Ftehim ta’ Trump għad-diżil Russu bla kunsinni

Washington awtorizzat il-bejgħ, il-kunsinna u l-importazzjoni ta’ diżil ta’ oriġini Russa sas-7 ta’ April 2027, wara telefonata bejn Donald Trump u Vladimir Putin (OFAC). Il-White House ma kinitx qalet min se jħallas jew meta se tasal xi kunsinna ta’ fjuwil (AP). L-Ewropa ma tistax timporta dan id-diżil legalment, għalhekk tikseb serħan fit-tul biss jekk il-ftehim iżid il-fjuwil fis-suq dinji. Jekk kunsinni eżistenti jinbiegħu lil xerrejja ġodda, il-provvista ma tiżdiedx.

Permess, mhux kunsinna

Il-liċenzja ġejja mill-OFAC, l-Uffiċċju għall-Kontroll tal-Assi Barranin, unità tad-Dipartiment tat-Teżor tal-Istati Uniti li tamministra s-sanzjonijiet Amerikani. Ma ssemmi l-ebda fornitur, bastiment jew volum. Xorta timblokka ħlasijiet minn kontijiet fl-Istati Uniti miżmuma mill-bank ċentrali tar-Russja, mill-fond tal-ġid sovran tagħha u mill-ministeru tal-finanzi tagħha (avviż tal-OFAC).

Il-volumi huma skont it-talbiet ta’ Trump. Huwa wiegħed aktar minn 300,000 tunnellata minnufih, u mbagħad kunsinni oħra li b’kollox jammontaw għal aktar minn 4.8 miljun tunnellata; l-aħħar waħda tiddependi mill-qagħda tar-raffineriji Russi (Interfax, Reuters). Moska impenjat ruħha għal inqas. Il-viċi prim ministru Alexander Novak qal biss li r-Russja kienet lesta tibda kunsinni addizzjonali f’Ottubru (DW).

Ir-Russja jkollha wkoll tnaqqas ir-restrizzjonijiet tagħha stess. Fit-30 ta’ Settembru, il-gvern tagħha estenda sal-31 ta’ Ottubru l-projbizzjoni fuq l-esportazzjoni tad-diżil mill-produtturi, u semma t-tfixkil fir-raffineriji u d-domanda qawwija domestika (Interfax). Skont rapporti, Novak wiegħed li jtaffi l-projbizzjoni kmieni. Deċiżjoni ppubblikata b’data tkun l-ewwel sinjal konkret li ġej fjuwil addizzjonali.

Għaliex aktar diżil jgħodd aktar minn xerrejja ġodda

Il-fjuwil huwa skars. Minn Jannar sa Awwissu, l-esportazzjonijiet dinjin bil-baħar tad-diżil u tal-gassolju — il-kategorija usa’ ta’ fjuwils li tinkludi d-diżil u ż-żejt għat-tisħin — kienu medja ta’ 4.7 miljun barmil kuljum, 10% inqas mis-sena ta’ qabel (IEA). L-Ewropa qed tħoss in-nuqqas fil-pompi tal-fjuwil. Franza qed tbigħ 10 miljun barmil mir-riżervi ta’ emerġenza tal-fjuwil tal-gvern tagħha, u tistma li dan se jnaqqas il-prezzijiet fil-pompi b’12–18-il ċenteżmu għal kull litru (gvern Franċiż).

Imqabbel mad-domanda Ewropea, il-wegħda sħiħa ta’ Trump hija modesta. Jekk il-4.8 miljun tunnellata jiġu kkonvertiti bir-rata ta’ madwar 7.5 barmil għal kull tunnellata u jitqabblu mad-dejta tal-konsum tal-UE, jirriżultaw madwar disat ijiem ta’ konsum tad-diżil u tal-gassolju fl-UE (Reuters, Eurostat). Anki jekk kull tunnellata tkun provvista ġdida, il-ftehim itaffi n-nuqqas iżda ma jtemmux.

