Ir-Rumanija twaqqa’ drones; vapuri jibqgħu bla skorta

Ajruplani F-16 Rumeni qerdu żewġ drones tal-attakk b’magni bil-ġett fuq il-Baħar l-Iswed fis-17 ta’ Ottubru. L-ewwel wieħed waqa’ fis-18:01, żewġ minuti wara li daħal fl-ispazju tal-ajru Rumen (MApN). Ir-Rumanija setgħet taġixxi waħedha għax id-drones daħlu fl-ispazju tal-ajru tagħha. Biex tipproteġi vapuri merkantili aktar ’il barra mill-kosta, fejn bastimenti ntlaqtu aktar kmieni din il-ġimgħa, teħtieġ deċiżjoni li l-alleati tar-Rumanija għadhom ma ħadux.

Lemħuhom ġejjin u waqqgħuhom wara li daħlu

Skont il-Ministeru tad-Difiża, ir-radar Rumen segwa grupp ta’ miri fl-ajru madwar 120 kilometru fil-Lvant tal-Gżira tas-Serpenti tal-Ukrajna, sejjer lejn il-Lbiċ. Żewġ ajruplani F-16 kienu fuq ronda biex iħarsu l-ispazju tal-ajru, għassa regolari li ssir fi żmien ta’ paċi. Telqu fis-17:43 u kienu diġà fl-ajru meta l-ewwel drone daħal fl-ispazju tal-ajru (Kyiv Independent).

It-tieni drone nqered fis-18:05, qal il-ministeru (MApN). Avviż aġġornat identifika liż-żewġ drones bħala drones tal-attakk tal-familja Geran (MApN), it-tip li r-Russja tispara lejn l-Ukrajna. It-tip ta’ drone ma jurix min niedu. Ir-Rumanija ma ppubblikat la minn fejn tnedew u lanqas x’kien il-mira tagħhom.

Il-fruntiera hija importanti għax, skont il-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar il-Liġi tal-Baħar (UNCLOS), ir-Rumanija tikkontrolla l-ispazju tal-ajru fuq il-baħar territorjali tagħha, jiġifieri l-parti tal-baħar l-eqreb tal-kosta. Il-piloti sparaw fuq il-baħar, iżda kienu qed jiddefendu t-territorju nazzjonali. L-affarijiet seħħew f’dan l-ordni: ir-radar lemaħ id-drones, l-ajruplani kienu f’posthom, u l-piloti sparaw biss wara li d-drones daħlu fl-ispazju tal-ajru.

Il-vapuri lil hinn mill-fruntiera

Il-vapuri merkantili attakkati din il-ġimgħa kienu barra minn dik iż-żona. Kienu fiż-żoni ekonomiċi esklużivi tar-Rumanija u tal-Bulgarija, fejn l-istat kostali jikkontrolla s-sajd u r-riżorsi ta’ qiegħ il-baħar, iżda mhux l-ispazju tal-ajru ta’ fuqhom. Pilota Rumen għandu awtorità ċara fuq drone li jkun fuq il-baħar territorjali. Aktar ’il barra, vapur ma għandux garanzija ekwivalenti.

Il-ministeru ma qalx li d-drones tal-Ġimgħa kienu sejrin lejn vapuri, u xejn minn dak li ġie ppubblikat ma jgħaqqadhom mal-attakki ta’ qabel. S’issa, ma ġie attribwit pubblikament ħadd bħala responsabbli għal dawk l-attakki (To Brief). Il-President Nicușor Dan ikkonferma li dawn kienu attakki bid-drones, iżda ma tax it-tort lir-Russja, għalkemm sors militari anonimu tan-NATO għamel dan (Reuters). Fil-15 ta’ Ottubru, Franza qalet li ma kinitx attribwiet l-attakki u li kienet qed tistenna r-riżultati tal-investigazzjonijiet (Ministeru għall-Affarijiet Barranin Franċiż).

S’issa, ir-risposta tal-alleati kienet dikjarazzjonijiet u informazzjoni. Fis-16 ta’ Ottubru, il-Kunsill Ewropew, fejn il-kapijiet tal-gvernijiet tal-UE jiddeterminaw id-direzzjoni tal-blokk, ikkundanna l-attakki u appella biex terġa’ tiġi stabbilita passaġġ sikur, iżda ma ħoloq ebda forza ta’ skorta (Kunsill Ewropew). Iċ-Ċentru tat-Tbaħħir tan-NATO jeżisti biex jaqsam twissijiet mal-ekwipaġġi tal-vapuri merkantili, iżda ma jħarishomx (NATO).

S’issa, il-gvernijiet ma semmewx min hu responsabbli u ma ħabbru ebda skorta. Dak li hu magħruf pubblikament ma jurix li l-ewwel deċiżjoni tispjega t-tieni. L-uffiċjali ma taw ebda raġuni għal waħda jew għall-oħra.

Min se jiddeċiedi issa

Il-Ministru għall-Affarijiet Barranin Oana Țoiu tgħid li r-Rumanija talbet diskussjoni apposta dwar id-difiża tal-Baħar l-Iswed fil-Kunsill tal-Atlantiku tat-Tramuntana, fejn il-gvernijiet tan-NATO jieħdu deċiżjonijiet flimkien, għall-20 ta’ Ottubru (Politico). F’dik il-mejda hemm is-setgħa li r-Rumanija ma għandhiex waħedha. Bukarest tista’ ttella’ ajruplani tal-ġlied malajr fuq il-baħar territorjali tagħha. Biex jintbagħtu bastimenti tal-gwerra jew ajruplani jipproteġu t-tbaħħir f’ibħra miftuħa, l-alleati jkollhom jimpenjaw il-forzi tagħhom u jaċċettaw ir-riskju.

Dak li ġara l-Ġimgħa huwa ċar. Ir-Rumanija waqqgħet żewġ drones wara li daħlu fl-ispazju tal-ajru tagħha, u r-radar lemaħhom ġejjin. L-ekwipaġġi li jbaħħru aktar ’il barra għandhom il-kundanna tal-mexxejja tal-UE u kanal ta’ informazzjoni tan-NATO. Għadu ma kien hemm ebda gvern li qabbad missjoni biex jiddefendihom. Il-ministri li se jiltaqgħu fl-20 ta’ Ottubru se jiddeċiedu jekk dan hux se jinbidel.