17-il pajjiż jiddefendu l-fondi tal-UE

Il-gvernijiet ta’ sbatax-il pajjiż tal-UE ffirmaw ittra fit-2 ta’ Ottubru fejn talbu li “l-finanzjament globali għall-Politika ta’ Koeżjoni u l-PAK għandu jinżamm” fil-baġit tal-UE għall-2028–34 (POLITICO, EU Today). Sitt pajjiżi aktar sinjuri jridu li dak l-istess baġit jitnaqqas. Iż-żewġ talbiet jistgħu jiġu sodisfatti fl-istess ħin biss jekk xi ħadd inaqqas infiq ieħor jew iħallas aktar, iżda l-ebda naħa ma qalet min.

Il-Politika Agrikola Komuni (PAK) tappoġġa d-dħul tal-bdiewa. Il-Politika ta’ Koeżjoni tiffinanzja investimenti maħsuba biex inaqqsu d-differenza bejn ir-reġjuni l-ifqar u dawk l-aktar sinjuri. Fost il-firmatarji hemm pajjiżi minn Spanja, l-Italja u l-Greċja sa Polonja, Rumanija u l-Istati Baltiċi (EU Today).

L-ittra ntbagħtet lill-Prim Ministru Irlandiż Micheál Martin. Il-gvern tiegħu jmexxi n-negozjati u qed jikteb mill-ġdid it-test li se jaraw il-mexxejja fis-summit tagħhom tal-15 u s-16 ta’ Ottubru (POLITICO).

L-ittra ma tispeċifikax ammont f’euro li għandu jiġi protett. Skont ANSA, targumenta li l-abbozz tal-Kummissjoni diġà jnaqqas il-fondi għall-agrikoltura u r-reġjuni meta jitqies l-inflazzjoni, minkejja li l-baġit globali qed jikber. L-ittra titlob li d-difiża u l-kompetittività jitħallsu b’fondi addizzjonali, minflok bi tnaqqis ieħor.

L-argument favur baġit iżgħar

Il-Ġermanja, in-Netherlands, l-Awstrija, id-Danimarka, il-Finlandja u l-Iżvezja ressqu pożizzjoni konġunta fis-27 ta’ Awwissu (gvern Ġermaniż). Sal-aħħar ta’ Settembru kienu qed jitolbu li l-baġit jitnaqqas b’“diversi mijiet ta’ biljuni ta’ euro” (Euronews). Huma għamlu pressjoni wkoll fuq Martin biex jippreżenta abbozz iżgħar (To Brief).

Il-Kummissjoni tipproponi €1,763.1 biljun fi prezzijiet kostanti tal-2025, jiġifieri ċifri li minnhom tneħħiet l-inflazzjoni mistennija. F’dan it-total hemm €149.3 biljun għall-ħlas lura tad-dejn marbut mal-irkupru mill-pandemija (Servizz ta’ Riċerka tal-Parlament Ewropew). Il-flus li jintefqu biex jitħallas lura dak id-dejn ma jistgħux jintużaw ukoll għall-agrikoltura, għar-reġjuni jew għad-difiża.

Id-dikjarazzjoni tas-sitt pajjiżi f’Awwissu titlob total iżgħar iżda ma telenkax liema programmi għandhom jitnaqqsu (gvern Ġermaniż). Il-grupp mhux magħqud dwar fejn għandu jsir it-tnaqqis. Il-Prim Ministru Finlandiż Petteri Orpo ffirma l-ittra iżda qal li l-Finlandja mhix qed titlob tnaqqis fis-sussidji agrikoli (Yle).

Liema fondi huma garantiti u liema jridu jikkompetu

L-Istituto Affari Internazionali jistma li l-finanzjament magħqud għall-agrikoltura u għall-koeżjoni jkun madwar 14% inqas f’termini reali mil-lum (IAI). Il-Kummissjoni tipproponi li tgħaqqad it-tnejn fi pjan nazzjonali wieħed għal kull pajjiż (tracker leġiżlattiv tal-Parlament Ewropew).

