Tliet tankers milquta waqt tnaqqis fit-traffiku ta’ Hormuz

Tliet tankers intqal li ntlaqtu minn projettili mhux identifikati fl-Istrett ta’ Ormuz nhar it-Tlieta 29 ta’ Settembru. It-twissijiet dwarhom ħarġu biss l-għada filgħodu (gCaptain). Minn dan l-istrett jgħaddi ż-żejt tal-Golf u l-gass tal-Qatar li tiddependi fuqhom l-Ewropa, u t-traffiku minnu kien diġà niżel għal sehem żgħir mil-livelli ta’ qabel il-gwerra. It-twissijiet iżidu r-riskju fuq dik ir-rotta. Ma jgħidux min spara u ma juru ebda spiża ġdida għall-Ewropa.

X’jistabbilixxu t-twissijiet

It-twissijiet ħarġu mill-UK Maritime Trade Operations (UKMTO), servizz navali Brittaniku li jwissi lill-vapuri merkantili dwar it-theddid. L-Erbgħa ppubblika avviżi bin-numri 144-26 sa 146-26 (UKMTO 144-26, UKMTO 146-26). Mezzi tal-aħbarijiet Ewropej irrappurtawhom fi ftit sigħat (Le Figaro).

Avviż wieħed jgħid li ntlaqat tanker taż-żejt mhux raffinat fuq in-naħa tal-port, jiġifieri n-naħa tax-xellug tal-vapur. Ieħor jgħid li ntlaqat vapur li kien dieħel fil-Golf.

L-avviżi tal-UKMTO ma jinkludux valutazzjoni tal-ħsara u ma jgħidu xejn dwar l-ekwipaġġi. Is-skiet dwar dan m’għandux jitqies bħala aħbar tajba, għax ifisser biss li l-informazzjoni għadha ma ġietx ippubblikata. L-UKMTO jikkonferma li l-vapuri stess irrappurtaw li ntlaqtu, iżda ma jsemmix l-arma, minn fejn tnediet jew min kien responsabbli.

X’juru u x’ma jurux l-attakki ta’ qabel

Iż-żewġ naħat fil-gwerra attakkaw vapuri f’dawn l-ibħra. Fit-18 ta’ Settembru, il-Gwardja Rivoluzzjonarja tal-Iran sostniet li laqtet it-tanker Trend għax kien għadda mingħajr permess (AP). Fis-6 ta’ Settembru, Reuters irrapportat li l-forzi Amerikani kienu attakkaw tankers Iranjani waqt li kienu qed jinfurzaw imblokk tal-portijiet tal-Iran (Reuters).

Dawn l-inċidenti juru li l-istrett huwa żona ta’ ġlied. Ma jgħidu xejn dwar min laqat dawn it-tliet vapuri. Biex dan ikun magħruf tkun meħtieġa evidenza fiżika, bħal fdalijiet irkuprati, rekords tar-radar jew spezzjonijiet mill-Istati tal-bandiera tal-vapuri, jiġifieri l-pajjiżi fejn huma rreġistrati. S’issa ma ġiet ippubblikata ebda evidenza bħal din.

It-taħditiet bejn Washington u Tehran li jistgħu jtaffu l-pressjoni fuq din ir-rotta ma wasslu għal ebda ftehim (To Brief).

L-esponiment tal-Ewropa fil-prattika

Il-vapuri għadhom jgħaddu mill-istrett, iżda huma ftit ħafna. Skont data ta’ Windward dwar it-traffiku, li ċċita Argus, dakinhar tal-attakki kien hemm 17-il passaġġ mill-istrett, meta mqabbel ma’ madwar 135 kuljum qabel il-gwerra (Argus).

Il-gvernijiet ma jiddeċidux jekk dawn il-vapuri jbaħħrux. Id-deċiżjoni jieħduha l-kaptan u l-operatur ta’ kull vapur, filwaqt li l-assiguraturi jistabbilixxu l-prezz biex ikopru l-vjaġġ. Twissija tal-UKMTO tinfluwenza dawn id-deċiżjonijiet, iżda ma tiddeċidix hi.

L-Ewropa tħoss l-effett permezz tas-swieq tal-enerġija. Qabel il-gwerra, madwar 20 miljun barmil żejt kuljum kienu jgħaddu minn Ormuz, madwar wieħed minn kull ħamsa tal-konsum dinji, skont l-Amministrazzjoni tal-Informazzjoni dwar l-Enerġija tal-Istati Uniti (EIA). Il-gass naturali likwifikat (LNG) tal-Qatar, jiġifieri gass imkessaħ u mibdul f’likwidu biex jinġarr fuq tankers, ma għandux rotta alternattiva bil-pipeline li tevita l-istrett.

L-Italja turi xi jfisser dan fil-prattika. Il-kumpanija tal-enerġija Edison kienet diġà tilfet 35 kunsinna ta’ LNG mill-Qatar minn meta bdiet il-gwerra, u kienet tistenna li titlef sitta oħra sal-bidu ta’ Diċembru. Dan irrapportatu l-pubblikazzjoni kummerċjali Staffetta Quotidiana fit-28 ta’ Settembru, il-jum ta’ qabel l-attakki (Staffetta Quotidiana).

Ir-rapporti tat-Tlieta jżidu periklu ieħor fuq rotta li l-Ewropa diġà kienet qed titħabat biex tuża. S’issa ma wrew ebda spiża addizzjonali. Ma ġiet ippubblikata ebda kwotazzjoni għall-assigurazzjoni, prezz tal-fjuwil jew għadd ta’ kunsinni li juri separatament l-effett ta’ dawn l-attakki mit-telf li l-gwerra kienet diġà kkawżat. Ir-responsabbiltà se tibqa’ mhux magħrufa sakemm l-investigaturi jew l-Istati tal-bandiera joħorġu evidenza fiżika.