Trump jitlob it-tluq ta’ Zelenskyy wara l-attakki fuq ir-raffineriji

Fl-10 ta’ Ottubru, Donald Trump qal li l-Ukrajna għandha “jkollha mexxej ġdid li kapaċi jasal għal ftehim” (AP). Kyiv wieġbet li huma biss l-Ukreni li jiddeċiedu min imexxihom (Sybiha). Washington m’għandhiex mezz legali biex tissostitwixxi lill-president tal-Ukrajna. L-Istati Uniti tipprovdi ħafna mit-tagħmir li bih tiġġieled l-Ukrajna, u r-rapporti ma jaqblux dwar jekk it-tim ta’ Trump heddidx li jżomm lura dak l-appoġġ jekk Kyiv ma tieqafx tattakka r-raffineriji Russi.

Jumejn minn ftehim dwar id-diżil għal talba biex jinbidel il-mexxej

It-tilwima bdiet bil-fjuwil. Fid-9 ta’ Ottubru, wara telefonata ma’ Vladimir Putin, Trump ħabbar li r-Russja kienet se toħroġ id-diżil fis-swieq dinjija, żvilupp li rrapportajna meta seħħ (To Brief). Fl-istess jum, l-uffiċċju tas-sanzjonijiet tat-Teżor tal-Istati Uniti ħareġ il-Liċenzja Ġenerali 135. Din il-liċenzja tippermetti l-bejgħ u l-importazzjoni ta’ diżil ta’ oriġini Russa sas-7 ta’ April 2027 (OFAC).

Zelenskyy sejjaħ it-tnaqqis tal-pressjoni fuq Moska investiment fil-gwerra tar-Russja (Reuters). L-għada, Trump wieġeb mill-White House. Qal li Zelenskyy “qatt ma jasal” għal ftehim u talab lill-Ukrajna twaqqaf l-attakki bid-drones fuq ir-raffineriji taż-żejt Russi (AP).

Trump jagħti t-tort lil dawn l-attakki għall-prezzijiet tad-diżil li qed jagħmlu ħsara lill-bdiewa Amerikani. Dejta tal-gvern tal-Istati Uniti turi li hemm ukoll pressjonijiet domestiċi: il-ħażniet tad-diżil u taż-żejt għat-tisħin kienu madwar 13% inqas mill-medja tal-aħħar ħames snin, flimkien ma’ importazzjonijiet li jiswew ħafna u esportazzjonijiet qawwija (EIA).

S’issa, il-liċenzja dwar id-diżil hija l-unika deċiżjoni tal-Istati Uniti li ġiet iffirmata. Tapplika għall-fjuwil Russu u ma tgħid xejn dwar l-armi jew l-intelligence għall-Ukrajna (OFAC).

X’tgħid il-liġi Ukrena

Il-ministru għall-Affarijiet Barranin Andrii Sybiha qal li Zelenskyy jmexxi pajjiż li qed jiġġieled għall-indipendenza tiegħu u għandu l-appoġġ tal-poplu tiegħu (Sybiha). Il-liġi ssostni din it-tweġiba. Il-mandat ordinarju ta’ ħames snin ta’ Zelenskyy intemm f’Mejju 2024. Madankollu, il-Kostituzzjoni tipprovdi li president jibqa’ fil-kariga sakemm jieħu postu suċċessur elett (Ukrainian presidency).

Għalissa ma jistax jiġi elett suċċessur bħal dan. Il-liġi Ukrena dwar l-istat ta’ liġi marzjali, li tirregola l-pajjiż fi żmien il-gwerra, tipprojbixxi l-elezzjonijiet presidenzjali sakemm tibqa’ fis-seħħ il-liġi marzjali (Verkhovna Rada). Trump jista’ jitlob mexxej ġdid. Ma jistax iġiegħel li jsir vot, aħseb u ara kemm jista’ jagħżel ir-rebbieħ.

Fejn tista’ tolqot il-pressjoni ta’ Washington

L-iskambju l-aktar sinifikanti seħħ f’Miami. L-emissarji ta’ Trump, Steve Witkoff u Jared Kushner, kellhom taħditiet hemmhekk fid-9 ta’ Ottubru. L-emissarji jinnegozjaw f’isem il-president, għalhekk kliemhom għandu l-awtorità tiegħu.

Skont il-Financial Times, huma qajmu l-possibbiltà li l-Istati Uniti twaqqaf il-kondiviżjoni tal-informazzjoni tal-intelligence jekk Kyiv tkompli tattakka r-raffineriji (FT). Uffiċjal Amerikan li ma ssemmiex b’ismu ta verżjoni differenti lil Axios. Qal li l-emissarji ma għamlu l-ebda theddida, iżda semmew biss li l-Amerika tipprovdi intelligence u munizzjon (Axios).

Iż-żewġ verżjonijiet jaqblu fuq punt wieħed. Washington fakkret lil Kyiv minn fejn ġejjin l-informazzjoni tal-intelligence u l-munizzjon tagħha. Ma ħarġet l-ebda ordni pubblika biex titwaqqaf xi waħda minn dawn, u ma ġiet ikkonfermata l-ebda interruzzjoni.

L-interess tal-Ewropa jidher fid-difiża tal-ajru. L-Ukrajna tiddependi fuq il-batteriji Patriot, sistema magħmula fl-Istati Uniti li tispara missili interċetturi (missili li jwaqqgħu missili u drones deħlin). Skont in-NATO, l-alleati li xtraw armi Amerikani f’isem Kyiv ipprovdew madwar 75% tal-missili għal dawk il-batteriji (NATO).

Ħafna minn dawk ix-xerrejja huma gvernijiet Ewropej. Flushom iżommu l-provvista tal-missili għaddejja, iżda l-armi huma Amerikani, u l-istess jgħodd għad-deċiżjoni li jitwasslu. Iċ-ċifra tan-NATO turi d-dipendenza fuq l-armi. Ma tgħid xejn dwar jekk l-Ewropa tistax tieħu post l-intelligence tal-Istati Uniti, u xejn minn dak li jinsab fir-rekords pubbliċi ma jwieġeb għal dik il-mistoqsija.

It-talba ta’ Trump ma tbiddel xejn fil-liġi Ukrena, li żżomm lil Zelenskyy fil-kariga sakemm ikunu jistgħu jsiru l-elezzjonijiet fi żmien il-gwerra. S’issa, il-bidla ffirmata fil-politika tal-Istati Uniti tikkonċerna d-diżil Russu, mhux l-għajnuna lill-Ukrajna. Il-punt ta’ pressjoni veru huwa l-appoġġ li Kyiv ma tistax tikseb faċilment minn bnadi oħra, mill-intelligence sal-missili tad-difiża tal-ajru li l-alleati tagħha jixtru fl-Amerika. Il-White House għandha tagħti tweġiba ċara dwar jekk dak l-appoġġ jiddependix issa minn jekk Kyiv twaqqafx l-attakki tagħha fuq ir-raffineriji Russi.