F’dawn il-pjanijiet hemm żewġ ammonti garantiti. Ir-reġjuni inqas żviluppati jirċievu €218 biljun (Bruegel). €295.7 biljun oħra huma mwarrba, jiġifieri riżervati, għall-appoġġ għad-dħul tal-bdiewa (tracker tal-PAK tal-Parlament Ewropew).

Kull ħaġa oħra tikkompeti għal fond flessibbli ta’ €235 biljun li jrid ikopri wkoll il-migrazzjoni u l-kontroll tal-fruntieri (Bruegel). Il-pressjoni taqa’ fuq ir-reġjuni aktar sinjuri li m’għandhomx allokazzjoni speċifika, u fuq skemi għall-iżvilupp rurali li jaqgħu barra mir-riżerva għall-appoġġ għad-dħul. Irziezet kbar ukoll jistgħu jintlaqtu. Il-pagamenti ta’ aktar minn €20,000 jitnaqqsu, u l-ebda bidwi ma jkun jista’ jirċievi aktar minn €100,000 fis-sena (tracker tal-PAK tal-Parlament Ewropew).

Min jista’ jimblokka ftehim, u min ikollu jħallas

Skont l-Artikolu 312 tat-trattati tal-UE, il-gvernijiet iridu jadottaw il-baġit b’unanimità, bil-kunsens tal-Parlament Ewropew (EUR-Lex). Kull naħa tista’ timblokka ftehim, iżda l-ebda waħda ma tista’ timponi l-pożizzjoni tagħha. Fit-22 ta’ Settembru, il-ministri ntalbu jindikaw liema programmi jqisu essenzjali (Presidenza Irlandiża).

Jekk ma jintlaħaqx ftehim fil-ħin, jibqgħu japplikaw il-limiti massimi tal-aħħar sena tal-qafas attwali (EUR-Lex). Kwalunkwe infiq ġdid fuq id-difiża jew il-kompetittività jkollu jidħol f’dawk il-limiti qodma.

Is-sbatax-il pajjiż jipproponu tliet modi biex jiffinanzjaw baġit akbar: ħlas lura aktar bil-mod tad-dejn marbut mal-pandemija, it-tneħħija tat-tnaqqisiet fil-kontribuzzjonijiet li jibbenefikaw minnhom xi pajjiżi aktar sinjuri, u dħul ġdid għall-UE li jkun ġust u mhux rigressiv (ANSA). F’kull għażla, il-kont jaqa’ fuq min iħallas differenti. Ħlas lura aktar bil-mod jgħaddi l-ispiża għal fuq baġits futuri tal-UE. It-tneħħija tat-tnaqqisiet iżżid il-kontribuzzjonijiet tal-pajjiżi aktar sinjuri li bħalissa jibbenefikaw minnhom.

Id-dħul il-ġdid xorta jrid jinġabar minn xi mkien, mingħand il-kumpaniji jew il-konsumaturi. Il-Kummissjoni tgħid li s-sorsi ġodda li tipproponi jistgħu jdaħħlu €58.5 biljun fis-sena, iżda kull wieħed minnhom jeħtieġ approvazzjoni separata (Kummissjoni Ewropea).

Dawn mhumiex l-uniċi għażliet. Il-gvernijiet jistgħu wkoll iħallsu kontribuzzjonijiet nazzjonali akbar, inaqqsu programmi oħra jew jissellfu fuq skala limitata. Li jiġu protetti l-fondi għall-agrikoltura u r-reġjuni f’baġit iżgħar ifisser li jrid jinqata’ infiq ieħor jew jinbidel min iħallas u meta. L-ebda naħa ma spjegat x’kompromess jinvolvi dan, u s-sbatax-il pajjiż għadhom ma qalux kemm iridu jipproteġu. L-abbozz rivedut ta’ Martin se jkun l-ewwel test li jrid jagħti ċifri lil dan il-kompromess.