Jekk id-diżil ikunx provvista ġdida jiddetermina min se jibbenefika. Jekk ir-Russja tirfina u tesporta aktar, il-provvista totali tiżdied u l-prezzijiet jistgħu jonqsu fis-suq kollu, inkluż fl-Ewropa. Jekk ix-xerrejja Amerikani sempliċement jieħdu kunsinni li kienu sejrin għand importaturi oħra, il-prezz fl-Istati Uniti jista’ jonqos, filwaqt li dawk l-importaturi jikkompetu aktar għall-kunsinni li jibqgħu.

Id-diżil Russu diġà ġie ddevjat lejn swieq oħra. Wara l-embargo tal-UE tal-2023, il-Brażil u l-Arabja Sawdija saru xerrejja ewlenin tad-diżil Russu trasportat bil-baħar, minflok Franza u l-Ġermanja (EIA). Fiż-żewġ każijiet, ir-Russja taqla’ minn kull bejgħ. Għalhekk Volodymyr Zelensky ikkundanna l-ftehim u sejjaħlu rigal lil Putin (Axios). It-trasportaturi, il-bdiewa u l-kumpaniji li jħaddmu makkinarju bid-diżil jibbenefikaw biss jekk il-fjuwil ikun addizzjonali.

Ir-raffineriji bil-ħsara jagħmlu d-devjazzjoni lejn swieq oħra possibbli. L-Aġenzija Internazzjonali tal-Enerġija tistma li l-produzzjoni Russa tad-diżil hija madwar 30% inqas mil-livell tal-2025 (IEA). Iżda l-possibbiltà mhijiex prova. Tliet indikaturi juru liema xenarju qed iseħħ: irkupru fil-produzzjoni tar-raffineriji Russi, żieda fl-esportazzjonijiet totali tad-diżil bil-baħar minflok sempliċi bidla fid-destinazzjoni, u rekords tat-tagħbija fil-portijiet Russi.

Żewġ projbizzjonijiet li l-liċenzja ma tmissx

Att tal-Kungress tal-2022 jipprojbixxi l-importazzjoni ta’ prodotti petroliferi Russi fl-Istati Uniti. Biex titneħħa din il-projbizzjoni, il-president irid joħroġ ċertifikazzjoni marbuta ma’ termini ta’ paċi aċċettati mill-Ukrajna, jikkonsulta lill-Kungress u jistenna 90 jum (liġi tal-Istati Uniti). Il-liċenzja tal-OFAC tkopri biss ir-regoli dwar is-sanzjonijiet li ssemmi. Il-liġi dwar is-sanzjonijiet li Trump iffirma f’Settembru ma bidlitx il-projbizzjoni fuq l-importazzjoni (To Brief). It-Teżor jew id-dwana tal-Istati Uniti għandhom jagħtu tweġiba ċara dwar liema bażi legali tippermetti lil kunsinna Russa tgħaddi mid-dwana f’port Amerikan.

Ir-regola tal-Ewropa stess ma nbidlitx. L-Artikolu 3m tar-regolament tal-UE dwar is-sanzjonijiet kontra r-Russja għadu jipprojbixxi l-importazzjoni ta’ prodotti petroliferi Russi fl-Unjoni (EUR-Lex). L-ebda liċenzja Amerikana ma tippermetti li tanker iniżżel il-merkanzija tiegħu f’Rotterdam. Kull benefiċċju għall-Ewropa jrid jasal indirettament, permezz ta’ suq dinji b’aktar diżil fih.

Il-liċenzja waħedha ma twassal l-ebda fjuwil. Il-ftehim jgħin lis-sewwieqa u lit-trasportaturi Ewropej biss jekk ir-Russja tipproduċi diżil li ma tkunx diġà qed tbigħ lil xi ħadd ieħor. L-ewwel prova jrid jagħtiha Novak: it-tħabbira ppubblikata li tneħħiet il-projbizzjoni Russa fuq l-esportazzjoni, u mbagħad rekords tat-tagħbija minn port Russu.