Is-sejħiet ta’ Spanja ma jiggarantixxux ħlas

Spanja offriet €96.186 biljun minn fondi tal-UE għall-irkupru permezz ta’ sejħiet għal għotjiet u sejħiet għall-offerti, qal il-ministru għall-Ekonomija Carlos Cuerpo quddiem kumitat parlamentari fl-1 ta’ Ottubru (Europa Press, La Vanguardia). Sejħa hija stedina biex wieħed japplika. Din ma turix kemm flus waslu għand in-negozji, il-kunsilli jew il-familji. Iċ-ċifra tħabbret waqt li Brussell qed teżamina t-talba finali ta’ Madrid għal ħlas.

Minn stedina għal ħlas

Il-flus pubbliċi jgħaddu minn tliet stadji qabel ma jħallu effett konkret. Sejħa tistieden lin-nies jitfgħu offerta jew japplikaw. Deċiżjoni dwar għotja tidentifika min se jirċeviha u kemm se jingħata. Ħlas jittrasferixxi l-flus fil-kont tal-benefiċjarju. Iċ-ċifra ewlenija ta’ Cuerpo tkejjel biss l-ewwel stadju, meta ħadd għadu ma ntgħażel jew tħallas (La Vanguardia).

Hu ta wkoll żewġ ċifri li jirreferu għal stadji aktar ’il quddiem fil-proċess: €79.854 biljun “allokati” u €72.030 biljun “deċiżi” (Europa Press). Anki “deċiżi” tfisser inqas milli jidher. CaixaBank Research sabet li s-sistema ta’ traċċar tal-gvern setgħet tirreġistra għotja bħala deċiża malli jiġu identifikati l-benefiċjarji, qabel ma jiġi ffirmat kuntratt (CaixaBank Research). Għalhekk, iċ-ċifra uffiċjali li tirreferi għall-aktar stadju avvanzat xorta tista’ tinkludi flus li ħadd għadu ma ffirma kuntratt biex jonfoqhom.

Ir-rappurtar tal-istampa kompla jċajpar il-kwadru. El País irrapporta li s-€96 biljun kienu diġà “tħallsu lill-benefiċjarji”, u attribwixxa din l-informazzjoni lill-IGAE, l-awditur intern tal-Istat (El País). Ir-rapporti l-oħra jiddeskrivu l-istess ċifra bħala flus offruti permezz ta’ sejħiet. Ma teżisti ebda traskrizzjoni jew tabella tal-awditjar ippubblikata li ssolvi din id-diskrepanza. Ir-rekords disponibbli ma jurux kemm flus fil-fatt irċevew il-benefiċjarji.

Brussell iżżomm kont separat

L-UE tħallas lil Spanja permezz ta’ proċess separat. Il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza hija l-fond li għalih l-UE ssellfet flimkien wara l-pandemija, biex tqassam għotjiet u self. Tħallas lil pajjiż meta l-Kummissjoni Ewropea tqis li ntlaħqu r-riformi u l-miri ta’ investiment miftiehma. Il-fatturi tal-kuntratturi ma għandhom ebda sehem f’dik id-deċiżjoni (European Commission).

Skont dawn ir-regoli, Spanja rċeviet €77.6 biljun, li nħelsu hekk kif Brussell approvat 338 mira miftiehma (Demócrata). Din is-somma u s-€96 biljun f’sejħiet jgħoddu affarijiet differenti. Jekk tnaqqas waħda mill-oħra toħroġ differenza li ma teżistix.

Madrid ippreżentat it-talba finali tagħha fit-30 ta’ Settembru (To Brief), u qed titlob €25.861 biljun (Spanish government, EFE). Brussell tista’ żżomm lura l-parti minn ħlas marbuta ma’ kwalunkwe mira li tqis li ma ntlaħqitx (EUR-Lex). Mira waħda diġà tinsab f’riskju. Fis-16 ta’ Settembru, il-Kungress ċaħad il-liġi dwar it-trasparenza tal-lobbjar b’179 vot kontra u 155 favur, u l-ministri qiegħdu l-ispiża ta’ din it-telfa għal €260 miljun (20minutos).

Iż-żmien ukoll qed jagħfas. Kull ħlas taħt il-faċilità jrid jitlesta sal-31 ta’ Diċembru 2026 (EUR-Lex). Jekk Brussell issib mira li ma ntlaħqitx, Spanja jkollha biss ftit ġimgħat biex tirranġa n-nuqqas.

Djar lesti, iżda mhux magħruf kemm hemm kerrejja

Il-qasam tad-djar juri bl-aktar mod ċar kemm il-burokrazija tista’ tkun ’il bogħod mill-ħajja ta’ kuljum. Il-gvern jgħid li tlestew 16,000 dar soċjali għall-kiri ffinanzjati mill-pjan għall-irkupru (Spanish government). Ma jagħtix ċifra ta’ kemm-il familja marret tgħix fihom. Jista’ jkun li ħafna minn dawk l-appartamenti diġà għandhom il-kerrejja, iżda l-gvern ma qalx kemm.

Bini lest ma jsirx dar għal ħadd qabel jintgħażlu l-kerrejja u jiġu ffirmati l-kuntratti tal-kiri. Fi Spanja, dan il-proċess huwa maqsum bejn ir-reġjuni, il-muniċipalitajiet, il-kumpaniji pubbliċi tad-djar u l-iżviluppaturi privati. Minħabba f’hekk, diffiċli tinġabar ċifra nazzjonali ta’ kemm hemm djar okkupati (The Conversation).

Id-deċiżjoni tal-Kummissjoni dwar it-talba finali se tiddetermina kemm flus se tirċievi Spanja. Iżda mhux se turi jekk hemmx kerrejja fis-16,000 dar lesta. Iċ-ċifra ta’ €96 biljun ma turix la l-ħlasijiet u lanqas x’wasal għand in-nies, għax tgħodd biss il-flus li tqiegħdu għad-dispożizzjoni tal-applikanti. Madrid u r-reġjuni li jallokaw l-appartamenti għandhom l-informazzjoni biex jgħidu kemm minn dawn id-djar huma okkupati, iżda s’issa ma ppubblikawhiex.