minn dawk fil-ftehimiet oriġinali (Digi24). Dan il-volum ma jirrappreżentax qtugħ ieħor tal-provvista; huwa l-porzjon tal-produzzjoni nieqsa ta’ Cernavodă li kien diġà nbiegħ.

L-avviż tal-11 ta’ Ottubru jtawwal in-nuqqas ta’ provvista eżistenti (Nuclearelectrica). Sakemm idum dan l-għeluq, ix-xerrejja li rċevew avviżi ta’ forza maġġuri jridu jixtru dak l-elettriku fis-suq miftuħ u jassorbu kwalunkwe żieda fil-prezz meta mqabbel mal-kuntratti oriġinali tagħhom (BVB). Id-djar iħossu l-effett biss jekk il-fornituri jgħaddu l-ispiża fuqhom; dan jiddependi mill-kuntratti tagħhom u minn kemm idum il-livell tad-Danubju baxx. Bușoi ċaħad l-għajdut dwar żieda ta’ 50% fil-kontijiet, iżda jistenna pressjoni sinifikanti jekk il-provvista tibqa’ skarsa (Jurnalul).