Pariġi u Berlin jħollu r-regoli, jiffavorixxu l-karozzi Ewropej

Franza u l-Ġermanja qablu fis-16 ta’ Ottubru dwar pożizzjoni konġunta għall-industrija tal-karozzi tal-Ewropa, fuq il-bażi ta’ abbozz ġenerali li konna rrapportajna qabel (To Brief) (Élysée). Berlin jikseb aktar spazju biex il-manifatturi tal-karozzi jkomplu jbigħu mudelli bil-petrol u ibridi wara l-2035. Pariġi tikseb appoġġ pubbliku għal karozzi marbuta mal-produzzjoni Ewropea (DW). L-ebda waħda minn dawn iż-żewġ partijiet għadha ma saret liġi, u d-dikjarazzjoni ppubblikata ma ssemmix il-limiti li jiddeterminaw min jibbenefika.

L-istess mira ta’ 90%, b’obbligi inqas stretti

Skont il-liġi attwali tal-UE, l-emissjonijiet medji ta’ CO₂ mill-pajp tal-egżost tal-karozzi ġodda ta’ kull manifattur iridu jonqsu b’100% sal-2035, meta mqabbla mal-livell ta’ referenza tal-2021 (EUR-Lex). Il-mira hija medja fuq il-karozzi kollha li jbigħ manifattur, għalhekk tapplika għall-firxa kollha tal-mudelli tiegħu u mhux għal mudell wieħed. Ma tapplikax għall-karozzi li diġà qegħdin fit-triq.

F’Diċembru 2025, il-Kummissjoni Ewropea pproponiet li l-manifatturi tal-karozzi jitħallew jieqfu ma’ tnaqqis ta’ 90% (Proposta tal-Kummissjoni). Dan iħalli spazju għal xi bejgħ ta’ karozzi b’magni wara l-2035. Madankollu, dan il-marġni ma jkunx b’xejn. Il-manifatturi jkollhom ipattu għalih bi krediti, jiġifieri punti ta’ kontabbiltà miksuba meta jitnaqqsu l-emissjonijiet x’imkien ieħor fil-katina, pereżempju permezz ta’ fjuwils rinnovabbli jew azzar b’emissjonijiet baxxi.

Skont Reuters, il-pożizzjoni Franko-Ġermaniża żżomm il-mira ta’ 90%, iżda tneħħi l-obbligu li l-bqija jiġi kkompensat bi krediti (Reuters). Iż-żewġ proposti għandhom l-istess ċifra, iżda ma jimponux l-istess piż. Skont il-proposta tal-Kummissjoni, manifattur li jbigħ karozzi b’magni jkollu jpatti għall-emissjonijiet li jibqa’ jarmi x’imkien ieħor. Skont il-proposta Franko-Ġermaniża, jista’ jieqaf ma’ 90%. Kemm dan ibiddel il-proporzjon reali bejn il-bejgħ tal-karozzi bil-petrol u dawk elettriċi jiddependi minn regoli ta’ kontabbiltà li ħadd għadu ma ppubblika.

Test għas-sussidji, mhux projbizzjoni fuq il-bejgħ

Il-parti dwar il-produzzjoni tikkonċerna l-flus pubbliċi: għotjiet għax-xiri, tnaqqis fit-taxxa, appoġġ għall-kiri fit-tul u kuntratti għall-flotot tal-gvern. Le Monde ra d-dokument tan-negozjati, li jispeċifika min jitqies bħala produttur Ewropew (Le Monde). Ir-Renju Unit, in-Norveġja u l-Iżvizzera jistgħu jingħaqdu maż-żona aċċettata biss jekk ikun hemm reċiproċità, jiġifieri jekk il-kumpaniji tal-UE jingħataw aċċess simili għall-kuntratti u l-appoġġ pubbliċi tagħhom. Franza rtirat l-oġġezzjoni tagħha għall-inklużjoni tar-Renju Unit (Guardian).

Biex tikkwalifika, karozza trid l-ewwel tiġi mmuntata fiż-żona aċċettata. Mill-inqas 70% tal-valur tal-partijiet tagħha li mhumiex tal-batterija għandu jkun ġej minn sorsi aċċettati, u l-batterija tkun soġġetta għal test separat dwar l-oriġini tagħha, skont l-istess rapport ta’ Le Monde. Peress li t-test ikejjel il-valur, komponent wieħed importat u għali jista’ jgħodd aktar minn għexieren ta’ komponenti lokali rħas.

