L-Ukrajna twiegħed aktar attakki fuq raffineriji

Volodymyr Zelenskyy qal lil Reuters fit-3 ta’ Ottubru li l-Ukrajna se żżid l-attakki fuq ir-raffineriji taż-żejt Russi b’reazzjoni għall-attakki ta’ Moska fuq in-netwerk tal-elettriku Ukren (Arab News). Il-kampanja ta’ attakki bid-droni li diġà għaddejja issa għandha ġustifikazzjoni ddikjarata: enerġija bi tpattija għall-enerġija. L-Ewropa hija milquta għax id-diżil jinxtara u jinbiegħ fis-suq globali. Meta tonqos il-provvista mir-Russja, il-klijenti tagħha jfittxu l-istess kunsinni li jixtru l-importaturi Ewropej.

Enerġija bi tpattija għall-enerġija

Zelenskyy jiġġustifika din l-eskalazzjoni b’dik li jsejjaħ duttrina ġdida Russa. Skont hu, Moska għandha l-għan tagħmel pressjoni fuq ir-residenti ta’ Kyiv u bliet oħra billi tattakka l-faċilitajiet tal-enerġija, tat-trasport u pubbliċi li jiddependu fuqhom. Huwa qal li l-intelligence Ukrena għandha dokumenti li jippruvaw dan, iżda s’issa ma ġie ppubblikat l-ebda wieħed (Polsat News). “Duttrina ġdida” huwa t-terminu tiegħu, mhux politika Russa vverifikata.

L-attakki li jsemmi seħħew. Matul il-lejl ta’ bejn id-29 u t-30 ta’ Settembru, missili u droni Russi laqtu faċilitajiet tal-enerġija fi 11-il reġjun. Il-Prim Ministru Serhii Koretskyi sejjaħ dan l-akbar attakk konġunt fuq in-netwerk tal-elettriku mill-aħħar staġun tat-tisħin (Hromadske).

Fost il-miri kien hemm l-impjant termoelettriku ta’ Trypilska qrib Kyiv. Il-ministeru tad-difiża Russu semma l-impjant u qal li kien jaqdi faċilitajiet tad-difiża — ġustifikazzjoni li Moska tinsisti fuqha iżda ma ressqitx provi għaliha (BBC).

L-attakki Ukreni fuq ir-raffineriji bdew qabel din il-wegħda. F’Settembru, sorsi fl-industrija qalu lil Reuters li r-raffinerija ta’ Syzran waqfet tipproċessa ż-żejt wara li drone għamel ħsara lil unità li kienet tammonta għal 71% tal-kapaċità tagħha (The Moscow Times). Fl-1 u fit-2 ta’ Ottubru, l-Ukrajna identifikat ir-raffinerija ta’ Volgograd ta’ Lukoil u stazzjon tal-ippumpjar taż-żejt f’Samara bħala miri, għalkemm ir-rapporti dwar nirien u splużjonijiet ma jgħidulniex kemm intilfet produzzjoni (Kyiv Independent).

Dak li nbidel hu r-rabta li issa qed issir pubblikament. Kyiv torbot direttament il-produzzjoni tal-fjuwil Russa mal-attakki tar-Russja fuq l-elettriku fl-Ukrajna; il-kampanja laqtet ukoll l-impjanti tal-azzar Ukreni x-xahar li għadda (To Brief). L-intervista ma tgħidilniex jekk it-theddida miftuħa hix se żżomm lil Moska lura jew iġġegħilhiex tattakka aktar bil-qawwa.

Kif nar f’raffinerija fir-Russja jista’ jolqot il-pompi Ewropej

Ir-rabta tgħaddi mis-suq dinji. Jekk ir-Russja tibgħat inqas diżil, ix-xerrejja tagħha jduru lejn kunsinni mill-Istati Uniti, mill-Golf jew mill-Asja — l-istess kunsinni li l-Ewropa tagħmel offerti għalihom. L-Ewropa tiddependi ħafna fuq dawn il-kunsinni. BNP Paribas tistma li fl-ewwel nofs tal-2026, l-importazzjonijiet koprew 46% tad-domanda Ewropea għad-diżil, u l-Istati Uniti pprovdew 40% ta’ dawk l-importazzjonijiet (BNP Paribas).

S’issa, ma hemm xejn li jorbot ċaqliq fil-prezzijiet fl-Ewropa mad-droni Ukreni. Moska għandha r-raġuni tagħha stess biex tesporta inqas. Il-midja statali rrappurtat li l-kabinett Russu estenda sas-31 ta’ Ottubru r-restrizzjonijiet fuq l-esportazzjonijiet tad-diżil u tal-gasoil mill-produtturi, biex jipproteġi l-provvista domestika (TASS). Għalhekk, kull tnaqqis fil-vjeġġi Russi għandu mill-inqas żewġ kawżi, u ċ-ċifri disponibbli ma jippermettux li niddistingwuhom.

Uffiċjali Ewropej jitkellmu dwar pressjoni fis-suq, mhux dwar nuqqas. Fit-2 ta’ Ottubru, il-Kummissjoni Ewropea qalet li l-provvista tad-diżil fl-UE kienet stabbli, għalkemm il-prezzijiet kienu għoljin f’suq globali bi provvista limitata (European Commission).

Dakinhar stess, il-mexxejja tal-G7 wiegħdu li jirrilaxxaw fis-suq sa 100 miljun barmil żejt u fjuwil fuq medda ta’ erba’ xhur, u li ma jirrestrinġux l-esportazzjonijiet tal-enerġija lil xulxin (G7 statement). It-tieni wegħda hi l-aktar importanti għad-diżil Ewropew, għax tkopri l-kunsinni Amerikani li jimlew parti kbira mid-distakk fl-importazzjonijiet tal-Ewropa. Din hija inferenza raġonevoli miċ-ċifri dwar l-importazzjonijiet. Għadu ma ġiex ittestjat jekk il-wegħda hix se tinżamm taħt pressjoni.

Il-politika ta’ Kyiv dwar il-miri nbidlet: hekk kif joqrob ix-xitwa, il-produzzjoni tal-fjuwil Russa saret it-tweġiba ddikjarata tagħha għall-attakki fuq in-netwerk tal-elettriku Ukren. L-effett fuq il-prezzijiet fl-Ewropa għadu ma ntweriex. Ir-Russja diġà qed trażżan l-esportazzjonijiet tagħha stess tad-diżil, u l-Kummissjoni tgħid li l-provvista hija stabbli. L-aktar interpretazzjoni sempliċi hi li l-attakki fuq ir-raffineriji jżidu riskju ieħor ma’ suq tad-diżil diġà taħt pressjoni, flimkien ma’ kawżi li, skont l-evidenza disponibbli bħalissa, għandhom mill-inqas l-istess piż.