Trump jeżenta lir-Russja mill-pieni l-ġodda tal-Kungress

Donald Trump issospenda pakkett ta’ sanzjonijiet ġodda Amerikani kontra r-Russja qabel ma dawn daħlu fis-seħħ. Ordni eżekuttiva datata 16 ta’ Ottubru tissospendi miżuri li l-Kungress għadda u li Trump iffirma f’liġi f’Settembru (il-White House, il-liġi promulgata). Is-sanzjonijiet eżistenti tal-Istati Uniti u s-sanzjonijiet kollha tal-UE jibqgħu fis-seħħ. Il-pressjoni l-ġdida minn Washington twaqqfet, u l-Ewropa baqgħet tinforza r-regoli tagħha waqt li ftit enerġija Russa għadha tidħol legalment fl-UE.

X’tissospendi l-ordni

L-Att ta’ Lindsey O. Graham dwar sanzjonijiet kontra r-Russja u l-Iran (Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act), iffirmat fit-18 ta’ Settembru, ta lill-amministrazzjoni 30 jum biex tieħu azzjoni. Kien jipprevedi dazji sa 500% fuq prodotti Russi, kif ukoll sanzjonijiet ġodda fuq banek Russi u fuq tankers tal-flotta parallela, il-vapuri qodma li r-Russja tuża biex iċċaqlaq iż-żejt barra mill-kontrolli tal-Punent (il-liġi promulgata).

L-aktar miżura wiesgħa kienet tariffa “sekondarja” sa 100% fuq prodotti mill-akbar xerrejja taż-żejt u l-gass Russi. L-importaturi Amerikani kienu jħallsuha mal-importazzjoni fuq dak kollu li dawk il-pajjiżi jbigħu lill-Istati Uniti, irrispettivament minn jekk il-prodotti kellhomx x’jaqsmu mal-enerġija Russa. L-ordni ta’ Trump telenka dawn id-dazji u mbagħad tissospendihom, flimkien mar-restrizzjonijiet ippjanati fuq uffiċjali, banek, kumpaniji tal-enerġija u bastimenti Russi (il-White House).

L-ordni tħalli fis-seħħ kull sanzjoni imposta taħt ordnijiet eżekuttivi preċedenti, għalhekk min jgħid li Trump neħħa s-sanzjonijiet kollha kontra r-Russja qed jagħti stampa esaġerata ta’ dak li għamel. Id-deroga m’għandhiex data ta’ skadenza u tibqa’ fis-seħħ sakemm il-president jew is-segretarju tal-Istat tiegħu jiddeċiedi mod ieħor. Il-liġi kienet titlob attestazzjoni bil-miktub u rapport lill-Kungress li jispjega d-deċiżjoni (il-Kodiċi tal-Istati Uniti). Il-White House tgħid li ntbagħtu t-tnejn, iżda l-ordni ppubblikata tgħid biss li d-deroga taqdi l-interess nazzjonali tal-Istati Uniti.

Fin-nuqqas ta’ spjegazzjoni ppubblikata, il-portata tat-tariffa tagħti l-aktar raġuni b’saħħitha għas-sospensjoni. Kienet tikkastiga ekonomiji sħaħ minħabba l-kontijiet tagħhom tal-enerġija. L-Ungerija għadha tixtri ħafna mill-gass u ż-żejt tagħha mir-Russja, skont ċifri tal-Kummissjoni rrappurtati minn Portfolio. Madankollu, peress li l-ordni ma semmiet l-ebda pajjiż, l-ebda gvern Ewropew ma jista’ jgħid li nħeles minn tariffa li fil-fatt kienet immirata lejh.

X’tista’ tagħmel l-Ewropa xorta waħda

Ordni Amerikana ma tistax tbiddel il-liġi tal-UE. Il-gvernijiet tal-Istati Membri jaqblu dwar is-sanzjonijiet tal-UE fil-Kunsill tal-UE, fejn kull gvern għandu d-dritt tal-veto. Ladarba jiġu adottati, jieħdu l-forma ta’ regolamenti li japplikaw direttament f’kull Stat Membru, mingħajr ma jkun hemm bżonn ta’ liġi nazzjonali.

Dawk ir-regoli għadhom fis-seħħ, inklużi l-projbizzjonijiet fuq id-dħul fil-portijiet ta’ tankers tal-flotta parallela li jinsabu fil-lista. F’Lulju, l-UE żiedet 41 bastiment ma’ dik il-lista (il-Kunsill tal-UE).

Id-deroga hija separata minn deċiżjoni li Washington ħa ġimgħa qabel. Fid-9 ta’ Ottubru, id-Dipartiment tat-Teżor tal-Istati Uniti ħareġ il-Liċenzja Ġenerali 135, permess li jippermetti li d-diżil Russu jitwassal fl-Istati Uniti sas-7 ta’ April 2027 (OFAC). Il-mexxejja tal-UE qalu li jiddispjaċihom għal dik il-liċenzja fil-konklużjonijiet tas-summit tagħhom tas-16 ta’ Ottubru (il-Kunsill Ewropew), kif irrapportajna (To Brief).

Ir-regoli tal-UE jħallu wkoll spazju għall-enerġija Russa. Il-pjan tal-UE biex twaqqaf l-użu tal-gass jippermetti li kuntratti fit-tul li jissodisfaw il-kundizzjonijiet jibqgħu għaddejjin matul perjodu ta’ tranżizzjoni, u għalhekk għadu jasal legalment xi gass Russu likwifikat. Urgewald, grupp Ġermaniż ta’ attivisti, ikkalkula li bejn Jannar u Settembru waslu fil-portijiet tal-UE 12.18-il miljun tunnellata ta’ gass naturali likwifikat Russu mill-Artiku, u sab li Franza ħadet il-biċċa l-kbira tal-kunsinni ta’ Settembru (Urgewald).

Min oġġezzjona, u dak li għadu ma tkejjilx ħadd

Volodymyr Zelenskyy wissa li t-tnaqqis fil-pressjoni jħeġġeġ lil Vladimir Putin, hekk kif l-Ukrajna tħejji ruħha għal attakki tax-xitwa fuq in-network tal-elettriku tagħha. Kirill Dmitriev, mibgħut tal-Kremlin, laqa’ s-sospensjoni u sejħilha storika (Guardian).

F’Washington oġġezzjonaw leġiżlaturi miż-żewġ partiti, fosthom id-Demokratiku Chuck Schumer u r-Repubblikan Thom Tillis, iżda ma ttieħed l-ebda pass biex l-ordni tinqaleb (AP). Għadu ħadd ma kejjel kemm dħul żejjed, jekk kien hemm xi wieħed, tagħti din id-deroga lil Moska.

Skont l-ordni attwali, is-sanzjonijiet il-ġodda tal-Istati Uniti huma sospiżi, u huma biss il-president jew is-segretarju tal-Istat tiegħu li jistgħu jerġgħu jdaħħluhom fis-seħħ. Is-sanzjonijiet Amerikani u Ewropej ta’ qabel jibqgħu għaddejjin. Peress li r-regoli tal-UE għadhom jippermettu li tidħol xi enerġija Russa fil-blokk, il-pressjoni li tħoss Moska din ix-xitwa issa tiddependi fil-biċċa l-kbira minn kemm il-gvernijiet Ewropej jagħlqu l-lakuni li għad fadal, mill-provvista taż-żejt tal-Ungerija sat-terminals Franċiżi tal-gass naturali likwifikat.