Xejn mhu pprojbit. Karozza li ma tgħaddix mit-test xorta tista’ tiġi importata u tinbiegħ lil kull min iħallas għaliha bi flusu. Sempliċement ma tibqax eliġibbli għall-appoġġ pubbliku.

L-oriġini, mhux is-sjieda, hija determinanti, u dan joħloq qasma anki fost il-manifatturi tal-karozzi ta’ Franza. Skont Le Monde, meta jitqies fejn kull kumpanija tipproduċi u minn fejn takkwista l-partijiet, dan il-mudell ikun aktar favorevoli għal Stellantis milli għal Renault (Le Monde).

Min jibbenefika, u min jista’ jħallas

Manifatturi b’firxa wiesgħa ta’ karozzi bil-petrol u ibridi jiksbu aktar flessibbiltà. Jistgħu jbigħu aktar minn dawn il-mudelli mingħajr ma jixtru krediti biex ipattu għall-emissjonijiet tagħhom. Il-manifatturi li jipproduċu u jakkwistaw il-partijiet tagħhom fiż-żona aċċettata jiksbu vantaġġ differenti. Ix-xerrejja li jużaw għotjiet, tnaqqis fit-taxxa jew baġits għall-flotot ikunu mħeġġa jagħżlu l-karozzi tagħhom, u din id-domanda sostnuta b’sussidji tasal għand il-fornituri permezz tal-ordnijiet tal-manifatturi tal-karozzi.

L-ispejjeż jiddependu minn kundizzjoni waħda. Jekk ir-regoli dwar l-oriġini jimbuttaw lill-manifatturi lejn komponenti iktar għaljin, ix-xerrejja u dawk li jħallsu t-taxxi jġorru l-ispiża permezz ta’ prezzijiet ogħla, skemi ta’ sussidju li jiswew aktar jew inqas karozzi irħas li jikkwalifikaw. Ir-riċerka ma tagħtix stima ta’ dan l-effett. Bruegel targumenta li s-settur jeħtieġ pjan minflok protezzjoni żejda, li tista’ tħalli l-kompetittività dgħajfa tippersisti (Bruegel). Il-kumpaniji li għamlu t-tranżizzjoni għall-karozzi elettriċi minn kmieni, kif ukoll il-produtturi tal-azzar b’emissjonijiet baxxi li jserrħu fuq il-krediti tal-Kummissjoni, jitilfu parti mill-vantaġġ li jagħtuhom regoli aktar stretti.

Ma ngħatat l-ebda garanzija lill-ħaddiema. Il-viċi kanċillier Ġermaniż Lars Klingbeil ried li l-manifatturi tal-karozzi jimpenjaw ruħhom għal investimenti u impjiegi, u dan in-nuqqas ta’ qbil dewwem it-tħabbira (Bloomberg). Id-dikjarazzjoni konġunta ma fiha l-ebda garanzija dwar l-impjiegi.

Il-gvernijiet l-oħra tal-UE u l-Parlament Ewropew iridu jaqblu qabel ma xi waħda minn dawn il-miżuri ssir liġi (Kunsill tal-UE). Jistgħu jappoġġaw parti minnha u jopponu lill-oħra. Pedro Sánchez ta’ Spanja sejjaħ żball f’Diċembru 2025 li jitħallew jinbiegħu karozzi b’magni b’kombustjoni wara l-2035 (Moncloa), iżda Madrid tappoġġa preferenza favur il-produzzjoni li tinkludi ċirku usa’ ta’ pajjiżi sħab.

Jekk il-leġiżlaturi tal-UE jadottaw it-termini rrappurtati, il-manifatturi tal-karozzi jkollhom obbligu inqas strett dwar l-emissjonijiet, u l-karozzi prodotti f’pajjiżi approvati u li l-partijiet tagħhom jiġu minn hemm ikollhom vantaġġ fl-aċċess għall-appoġġ pubbliku. It-tħabbira ma toffri l-ebda garanzija dwar l-impjiegi. Il-limiti li jsostnu ż-żewġ partijiet huma meħuda minn dokument tan-negozjati li ġie rrappurtat, mhux mid-dikjarazzjoni ppubblikata minn Pariġi u Berlin.